Much Ado About Nothing

My faith (or a lack thereof)

2012-02-13T10:54:00.000+07:00


พระธาตุอินทร์แขวน

ด้วยการศึกษา การเลี้ยงดู และความมั่นใจในตัวเองของฉัน ฉันไม่ค่อยเห็นความสำคัญของศรัทธาต่อการภาวนาเท่าไหร่ คิดว่าเหตุผลและประสบการณ์ตรงสำคัญกว่า บางทีออกจะดูถูก (ในใจ) พวกศรัทธาจริตด้วยซ้ำ ฉันก็คิด...พวกนี้งมงายหรือเปล่าเนี่ย.. และนักบวชที่ฉันได้พบส่วนใหญ่จะเด่นเรื่องศรัทธามาก ไม่ว่าจะเป็นศรัทธาในครูบาอาจารย์หรือคำสอนของพระพุทธเจ้า คือ ศรัทธาในลักษณะที่ปลี้มมากๆ

แต่การไปฟังเสวนา/แสดงธรรม/ประชุมสัมมนาเรื่อง Journey of Life and Mind ที่เน้นเรื่องการนำเสนอข้อคิดจากการจาริก (Pilgrimage) แบบทิเบตเป็นหลัก ทำให้ฉันเปลี่ยนความคิด แต่เดิม แค่คนมาถามฉันว่าไปพม่าเพื่อแสวงบุญเหรอ ฉันก็เริ่มขนลุกแล้ว คือ ฉันถือว่าบุญทำได้ทุกที่ ทุกเวลา ไม่ต้องถ่อไปไกลขนาดพม่าหรือทิเบต ฉันก็ทำบุญได้

จริงๆ แล้วก็เริ่มรู้สึกตั้งแต่เดินธุดงค์ที่อีสานและไปพม่าแล้วว่าในการธุดงค์หรือการจาริกนั้น เราต้องอาศัยความเอื้อเฟื้อและความเมตตากรุณาของคนรอบข้างมากๆ ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนในกลุ่ม หรือคนในพื้นที่ๆ เราพบ ความมีน้ำใจของคนที่เพิ่งได้พบช่วยลดความอหังการของฉันลงไปเยอะ (แต่ก็ยังเหลืออยู่เยอะ ^ ^) และทำให้เราเป็นคนอ่อนน้อมถ่อมตนมากขึ้น (คือ...เราจะไปขอเค้าอ่ะนะ ก็ต้องอ่อนน้อมเป็นธรรมดา) ประเด็นนี้อ.กฤษดาวรรณก็ได้พูดว่าเป็นประโยชน์หนึ่งของการจาริก ที่ว่าเราจะต้องจากบ้าน เป็นผู้ที่ไม่มีบ้าน (อนาคาริก) อาศัยผู้อื่นในการดำรงชีวิต และเป็นการทดสอบความศรัทธาของเราด้วย นอกเหนือจากเป็นการสั่งสมบุญและขันติบารมี อาจารย์บอกว่าการจาริกที่เต็มรูปแบบคือการละทึ้งตัวตน...

เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา มีคำสอนของท่าน Rinpoche (พระทิเบตที่เป็นพระอาจารย์ของอ.กฤษดาวรรณและเป็นผู้แต่งหนังสือที่แกเพิ่งแปลเป็นไทย) หลายอย่างที่ resonate ในใจฉัน เช่น ท่านพูดถึงเรื่องอนิจจัง (Impermanence) ว่า คนที่กำลังโชคดีอยู่ ก็อย่าคิดว่าจะโชคดีอย่างนี้ตลอดไป มันอาจจะหายไปก็ได้ในพริบตา แล้วฉันก็สะท้อนมามองตัวเองว่า จริงๆ แล้วฉันนี่คิดว่าชีวิตฉันจะราบรื่นอย่างนี้เสมอไปจริงๆ ขนาดฉันว่าฉันก็ฟังธรรม อ่านปรัชญามาเยอะแล้วนะ...

ท่าน Rinpoche มีความเด่นเรื่องการใช้ตัวอย่าง (Metaphors) ที่ช่วยทำให้เข้าใจได้ดีมาก ท่านเทศน์เป็นภาษาอังกฤษ ก็เลยจะ Quote เลย (บางอันที่จดไม่ทัน ก็จะเติมให้อ่านเป็นประโยค) เช่น ท่านว่า When we know the nature of sufferings, we don't suffer because of it, and we see sufferings as sufferings. This is how the mind needs to be developed. For example, if we know that Tibet is cold, when we go there and it's cold. we don't suffer because we expect it.

พระพุทธรูปสี่ด้าน ที่พะโค

ท่านพูดถึงชีวิตในศตวรรษที่ ๒๑ ว่า Now that we become more electronics, when electricity is not available, there's not much we can do (e.g., we can't turn on our computers...); we decrease our abilities... The balance between spirituality and everyday life is important because only then, life becomes more meaningful and less stressful... You're happy because your mind says that I'm happy, not because the object you get.

มีคนหนึ่งถามเรื่องกรรม ว่ากรรมทำให้บางคนภาวนาได้ บางคนภาวนายากหรือเปล่า ท่านว่า Karma is the effect of conditions, the flow of nature. Karma never rules. Karma is like a cause or a seed. Freedom is what you develop in response to conditions.

อีกคำถามหนึ่งคือ การภาวนาแบบนี้จะช่วยให้เกิด Justice (คนถามใช้คำนี้เลย) ขึ้นในสังคมหรือไม่ ถ้าใช่ มีสังคมใดที่เป็นอย่างนั้นบ้าง (เนื่องจากเสวนานี้จัดที่คณะอักษรฯ จุฬาฯ คนที่มาฟังก็ intellectual หน่อย..) ท่านว่า Justice depends on circumstances. Reality is based on kindness and compassion. For example, Buddha said that you should never react to violence. Anger cannot kill anger, only compassion can. ท่านยกตัวอย่างกรณีซัดดัม ฮุสเซน คนตะวันตกถือว่าการประหารซัดดัมเป็นเรื่องยุติธรรม แต่ผู้ปฎิบัติธรรมจะไม่ทำ ท่านว่าถึงแม้ว่าจะมีคนฆ่าพ่อของท่าน และท่านมีโอกาสจะช่วยชีวิตเค้าหรือฆ่าเค้า ท่านก็เลือกที่จะช่วย

Sunset, Bagan

ท่านบอกว่าที่ท่านเขียนหนังสือเพราะท่านพบว่ามีผู้ภาวนาหลายคนที่ไม่สามารถตอบคำถามสำคัญๆ เหล่านี้ได้:

What is your practice?
How do you practice?
Why do you practice?

คำถามเหล่านี้ก็กระแทกฉันเหมือนกัน ที่บอกว่าเป็นผู้ปฎิบัติธรรมนั้น รู้หรือเปล่าว่ากำลังทำอะไรอยู่ ทำไปทำไม...

ฉันชอบเวลาไปฟังธรรมจากครูต่างๆ เพราะได้แง่มุมใหม่ๆ ครูบาอาจารย์เหล่านี้มีพลังงานที่ดี ช่วยทำให้เรามีแรง ทั้งแรงใจและแรงบันดาลใจ และยิ่งฟัง ยิ่งรู้สึกมั่นใจ เพราะเท่าที่ฟังๆ มา ทุกรูปพูดถึงสิ่งเดียวกัน

พออ่านจบ เพื่อนฉันคนหนึ่งบอกว่า...

ที่จริงแล้ว แต่ละคนจะมีจุดเริ่มต้นหรือมีลักษณะเด่นไปในด้านใดไม่สำคัญเท่าไร ถ้าสิ่งเหล่านั้นเป็นไปในอริยมรรคมีองค์ ๘ ถือว่าใช่้ได้และถูกทาง (เช่น เราจะเดินทางจากกทม.ไปเชียงใหม่ ก็มีทางเลือกหลายอย่าง ความเร็ว/ช้า อาจจะแตกต่างกัน หรือสามารถมีของอย่างอื่นติดตัวไปไปได้มาก/น้อยต่างกัน แต่ถ้าถูกทิศทาง ถึงเป้าหมายได้ก็ ok. )

ดังนั้นสิ่งทีสำคัญคือการพิจารณาตัวเราเองว่าได้เดินในแนวทางอริยมรรคมากน้อยเพียงใด สิ่งใดขาดตกบกพร่องที่จะต้องปรับปรุงแก้ไข เราก็พัฒนาของเราไปเรื่อยๆ เคยอ่านตอนนึง ลป. นัท ฮันท์ ท่านกล่าวและยกตัวอย่างไว้ว่า (ภาษาเป็นแบบของเรานะ)...

แท้ที่จริงแล้วการปฏิบัติธรรมไม่ใช่การแสวงหา แต่เป็นการสัมผัสกับธรรมชาติที่แท้จริงที่มีอยู่แล้ว
เหมือนกับชายหนุ่มที่กำลังเดินทางแสวงหาความว่าง แต่แท้ที่จริงแล้วความว่างก็มีอยู่ทุกขณะ เพียงแค่เปิดใจให้ได้ตระหนักก็จะสามารถรับรู้ได้

Land of thousand pagodas

2012-02-03T10:50:00.003+07:00

Evening puja at Sule Paya, Yangon

ก่อนอังกฤษรวบรวมพม่าแล้วแปะเข้าไว้กับอินเดีย เพื่อให้ง่ายในการบริหารจัดการ สิ่งที่เราเรียกว่าสหพันธรัฐพม่า ประกอบด้วยคนหลายชาติเผ่า เช่น พม่า มอญ ไทยใหญ่ (อยู่รัฐฉาน) กะเหรี่ยง ดังนั้น หากเราไปบอกคนพม่าว่าคุณเป็นพม่า เค้าอาจบอกว่าเค้าไม่ใช่ เค้าเป็นไทยใหญ่ก็ได้

ตั้งแต่ฉันไปพม่าเมื่อ ๔-๕ ปีก่อน ฉันก็สังเกตเห็นแล้วว่าคนพม่าเค้าใช้พื้นที่วัดต่างจากเรา คือ เค้าก็ยังคงไปทำบุญที่วัดเหมือนเรา แต่เค้าใช้มันมากกว่านั้น คือ เพื่อการสวดมนต์และการภาวนาในชีวิตประจำวัน นอกเหนือจากเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจแล้ว บางที ก็เห็นถือปิ่นโตมานั่งล้อมวงกินข้าว มานอนพักตอนบ่าย มานั่งคุยกันฉันเพื่อน ฉันแฟน ด้านหน้าพระพุทธรูป มีลูกประคำสาธารณะและหนังสือสวดมนต์ให้คนทั่วไปใช้ บางทีก็มีแผ่นไม้ (คล้ายๆ pallet ที่เอาไว้วางของตามโกดัง) เพื่อเอาไว้นั่งภาวนา จะได้ไม่เย็นก้น และไม่สกปรก วัดส่วนใหญ่ปิดค่ำ เช่น ชเวดากองปิดสี่ทุ่ม นอกจากนักท่องเที่ยว ก็มีคนมาภาวนากันมาก และอีกที่หนึ่ง Botataung Paya ("Paya" แปลว่า Buddha) ที่เราไปตอนค่ำ มีการสอนธรรมะด้วย ที่ย่างกุ้งและมันฑะเลย์ดูมีบรรยากาศการภาวนาหนาแน่นกว่าเมืองอื่นๆ ที่เราไป

Fragrant mala

วัดที่เราได้ไปพักส่วนใหญ่มีเณรอยู่ด้วย ที่พม่ายังคล้ายๆ เมืองไทยสมัยก่อน ที่ลูกชาวบ้านที่ขัดสน จะมาอยู่วัดเพื่อเรียนหนังสือ และมีกิน มีที่พัก มีเสื้อผ้าไปด้วยในตัว ท่านณรงค์ พระไทยในพม่าที่เราเจอ บอกว่า จากเณร เหลืออยู่ในเพศบรรพชิตประมาณ 5-10% เณรที่ฉันพบดูเรียบร้อยเป็นระเบียบดี ท่านอยู่ด้วยกันเป็นโรงนอน แต่ละคนจะมีหีบใส่ของ แล้วก็เครื่องนอนของตัวเอง บางวัดก็จะเข้มงวดกับเณรมาก เช่น ที่วัดจากาไวย (Kha Khat Wain) เณรใหญ่บอกว่าไม่ให้อ่านหนังสืออ่านเล่น, ถ้าทะเลาะกัน จะถูกไล่ออกทั้งคู่, มีเช็คชื่อตอนไปบิณฑบาต, หากฝนตกตอนบิณฑบาต ก็ไม่ให้กางร่ม, ถ้าขาดบิณฑฯ จะต้องมาทำงานใช้แรงแทน เจ้าอาวาสรูปก่อนเอาเณรและพระไปทำงานบูรณะเจดีย์โบราณด้วย โดยท่านบอกว่า...กินข้าวก็กินเหมือนกัน ก็จะต้องใช้แรงเช่นกัน...

Evening chant at Sule Paya, Yangon

ใจฉันๆ ชอบให้เด็กมีวินัย การมีอิสระเสรีมันก็ดี แต่คนเราจะอิสระได้จริง ต้องเข้มแข็งพอ ไม่งั้นจะเป็นลูกแหง่ตลอดไป ฉันว่าเด็กสมัยนี้โดนตามใจ เลยทำให้ใจเสาะ อ่อนแอ ท้อแท้...

ที่พม่า พระและเณรจะทำวัตรเช้าตอนตีสี่ถึงสี่ครี่ง แล้วฉันเช้าประมาณตีห้าหรือหกโมง อาหารเช้าก็จะเป็นข้าว กับเล็กน้อย (ที่ย่างกุ้งดูมีอาหารมากกว่าที่อื่นๆ) แล้วจะออกบิณฑบาต บางวัดก็จะออกพร้อมกันเป็นแถวยาว บางวัดก็จะทยอยกันออกไป อาหารที่ได้จากการบิณฑบาตสำหรับเพล (อาหารเที่ยง) พระพม่าบางรูปถือพัดไว้กันแดดด้วย

พระบางรูปจะมีบ้านประจำที่ท่านจะไปรับอาหาร โดยชาวบ้านจะนิมนต์ให้ท่านเข้าบ้าน ไปนั่งรับอาหาร (รับมาฉันที่วัด) พระใหม่ๆ จะยังไม่มีบ้านประจำ ต้องมาบิณฑบาตประจำจนชาวบ้านคุ้นเคยและนับถือ จึงจะได้รับนิมนต์เป็นพระขาประจำ

พระท่องหนังสือ ที่วัด Kha Khat Wain

สำหรับที่ Kha Khat Wain ที่หงสาวดี ที่พระและเณรบิณฑบาตกันสายละร้อยกว่ารูป ญาติโยมก็ใส่กันเป็นหลักร้อยเช่นกัน ถ้าใส่ทัน ก็จะใส่พระรูปแรกของแถว บางที ก็แค่เอาจานข้าวจรดกับบาตรของพระว่าได้ถวายแล้ว แล้วก็เทลงใส่ภาชนะของเด็กวัด ส่วนกับข้าว เด็กวัดก็จะมีปิ่นโตมาใส่ (ไม่เห็นกับข้าวถุงเลย) โยมก็เทจากจานใส่ปิ่นโตวัด โยมบางคนก็ใส่ข้าวในบาตรพระทีละรูปจนกว่าจะหมดที่เตรียมมา เท่าที่จะใส่ได้ ดังนั้น พระที่รับงานหนัก คือ พระรูปแรกๆ พระรูปท้ายๆ แถวก็ไม่ค่อยได้รับ บางรูปก็เลยท่องหนังสือไป เดินบิณฑบาตไป อาหารที่ได้จะถูกนำไปแบ่งอีกที

วัดที่ Inle Lake ที่อยู่บนน้ำ พระไม่ต้องไปบิณฑฯ โยมเอามาถวายเอง

เท่าที่เราถาม พระและแม่ชีที่พม่าจะแยกกันอยู่คนละวัด (ของแม่ชีเรียก Nunnery) บางทีก็รั้วชนกันกับวัด ที่อินเล เราได้พักกับแม่ชี แม่ชีที่นี่บิณฑบาตด้วย แต่ใช้หม้อมีหูแทนบาตร แม่ชีที่นี่ไม่นุ่งขาว แต่จะมีหลายเฉดสี เช่น ชมพู น้ำตาล แกมเหลืองก็มี โดยเค้าให้เหตุผลว่าต้องการแยกแยะจากพวกฤาษี (Hermits) บางพวกที่นุ่งขาว และพวกเตรียมบวชพระที่เรียกว่า อนาคาริก (Anakariga) ด้วย


แม่ชี, Sirium

ความสัมพันธ์ระหว่างโยมและพระในพม่าคล้ายๆ ในไทย เพราะเราเป็นเถรวาทเหมือนกัน เช่น โยมยังให้ความนับถือพระอยู่มาก เวลาคุยกับพระก็พนมมือ เวลาเดินผ่าน ก็ยอบตัวลง พระและโยมกินข้าวกันคนละโต๊ะ แต่ก็มีข้อแตกต่าง เช่น โยมผู้หญิงสามารถยื่นและรับของจากมือพระได้เลย สามารถนั่งติดกับพระได้

ที่พม่านี้ มีพระสงฆ์ที่ทรงพระไตรปิฎกได้อยู่ ๑๒ รูป (ตอนนี้เหลือ ๖) "ทรง" คือ ทรงจำได้ทั้งหมด ฉันเพิ่งรู้ว่าภาษาบาลี (ซึ่งเป็นภาษาที่ใช้บันทึกพระไตรปิฏก) มีแต่ภาษาพูด ไม่มีภาษาเขียน ดังนั้นการสืบทอดจึงต้องใช้การท่องจำ ส่วนการบันทึกเป็นตัวเขียนจึงใช้ภาษาท้องถิ่น เช่น ไทย พม่า

ที่ห้องพักของเณรใหญ่

ตามท้องถนน ฉันเห็นป้ายที่มีรูปพระ เหมือนประกาศอะไรสักอย่าง มารู้ทีหลังว่าเป็นการประชาสัมพันธ์การแสดงธรรมของพระรูปที่อยู่ในป้าย ก็ดีนะ... น่าจะได้ผลกว่าอินเตอร์เน็ต....

Burmese days

2012-01-31T17:09:00.000+07:00

ยืมชื่อโพสต์มาจากนิยายของ George Orwell ที่เห็นวางขายในพม่า

Sunset at U-Bein Bridge, Mandalay

เราใช้เส้นทางตามที่ Lonely Planet แนะนำ (ประมาณ ๑๑ วัน) แต่เราเพิ่มส่วนหงสาวดีและพระธาตุอินทร์แขวน ปกติถ้าไปกับทัวร์ เค้าจะให้บินระหว่างเมือง เพราะถนนในพม่าบางช่วงเป็นถนนสองเลน สวนกัน และถนนไม่ดี แต่เราต้องการประหยัด จึงบินในประเทศแค่ครั้งเดียว ดังนี้

๑๖ มค. ๒๕๕๕ ถึงย่างกุ้งเช้า โดย Air Asia ค่าตั๋วประมาณ 4200 บาท
๑๘ มค. ออกจากย่างกุ้งไป Mandalay โดยรถไฟแบบนอน ออก 17 น. ถึง 9.30 น. $33 (คนต่างชาติเสียค่าโดยสารต่างๆ: เครื่องบิน รถไฟและรถบัสมากกว่าคนพม่า) กระแทก กระโดกกระเดกมาก จริงๆ Lonely Planet แนะนำให้นั่งรถบัสข้ามคืน ซึ่งถูกกว่าและเร็วกว่า แต่เราอยากลองรถไฟ และนั่งรถไฟเมื่อยน้อยกว่า

Bird feeding at Inle Lake

๑๙-๒๐ มค. นอนที่ Mandalay ต่างชาติเสียค่าเข้าชมวัด US$10 ต่อคน เหมาจ่าย
๒๑ มค. ออกจาก Mandalay ไป Bagan (พุกาม) ด้วยรถบัส ประมาณ ๖-๗ ชม. ค่ารถ 8000 kyat/คน
๒๑-๒๒ มค. นอนที่ Bagan ต่างชาติเสียค่าเข้าชมวัด US$10
๒๓ มค. เหมารถตู้จาก Bagan ไป Inle US$250 เวลา ๖-๗ ชม. เพราะเครื่องบินและรถบัสเต็ม
๒๓-๒๔ มค. พักที่ Inle จริงๆ นอนที่ Nuaung Shwe ซึ่งเป็นพื้นราบ ไม่ใช่ทะเลสาบ

Inscribed teaching at Bagan

๒๕ มค. บินจาก Inle (เมือง Heho) ไปย่างกุ้ง $95/คน ถ้านั่งรถบัส ก็ออก 14.30 น. ไปถึง 9.30 น. วันถัดไป 15 ชม. บนทางเขา เราคงเน่าซะก่อน โชคดีมีตั๋วและพระอนุมัติ เราก็ได้บิน จากสนามบินย่างกุ้ง เราเหมารถไปพะโค (Bago หรือ หงสาวดี) ค่ารถ 45000 kyat
๒๕-๒๖ มค. พักที่หงสาวดี
๒๗ มค. นั่งรถบัสจากหงสาวดีไป Kinpun เพื่อจะขึ้นพระธาตุอินทร์แขวน (ไจท์ทิโย Kyaiktiyo) ประมาณ ๔-๕ ชม. ค่ารถ 4000 kyat/คน จาก Kinpun นั่งท้ายรถหกล้อเพื่อขึ้นไปต่อ ออกรถเมื่อคนเต็ม ค่ารถ 1500 kyat ต่อคน จากท่ารถ เดินต่ออีก 30-45 นาที หรือจะขึ้นเสลี่ยงไปก็ได้ มีลูกหาบช่วยแบกของถ้าไม่อยากแบกเอง ต่างชาติเสียค่าเข้าชม US$6
๒๘ มค. นั่งรถบัสออกจาก Kyaiktiyo ไปย่างกุ้ง คนละ 7000 kyat ประมาณ ๕-๖ ชม.
๒๙ มค. ขึ้นเครื่องบินออกจากย่างกุ้ง มากรุงเทพ

At Mingun Pagoda

อื่นๆ:

เศรษฐกิจพม่ากำลังจะดีขึ้นเพราะประเทศกำลังจะเปิด อัตราแลกเปลี่ยน 810-820 kyat per US$ แลกกับธนาคารได้อัตราดีกว่าแลกข้างนอก แลกที่สนามบินก็ได้เท่ากัน
คนพม่าชอบแบ๊งค์ US$ ใหม่ๆ เก่าไม่รับ ค่าเข้าบางอย่างจ่ายเป็น US$ เวลาไปแลกเงิน เช่น ที่ Super Rich บอกเค้าขอแบ็งค์ใหม่ เพราะจะไปพม่า
ทำวีซ่าใช้รูป ๑ นิ้ว พื้นขาว ค่าธรรมเนียม 810 บาท อยู่ได้ 28 วัน
ชอบที่ทุกที่ในพม่า เช่น วัด หรือ ร้านอาหาร มีคูลเลอร์น้ำเปล่าให้กด ประหยัดเงินไปได้แยะ
ฉันพกเสื้อผ้าไปน้อยมาก ซักเอา มีคนบอกให้เอาผ้าเช็ดตัวประกบกับผ้าเปียก แล้วม้วนเพื่อรีดน้ำ จะช่วยให้แห้งเร็ว และก็เร็วจริง เอาเชือกไปทำราวตากผ้าด้วย
นอนแต่ละเมืองสองคืน ดีตรงไม่เหนื่อยมาก และมีเวลาทำความคุ้นเคยกับสถานที่ และซักผ้า
คนพม่าถอดรองเท้าและถุงเท้าตั้งแต่หน้าประตูวัด เท้าฉันแตกกระจุยจนเจ็บ เหมาะที่จะเอาแปรงขัดเท้าและครีมทาส้นเท้าไปด้วยอย่างยิ่ง
ควรเอาไฟฉาย ผ้าปิดจมูก (ถนนบางที่ฝุ่นเยอะมาก) ยาธาตุน้ำขาว (เผื่ออาหารเป็นพิษ ไม่ย่อย อาหารพม่าบางอย่างมันมาก และมีของทอดเยอะ ฉันอาหารไม่ย่อยหลายที) ขมิ้นชัน (ช่วยเรื่องกระเพาะ ลำไส้) ไปด้วย
ถ้าพูดกับแท็กซี่ไม่รู้เรื่องว่าเราจะไปไหน ให้ที่โรงแรมเค้าเขียนภาษาพม่าให้ หรือแสดงตัวหนังสือพม่าจากหนังสือ (Lonely Planet มีชื่อสถานที่เป็นภาษาพม่า)

Kindness makes the world go around

2012-01-29T17:07:00.001+07:00

พระนอนที่พุกาม

จริงๆ แล้วฉันมีความอยากเล่ามากกว่าที่จะอยากเขียน...

ฉันไปพม่ามาเป็นครั้งที่สอง ครั้งแรกไปกับทัวร์ ก็เลยเฉยๆ และจำอะไรไม่ได้ ครั้งนี้พิเศษมาก เพราะฉันไปกับพระและแม่ชี และเราไปกันเอง โดยไม่มีไกด์ มีแต่หนังสือ Lonely Planet หนังสือพม่าตราตรีง และ Trips Magazine และแผนที่ประเทศพม่า

ด่านแรกที่เราไปถึงคือย่างกุ้ง ซึ่งฉันจองโรงแรมได้ และเป็นที่ๆ Lonely Planet แนะนำ ส่วนเมืองอื่นๆ ที่เราจะไป (มัณฑะเลย์ พุกาม อินเล หงสาวดี ไจท์ทิโย) ฉันจองไม่ได้ทางอินเตอร์เน็ต ก็เลยไม่จองและคิดว่าเราน่าจะขอพักที่วัดได้ เพราะไปกับพระ ๔ รูป แม่ชี ๑ พักที่โรงแรมไม่สะดวกเพราะทำวัตรเช้าไม่ได้ และไม่เหมาะกับนักบวชเท่าใดนัก คนก็มองแปลกๆ ด้วย เราก็พักโรงแรมแค่ที่เดียวคือ ย่างกุ้งและไจท์ทิโย (พระธาตุอินทร์แขวน) ที่เหลือนั้น เราก็ได้พักที่วัดทั้งหมด ซึ่งทำให้เราได้คุยกับคนในท้องถิ่น ได้ไกด์ Local ได้เห็นวิถีชีวิตพระและเณรพม่า ได้ที่พักที่ดีมากๆ ได้รับการต้อนรับอย่างดี นอกจากประหยัดเงินแล้ว

พระไกด์ของเรา
ที่วังเก่าที่วัด Shwenandaw มัณฑะเลย์

ประเด็นคือว่า..แล้วจะพักที่วัดไหนล่ะ (Monastery คือ ที่ๆ อาศัยของพระ แต่ Temple เป็นที่ๆ บูชา) สำหรับมัณฑะเลย์ หนังสือ Lonely Planet ไฮไลท์ Shwe In Bin Monastery (ไกด์บุ้คไทยไม่พูดถึงสักเล่ม) ว่าเป็นเรือนไม้สักทอง สวยมาก น่าไป และอยู่ใน Monk district (อีกแหล่งข้อมูลทางเน็ตบอกว่าที่ Mandalay มีจำนวนพระอยู่ครึ่งหนึ่งของพระทั้งหมดในพม่า เราถามคนที่นี่ เค้าบอกสามแสนที่เมืองนี้ เกือบเท่าพระทั้งประเทศไทย) เราก็เลยคิดว่ามีความน่าจะเป็นสูงที่จะได้ที่พักแถวๆ นั้น

พอไปถึง Shwe In Bin เราไม่ได้รับอนุญาติให้พัก (คงเป็นเพราะมีนักท่องเที่ยวมานี่เยอะ) ฉันก็ใจฝ่อนิดหน่อย แต่ Lonely Planet ก็บอกว่าใกล้ๆ กันมี Ma Soe Yien Monastery ที่ใหญ่และยัง active มาก (กิจกรรมและจำนวนพระลดลงไปมากหลังจากที่รัฐบาลทหารจัดการกับพระที่ประท้วงเพื่อประชาธิปไตยที่มัณฑะเลย์ในปี 2007 โดยบังคับให้กลับบ้านบ้าง ขังคุกบ้าง) เราก็ถามทางชาวบ้าน เค้าก็ชี้เข้ามา เราอ่านป้ายวัดภาษาพม่าไม่ออก เราก็เดินเข้าไป ปรากฎว่า เข้าวัดผิด! (จะขุดชื่อวัดมาเติมทีหลัง) แต่โชคดีที่วัดนี้มีพระไทยอยู่ด้วย ชื่อ ท่านณรงค์ ที่นี่เรียกว่า อูวิสารทะ ("อู" แปลว่า พระ) ตอนแรกเค้านึกว่าเราเป็นแขกของท่าน ท่านไม่อยู่ พระก็ต่อโทรศัพท์ให้เราคุยกับท่าน ค่ำวันนั้น ท่านณรงค์ก็ต้องเปลี่ยนแผนการเดินทาง โดยกลับมาที่วัด และพาเราไปเที่ยวในวันรุ่งขึ้น เราโชคดีมากๆ เพราะมีพระไทยในพม่าแค่ ๒-๓ รูป ท่านณรงค์พูดพม่าได้ (ท่านบวชที่วัดพม่าที่ลำปาง) และเรารู้ทีหลังว่าท่านเป็น expert ด้านบาลี สันสกฤต ท่านอยู่ที่นี่เพื่อสอนและเรียนไปด้วย ท่านว่าการเรียนบาลีที่พม่าเข้มมาก

ส่วนบ่ายวันนั้น ก็ได้พระพม่าที่พูดอังกฤษที่วัดนี้นำเที่ยวไปก่อน ท่านหน้าใสกิ๊กมาก พระพม่าไม่โกนคิ้ว และคิ้วก็เข้มมากๆ ด้วย ก็เลยดูเข้มไปอีก ท่านก็จัดการหารถเช่าให้ พระที่เราเจอที่พูดอังกฤษได้ส่วนใหญ่บวชตั้งแต่เป็นเณร คือ เค้าให้เรียนบาลีก่อน พอผ่านระดับ ๕ (เทียบเท่าเปรียญ ๙) ถึงอนุญาติให้เรียนภาษาอังกฤษ และต้องขวนขวายหาเอง พระที่เราเจอหน้าเด็ก แต่บวชเกิน ๑๐ พรรษาแทบทั้งนั้น

กับท่าน Thadhina ที่พุกาม

ชอบบรรยากาศที่วัดที่มัณฑะเลย์มาก มีการสวดมนต์กันทั้งคืน เพราะเป็นดงวัดจริงๆ วัดรั้วติดๆ กัน มองไปทางไหนก็เห็นแต่พระ เห็นมากกว่าฆราวาสอีก ไม่เคยเจอที่ไหนพระหนาแน่นเท่าที่นี่เลย เสียงสวดมนต์ออกทางไมค์บ้าง และเป็นเสียงลอยลมมาบ้าง ฉันหลับไปท่ามกลางเสียงสวดมนต์...

จากที่มัณฑะเลย์ ท่านณรงค์แนะนำชื่อวัดที่พุกามให้ พอเราเดินไปใกล้ๆ วัด Alo Daw Pyi ก็เห็นพระรูปหนึ่งยืนอยู่ ปรากฎว่า ท่าน Thadhina เดินไปเดินมาอยู่ตรงนั้นพอดี ท่านก็ช่วยเหลือหารถพาเราเที่ยว และท่านก็ไปเป็นไกด์ให้เรา ถึงฉันเคยไปพุกามมาแล้วรอบหนึ่ง แต่มีหลายวัดที่ท่านพาไปที่ไกด์บุ้คไม่ได้พูดถึง วัดนี้ให้ที่พักสำหรับคนพม่าที่มาจาริกที่พุกามด้วย ก็เลยพร้อมรับคน เค้าจัดให้เราพักอย่างดี ให้พระฉันเช้าที่วัดด้วย และเป็นธุระจัดการเรื่องรถเช่าจากพุกามไปอินเล ซึ่งได้ราคาดีแบบพระท้องถิ่นติดต่อให้เท่านั้น ตอนแรกเราจะไปรถบัสหรือเครื่องบิน แต่เต็มหมด สุดท้ายก็เหมารถกันไป

แล้วเราก็ใช้วิธีนี้ไปตลอด ขอ Contact วัดในที่ๆ เรากำลังจะไป ที่อินเล เราได้พักที่ Kan Gyi Monastery ที่ Nuaung Shwe จาก Contact ที่พุกาม แต่ที่หงสาวดี (พะโค หรือ Bago) เราไม่มีวัดเป้าหมาย ก็ได้ Lonely Planet อีกเช่นกัน เค้าก็แนะวัด Kha Khat Wain ที่เป็นวัดใหญ่มาก มีพระและเณร ๔๐๐ กว่ารูป เค้าแนะในแง่ว่าพระวัดนี้เดินบิณฑบาตเป็นแถวยาว น่าชมมาก (ทัวร์ไทยนิยมไปใส่บาตรตอนสายๆ) เราก็ดุ่ยๆ ไปเลย เจ้าอาวาสก็อนุญาติ จัดให้เราพักในอาคารใหม่ หาเณรไทยใหญ่ที่พูดไทยได้มานำเราเที่ยว แถมยังให้สามล้อวัดมาใช้อีก พอเราไปกราบท่านทีไร ก็ให้ขนมมาด้วยทุกที

ที่ Kha Khat Wain นี้ พระไทยของเราก็ได้บิณฑบาตเป็นครั้งแรกในพม่า (ท่านเอาบาตรและถุงนอนมาด้วย) เค้าแบ่งเป็น ๔ สายๆ ละร้อยกว่ารูป ฉันก็เดินตามพระไป ถ่ายรูปด้วย Observe ด้วย เค้าก็เรียงตามลำดับความสูงของตัวและพรรษาด้วย เณรน้อยๆ ก็อยู่ข้างหลัง ไว้จะเล่าเรื่องการบิณฑบาตของพระพม่าทีหลัง แต่อยู่แถวนี้ อยากจะใส่บาตรพระ ๙๙ รูปทุกวันก็ได้

พระไทยเด่นในพม่าเพราะสีจีวรไม่เหมือนกัน
Alms round at Bago

ส่วนจุดสุดท้ายที่เรากลับมาคือที่ย่างกุ้ง เพื่อพักหนึ่งคืน วันรุ่งขึ้นก็ขึ้นเครื่องกลับกรุงเทพ เราได้ Contact จากท่าน Thadhina ที่พุกาม เป็น Meditation center ใหญ่ พอไปถึง หน้าตาสถานที่ไม่ใช่วัด แต่ดูเป็นโรงแรมหรือ Convention center พบคนที่หน้าประตู เค้าบอกพักไม่ได้ เราก็เข้าใจว่าวัดข้างๆ นี้เป็นวัดที่ดูแลตึกนี้อยู่ พูดกับพระน่าจะรู้เรื่องมากกว่า ปรากฎว่าผิดอีกเช่นเคย เป็นวัดเล็กๆ ที่มีพระและเณรอยู่ ๘๐ รูป เจ้าอาวาสทักเราก่อนเป็นภาษาไทย ท่านมีหลานเป็นกะเหรี่ยงที่เคยทำงานที่กรุงเทพ และพูดไทยได้ "ดา" เป็นล่ามให้เราอย่างดี ท่านจัดให้พระพักที่ห้องรับรอง ส่วนฉันและแม่ชีไปพักที่ Study Hall (มีฉากกั้น) ซึงปรากฎว่าเณรและพระใช้ท่องพระสูตรกัน ที่นี่ฉันอยู่ท่ามกลางเสียงสวดมนต์เลย ดังแบบสนั่น ไม่ใช่แว่วมาไกลๆ อย่างเคย พอสามทุ่มครึ่ง มีเสียงระฆังให้ไปนอน เสียงก็หยุด ไฟดับ ปรากฎว่ามีเณรกางมุ้งนอนอยู่อีกมุม อีก ๕ รูป

สิ่งที่ประทับใจมากๆ คราวนี้คือความช่วยเหลือและการดูแลที่เราได้รับอย่างดี ทั้งๆ ที่ไม่รู้จักกัน ไม่มีส่วนได้ส่วนเสียกับสวัสดิภาพของเรา ไม่ได้บอกเล่าก่อนว่าจะมา การจาริกคราวนี้เป็น one of the best trips in my life so far, and I've been to many places! I feel really grateful for all the hospitality that we received, and I'm no longer worried about not knowing EXACTLY what to do or where to go, like I have greater trust in people. Not that I become naive but just that I have a firmer belief in inherent good hearts in people.

ชีวิตทีละก้าว

2012-01-06T09:58:00.000+07:00

เพิ่งกลับจากไปธุดงค์ที่เลยและหนองคาย มีอะไรหลายอย่างที่เกิดขึ้นที่อยากจะบรรยายแต่ยังเรียงลำดับไม่ถูก ก็ค่อยๆ ไล่ไปทีละเรื่องแล้วกัน At the beginning, I was debating whether I should write in Thai or in English. I find I can communicate something really well in Thai while some thoughts arise in English. So I decided to take the first cut in Thai and make the revision in English.

อย่างแรกเลยคงเป็นความแปลกใจในตัวเองที่สลัดความเป็นคุณนาย (Snobbishness) ความเรื่องมาก เอาแต่ใจตัวเอง (Control freak) ออกไปได้อย่างไม่ยาก ก่อนไปร่วม ฉันก็เริ่มสติแตกว่าฉันนี้จะต้องไปพึ่งคนอื่น (namely, my own Phra Ajahn) มากขนาดนั้นเชียวหรือ ทั้งเรื่องที่พัก เรื่องอาหาร และไม่สามารถใช้เงินเนรมิตสิ่งใดๆ ได้ ได้รับการเอื้อเฟื้อมาแค่ไหนก็แค่นั้น (เพิ่งชัดเจนว่าฉันยึดเงินเป็นสรณะด้วย) คือ ด้วยความที่เราเรียนหนังสือที่อเมริกามานาน I equated my self respect with the ability to buy my way out of things and do what I want. จะให้ไปขอแบ่งปันจากคนอื่น ทำให้เค้าได้กินน้อยลง มันก็ยังไงอยู่ ถึงแม้ว่าจะไปกับพระอาจารย์ที่เราไว้ใจและเคารพมากก็ตาม (ลึกๆ คงเป็นเพราะกลัวอดมากกว่า ไม่ใช่ทิฎฐิมานะซะทีเดียว)

ก็คุยกับท่านแล้วก็ได้ความว่า ฉันควรจะใช้โอกาสนี้ลองลดมานะลงไปซะบ้าง ถ้ายังเริ่ดเชิดหยิ่งอยู่อย่างนี้ ภาวนายังไงก็ไม่ขึ้นหรอก ใจฉันก็บอกว่า เอาวะ ไม่ลองก็ไม่รู้ อย่างมากก็กลับบ้าน...

วัดบรรพตคีรี ที่บ้านเกิดหลวงพ่อเทียน
(บ้านบุฮม เชียงคาน เลย)

อีกเรื่องคือเรื่องความหลงตัวเองว่าเป็นคนมีบุญ มาธุดงค์คราวนี้ ก็ได้รับความช่วยเหลือด้วยดีในหลายๆ อย่าง เช่น ที่พัก อาหาร การเดินทาง เราก็ปลื้มไปอีกว่าฉันนี้มีบุญจริงๆ มีคนช่วยเหลือพาฉันไปส่งถึงที่ พระอาจารย์ก็เทศน์เตือนพวกเราว่า เราเป็นแค่ส่วนหนึ่งในการสร้างบุญกุศลของคนที่ให้เรามา ซึ่งก็เป็นมุมมองที่ดี เพราะบางที นอกจากหลงตัวว่าเป็นคนมีบุญแล้ว ฉันยังไม่ค่อยอยากรับความช่วยเหลือหรือสิ่งของจากใคร เพราะเราไม่อยากเป็นหนี้บุญคุณเค้า (And if I accepted their helps or their stuff, I felt obligated to do them favors in return.) และเราก็ไม่แน่ใจว่าเค้าหวังอะไรจากเราหรือไม่ แต่พอมองว่า การรับของเราทำให้คนอื่นได้สร้างกุศล เราก็รู้สึกยินดี และอนุโมทนาไปด้วย

การไปร่วมเดินช่วงแรก จบลงด้วยเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝัน ที่ไม่สวยงามซักเท่าไหร่ (Like I was waken up from a really good dream. Before then, I was really pious to the point of fancying the idea of becoming a monastic myself.) แต่เรื่องดีก็ยังมีมากกว่าเรื่องไม่ดี พอเราเคลียร์งานออกไปได้ ก็จะไปเดินอีก ส่วนหนึ่งก็ได้ข้อคิดจากหนังสือ The Rude Awakening ที่พระอังกฤษสายหลวงพ่อชาและฆราวาสฝรั่งไปเดินธุดงค์ที่อินเดีย และเค้ามีปณิธานว่า จะยอมรับในทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้น (To embrace life) ฉันก็เลยเอามั่ง My goal was not to make this trip just a hike but I wanted it to be spiritual. I know that to really get a fundamental change in myself, I must take a risk to get out of my comfort zone; for example, to resist the urge to manipulate things or people, no matter how seemingly insensible they are to me. I did have to force myself into it, but I found that at least I learn to be patient.

ฉันพบว่าความลำบากทางกายเป็นเรื่องง่าย ส่วนหนึ่งเพราะเป็นคนแข็งแรง (ที่อุตส่าห์ถนอมรักษาสังขารนี้ก็ pay off เป็นอย่างดี) และอีกส่วนหนึ่ง ฉันชอบคนอึดๆ ก็เลยอยากเป็นแบบที่ตัวเองชอบ ฉันเชื่อว่าคนอื่นทำได้ ฉันก็ต้องทำได้ ถ้าเค้ากินได้ ฉันก็จะต้องกินได้เช่นกัน แต่เรื่องลำบากใจนี่ยาก Some people are so strange that I have to reconfigure my logic to accept them into my plane.

พอเราเดิน วิวข้างทางผ่านไปช้าๆ (บางที ก็ดูแต่เท้าคนข้างหน้า) ทำให้เราเก็บรายละเอียดได้เยอะ My friend and I drove on this very route last year. But I wasn’t that impressed with it when I traveled 80 km per hour as opposed to when I did 3.5 km per hour. I love old wooden houses, Mekong river, and its mountainous ranges. By the way, we walked about 25 km per day. Thanks to my sandals, my feet were not killing me like they did to some people in our group.

ฉันประทับใจในความมีน้ำใจของคนท้องถิ่นและความเรียบง่ายในวิถีชิวิต not to mention the unusual cuisine that we got to try along the way. ได้กินแกงสะคาน ที่เป็นไม้กลุ่มเดียวกับพริกไทย กินเฉพาะส่วนนุ่มๆ ด้านนอกที่เคื้ยวได้ ได้กินแกงลูกอ๊อด In one village, the elderly who came to offer food to the monks waited until we finished our meals before they took theirs. At Wat หินหมากเป้ง, the layman staff prepared food trays specifically for us because we were guests (their morning chants during the morning meals were absolutely awesome). When we walked along the street, we were offered drinks like soy milk or bottled water, even though I was not a monastic. At one time, we even got canned fish! The fact that we were on the pilgrimage brought about their generosity.

ทักษะอย่างหนึ่งที่ได้มา คือ ตอนนี้ฉันขอนู่นนี่เก่งมาก (แต่ก่อนหยิ่ง ซื้อเอา ไม่ขอ) ที่วัดอรัญบรรพต ไม่มีน้ำขาย ฉันเห็นกระติกน้ำอยู่ข้างหลังบู๊ตขายของที่ระลึก ฉันก็เลยถือขวดน้ำเข้าไปขอเติมน้ำ สักพักก็ไปขอน้ำขวดเพื่อถวายพระ ระหว่างเดิน ฉันพบว่า ไม่จำเป็นต้องซื้อน้ำขวด เพราะบ้านตามต่างจังหวัด เค้ามีตุ่มน้ำฝนกันทั้งนั้น ก็แวะเข้าไปเติมได้เลย บางทีก็เข้าห้องน้ำ บางทีก็ไม่มีห้องน้ำก็ต้องหาที่รกๆ เข้าไปจัดการกับตัวเอง

Another surprise was that I wasn’t that hungry though I ate solid food only once a day. And sometimes alms food were not that plenty. I guess sticky rice was much more filling than regular rice (we had sticky rice as leftovers every day). And I had loads of soy milk and packaged baked stuff like Euro custard cake (something my snobbish me normally doesn't eat) instead. I suppose when I don’t use my brain as much, my body doesn’t need that much food. Plus, when there aren’t any food around, my appetite doesn’t get stimulated. In the evening, we had soy milk, chocolate drinks or, on a rare occasion, juice.

It's difficult to close this post off... I just feel that as I get older, there aren’t much I can actually hold on to. This morning, I was listening to Luangpor Sumedho’s dhamma talk, and he said that to seek security in something which is inherently insecure is ironic (my word). And the only refuge is in awareness. I’m not to that point yet, but I’m getting there.

Tips for visiting Nepal

2011-12-18T15:24:00.002+07:00

Magnificent peak in Annapurna mountain range

มีคนถามหลายคน คิดว่าง่ายดีถ้าจะแปะไว้แบบนี้ จะได้ไม่ต้องมานั่งอธิบาย และก็มีบล็อกที่เล่าเรื่องกาฎมัณฑุ

โรงแรมที่แนะนำที่ Katmandu (KTM): Kantapur Temple Hotel แถว Tamel พอจองกับเขา แล้วเค้าจะส่งรถมารับฟรีที่สนามบิน
ฉันไปถึงที่โรงแรมที่ KTM แล้วฉันก็ค่อยจองตั๋วเครื่องบิน domestic จองที่พักเมืองอื่นๆ โรงแรมส่วนใหญ่ที่นั่นมี travel agent
เอาเงิน USD ไปแลกเงิน local
ให้เอาไฟฉาย ผ้าปิดจมูก ยากันยุง ขมิ้นชัน (แก้ท้องไม่ดี) ไปด้วย
ที่ KTM อยู่ ๒-๓ คืนได้ มีอะไรให้ดูแถวนั้นเยอะ ตามที่เขียนไว้
ไป Pokhara ด้วยเครื่องบิน ประมาณ USD ๙๕ (one-way)
คืนแรก นอนในตัวเมืองก่อน โรงแรมที่พักที่โพคาราเฉยๆ ไม่ได้ประทับใจมาก ถามที่ Kantapur temple hotel ก็ได้ว่าเค้าแนะนำที่ไหน
แล้ววันรุ่งขึ้นก็เดินป่า เลือกเดินป่า ๒ หรือ ๓ วันก็ได้ แล้วค้างคืนระหว่างทาง (รวมค่ากิน ค่าไกด์ ค่าที่พัก ทุกอย่าง) จะส่งชื่อไกด์ให้ ถ้าเดินป่า แนะนำให้เอาเป้เล็กไปด้วย เป้ใหญ่ทึ้งไว้โรงแรม
ฉันเดินป่ามาถึงที่ Saranghot จุดชมวิว แล้ว paraglide ลงมาโพคารา มันมาก ส่วนเป้ฝากไกด์เอาลงมากับรถ

วิวจากบน Paraglide เห็นโพคาราข้างล่าง

กลับมานอนโพคาราอีกคืนแล้วค่อยไปต่อ วันนั้น จะไปพายเรือ เดินเล่น
ฉันไป Chitwan National Park ด้วยรถบัสนักท่องเที่ยว (ไม่มีเครื่องบินจากโพคารา) ที่ Chitwan พักที่ Island Jungle resort เค้ามี package 3 วัน สองคืน (รวมทุกอย่างแล้ว) ซื้อแพกเกจได้จากโรงแรมที่ KTM ประมาณ $90
จาก Chitwan บินกลับมา KTM ได้ ถ้านั่งรถบัส ก็ ๖ ชม.

คนที่ดูดี

2011-12-16T12:10:00.000+07:00

คาดเดาว่าเป็นความขี้หมั่นไส้ ซึ่งจริงๆ ก็คือขี้อิฉานั่นแหละที่ทำให้ฉันมักเก็บความสงสัยเวลาเจอคนที่ดูนิสัยดีมากๆ สุภาพมากๆ คือ เราก็มักจะสงสัยว่าพวกนี้เค้าเก็กเรียบร้อยหรือเปล่า หรือเก็บกด.. แต่นั่นแหละ รู้อยู่แล้วว่า response ที่"ถูกต้อง" คือ เห็นใจตัวเองไม๊ ตอนที่พูดนี่.. ก็อย่างนี้แหละ พวกเรียนมาก คิดเยอะ วิเคราะห์เยอะ

เวลาดู Facebook แล้วเห็น Status update พวกอบอุ่น ดูเป็นมิตรมากๆ แล้วเห็นดีกรีความหมั่นไส้เพิ่ม แล้วเราก็ต้องรีบปิด FB ก่อนที่จะอกุศลเกินไป บางทีสังคม online มันก็ฉาบฉวยนะ ถึงจะมีข้อดีมากๆ ก็ตาม

คนที่เราเห็นด้านดีบ้าง ไม่ดีบ้างของเค้า เรายังโอเคกว่า

ฉันเป็นพวกไม่ไว้ใจคนดูดี มีศีลธรรมน่ะ เช่น คนธรรมะธรรมโมมากๆ บางทีพวกนี้ส่วนใหญ่เค้าจะด้านเดียว ขาวดำเกินไป ไม่ adaptive และ ไม่รับฟังความเห็นด้านอื่นมากนัก (รวมตัวเองด้วยในบางที)

บางที ฉันยังงงเลยว่าฉันมีจุดยืนหรือเปล่า เช่น เรื่องการทำแท้ง ถึงฉันจะไม่ทำเองแน่นอน แต่เราสนับสนุนการทำแท้งเสรี คิดว่าผู้หญิงควรมีสิทธิ์เลือก และถ้าทำได้อย่างถูกกฎหมาย จะปลอดภัยกับแม่มากกว่า

ก็ดีที่เราไม่ต้องไปทำเรื่องนโยบายภาครัฐ (Public policy) เพราะคงเห็นใจเค้าไปหมดจนปวดหัวมาก ฉันรู้เลยว่าไม่ถนัดกับการบริหารคนเยอะๆ ไม่เป็นผู้บริหารแน่นอน

เมื่อวานไปฟังสัมมนาเรื่องการขนส่งทางราง (Rail logistic) และบทบาทของมันในภาวะน้ำท่วมที่สภาวิศวกร ฟังดร.รอยล จิตรดอนแล้วรู้สึกว่าแก ego เยอะจริงๆ ในอดีตเราคงน่าหมั่นไส้ประมาณนี้ ใจฉันคิดว่าเราต้องเริ่มกันที่การอัพเดตข้อมูลซะก่อน ถึงจะไปสร้างโมเดลที่ใช้งานได้จริงๆ

แต่แกก็นำเสนอประเด็นที่น่าสนใจว่า โมเดลที่ใช้เพื่อการออกแบบ กับโมเดลที่ใช้ในเชิงปฎิบัติการ ไม่ควรเป็นอันเดียวกัน ซึ่งพอมาคิดดูก็ make sense เพราะความละเอียด (Fidelity) มันก็น่าจะต่างกัน เวลาที่ใช้ในการประมวลผลก็ต่างกันมาก

จริงๆ แล้ว เรื่องการออกแบบระบบระบายน้ำไม่น่าจะยากในเชิงทฤษฎี เพราะเรามีข้อมูลดาวเทียม มีคอมพิวเตอร์ที่ powerful แต่สิ่งที่ท้าทายกว่าคือในเชิงสังคม การทำความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่ น้ำท่วมคราวนี้ทำให้เห็นชัดว่าประชาชนยิ่งไม่เชื่อถือในการทำงาน ความสามารถในการจัดการปัญหา และความจริงใจของรัฐบาลและข้าราชการ

ที่ Carnegie Mellon University ก็มี School of Engineering and Public Policy. ตอนแรกฉันเกือบจะไปเรียนแล้ว แต่ติดที่ภาคอื่นก่อน

Ying on foot with her stuff on her back

2011-12-06T19:36:00.001+07:00

พระอาจารย์ไพศาล ส่งสารถึง
Cleveland Dhamma Walk ระหว่างพัก

ฉันเพิ่งกลับจากการเดินธรรมยาตราลุ่มน้ำลำปะทาวที่ชัยภูมิ เป็นครั้งแรกที่เราให้คนเดินที่อายุน้อยกว่า ๕๐ ปีแบกเป้เอง ฉันไม่ได้กังวลเรื่องการแบกของ เพราะเคยเดินป่าที่เมืองนอกแบบแบกเต็นท์ ถุงนอนและอาหารมาแล้ว รู้ว่าทำได้ (ถึงจะโคตรเหนื่อย) แต่สิ่งที่ฉันกลัวมากกว่าคือ ความผิดพลาดที่อาจจะเกิดขึ้นในงานและความปี้ดแตกของฉันที่จะตามมา

ปีที่แล้ว ฉันบังเอิญไปช่วยคณะนี้ เพราะไปขอหัวข้อ Senior project ให้นิสิตปริญญาตรี เลยได้ช่วยทำเว็บและลงทะเบียน (ไม่ไว้ใจว่าเด็กป.ตรีจะทำเสร็จทัน) เนื่องจากฉันทำเว็บทั้งๆ ที่ไม่เคยไปร่วม ฉันก็เลยไปให้รู้ว่าเป็นไง และฉันก็งงมากกับหลายสิ่งหลายอย่างที่ได้เจอ โดยเฉพาะความไม่เป็นระบบของมัน (ซึ่งมันอาจจะแค่อะไรไทยๆ ที่แก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้เก่ง) ส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะบรรดาครูโรงเรียนมัธยมในแถบชัยภูมิ ที่เห็นธรรมยาตราเป็นค่ายดัดสันดานเด็ก ส่งเด็กความประพฤติไม่ดีมาให้ แล้วสัญญากับเด็กว่าจะแก้เกรดที่ติด "ร" ให้ถ้าเดินครบ และอีกส่วนหนึ่งคือจำนวนเด็กที่เยอะมาก อยู่ดีๆ โยนมาให้ ๗๐-๘๐ คน โดยไม่แจ้งล่วงหน้า

คราวที่แล้วที่ไป ฉันไปแค่ ๒ คืน เดิน ๒ วัน แล้วก็กลับมาเสียศูนย์ว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของงานที่ไม่มีระบบขนาดนี้เชียวเหรอ เหมือนอีโก้ถูกลบเหลี่ยม จิตตกไปหลายวัน และพยายามงัดตัวเองออกจากอาการจิตตกไปอีกหลายวัน ซึ่งก็ทำให้ยิ่งแย่ไปใหญ่

คราวนี้ฉันเลยลังเลที่จะไป ทั้งๆ ที่งานที่รับผิดชอบมีมากยิ่งกว่าคราวที่แล้ว เพราะสตาฟปีที่แล้วคนหนึ่งถอนตัวไป แต่ก็รู้ว่าต้องไป...

ไปแล้วก็พบว่า ความกลัวของฉันนั้นถูกเตะกระเด็น การกำหนดข้อบังคับเรื่องแบกของเอง งดกินข้าวเย็น กันคนที่ไม่ตั้งใจออกไป ส่วนหนึ่งอาจเพราะน้ำท่วมที่เพิ่งลดด้วย ทำให้หลายคนต้องไปทำงาน ทำความสะอาด และเราจำกัดจำนวนนักเรียนที่มาเป็นหมู่คณะว่าไม่เกิน ๑๐ คน และให้ครูมาด้วย ด้วยจำนวนคนที่ลดลง ทำให้การบริหารคนง่ายขึ้น และไม่วุ่นวายเรื่องห้องน้ำกับคิวตักอาหารมากนัก

สำหรับฉัน การแบกของไม่ได้เป็นเรื่องใหญ่ ส่วนหนึ่งก็ต้องขอบคุณแบ็กแพ็กที่เพิ่งถอยมาเพื่อการนี้โดยเฉพาะ เพราะรู้ว่า gear นั้นสำคัญ และ Hiking boots ที่อยากได้มานาน ก็ได้เหตุผลที่ทุ่มทุนซื้อ ทำให้เท้าฉันไม่มีปัญหา ไม่ลื่นและไม่เปียก และฉันก็มีเสื้อแขนยาว หมวก แว่นกันแดด ประมาณว่าครบเครื่องการเดิน ฉันไม่ใช่คนขี้ร้อน ก็เลยไปได้เรื่อยๆ ระหว่างทางที่เดิน ก็มีเสียงกลองให้จังหวะ มีวิวข้างทางให้ดู มีลมพัดเย็น มีแค่วันแรกเท่านั้นเองที่คิดว่าเมื่อไหร่จะถึง วันอื่นก็ไปได้แบบเพลินๆ หลังก็ไม่เดี้ยง

น้องเอมีและน้องฝ้ายเดินตั้งแต่วันแรก

บางคนในขบวนก็น่ายกย่องมาก ที่แบกเป้แล้วยังถอดรองเท้าเดิน เพราะพระส่วนใหญ่ก็ถอดรองเท้าเดินเช่นกัน ฉันไม่เคยคิดว่าจะทำอะไรเสี่ยงๆ แบบนั้น แค่มาเดินก็ Ironic มากแล้ว แต่ก่อนตอนรู้ข่าวธรรมยาตรา แต่ไม่ได้มาช่วยงาน มีเพื่อนเคยชวนไป ฉันยังคิด..ใครจะบ้าไปเดินวะ ร้อนก็ร้อน...

เสน่ห์ของการเดินธรรมยาตรานี้ นอกจากการเดินซึ่งเป็นการภาวนาในตัว (Dhamma in motion) และวิวทิวทัศน์แล้ว ยังเป็นเรื่องของคนร่วมเดิน (ทั้งพระและฆราวาส) หลังทำวัตรเช้าและเย็น พระอาจารย์ไพศาล วิสาโลเทศน์ประมาณครึ่งชั่วโมง ท่านเป็นคนอ่านหนังสือมาก มีเรื่องนู้นนี้มาเล่าอยู่เรื่อยๆ (ฉันเคยเป็น big fan ของท่าน แบบซื้อทุกเล่มที่เจอบนแผง ตอนนี้ไม่ซื้อแล้ว รอรับของฟรี) แล้วก็มีเพื่อนๆ ที่ร่วมเดินที่ส่วนใหญ่เป็นคนน่าสนใจ

ก๊วนแรกคือเด็ก Home School ซึ่งฉันเพิ่งรู้ว่ามีด้วยในประเทศไทย คือ พวกที่ไม่ได้ไปโรงเรียน แต่กลุ่มพ่อแม่สอนให้ที่บ้าน (บางวิชา เช่น ภาษาอังกฤษ หรือดนตรี ก็จ้างครูมาสอน) พ่อแม่แต่ละคนก็รับไปคนละวิชาสอนให้ลูกๆ บ้านอื่นด้วย เด็กพวกนี้มาจากขอนแก่นและสุพรรณ บ้านหนึ่งมาสามคนพี่น้อง อีกสองบ้านมาสองคนพื่น้อง มีคุณแม่มาด้วยหนึ่ง เป็นคุณแม่ที่ไม่หนีบลูกติดกับตัวเหมือนคุณแม่ไทยทั่วไป

สิ่งที่แตกต่างในเด็กกลุ่มนี้ คือ ความช่วยเหลือตัวเองได้ เช่น น้องฝ้ายอายุ ๗ ขวบ เดินไปไหนมาไหนในค่ายเอง และยังมีสปิริตจิตอาสาสูงมาก ฉันมารู้จักกับเด็กกลุ่มนี้เพราะเค้ามาช่วยฉันทำงานลงทะเบียนโดยไม่ต้องร้องขอ ซึ่งไปๆ มาๆ ก็ป้ายชื่อไม่พอ ก็ช่วยกันทำ และก็มีงานช่วยกันระบายสีป้ายข้อความ (อันที่อยู่ในรูปข้างบน) อีก คุยกับพวกเค้าแล้วตลกดี หัวไว ยิงมุขกันตลอดเวลา

ส่วนพวกสตาฟเองก็น่าสนใจ มีทั้งคนท้องถิ่นที่ชัยภูมิ และคนที่มาจากกรุงเทพซึ่งเป็น Freelance จัดกิจกรรมกลุ่มอยู่แล้ว มีหลายคนในกลุ่มนี้ตลกมาก ความตลกนี่เป็นสิ่งที่ born to be จริงๆ ต้องช่างสังเกต สร้างสรรค์ และรู้จักเวลายิงด้วย

ความประทับใจอื่นๆ ก็คงเป็นความประหลาดใจในตัวเองที่ฉันอยู่ได้ ๖ วัน โดยไม่หงุดหงิด ไม่ปี้ด ทั้งๆ ที่ต้องอยู่กับคนหมู่มาก ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ได้สะดวกมากนัก คงเป็นเพราะอยู่กับคนส่วนใหญ่ที่ใจเย็นละมัง ก็เลยเย็นตาม

อ้อ..แล้วนี่เป็นครั้งแรกในชีวิตที่ฉันไปขออาบน้ำที่บ้านชาวบ้านในหมู่บ้าน พวกเราพักที่วัด ซึ่งบางทีก็มีห้องน้ำ ๔ ห้องสำหรับผู้หญิง ๑๐๐ คน ที่ต้องใช้ทั้งอาบน้ำและขับถ่าย คราวที่แล้วฉันได้อาบน้ำในแม่น้ำลำปะทาว (ส่วนที่กว้างและตื้นประมาณลำธาร) เพราะรอห้องน้ำไม่ไหว คราวนี้วิชัยบอกให้ไปขอชาวบ้านอาบ และจะได้ชวนเค้ามาทำบุญ ฟังธรรม ในวันรุ่งขึ้นด้วย ก็ดีนะ ได้ไปทำในสิ่งที่ปกติฉันไม่ได้ทำ

อีกสิ่งหนึ่งที่รู้สึก คือ ไม่ใช่โหมดคนดี แต่ตอนนี้เริ่มรู้สึกสงสารคนที่นิสัยแย่ๆ ว่ามันจะทุกข์ขนาดไหนน้อ... ได้เจอเด็กมัธยมคนหนึ่ง แม่ชีที่เป็นแม่ครัวบอกให้ช่วยเช็ดโต๊ะ (กำลังรีบเก็บของกันเพื่อเคลื่อนขบวน) พอแม่ชีลับหลัง ก็เขวี้ยงผ้าขี้ริ้วทึ้ง ฉันก็บอกว่า..ทำไมไม่ช่วยกันล่ะ จะได้เสร็จเร็วๆ แล้วฉันก็เช็ดเอง (ด้วยความอยากให้งานเสร็จ จะได้ไปซะที) ฉันก็นึก..ไอ้เด็กคนนี้..หน้าตาก็ไม่ดีแล้วนิสัยยังแย่อีก น่าสงสารจริงๆ...

พระอาจารย์บอกว่า..เห็นไหม..กลัวไปก่อนที่ตอนแรกจะไม่ไป...

Infinitely Seoul (1/x)

2011-11-19T06:00:00.001+07:00

Deoksu Palace

(แอบใช้สโลแกนปีการท่องเที่ยวเกาหลีมาเป็นชื่อเรื่อง)

ก่อนมาประเทศนี้ ไม่ชอบคนเกาหลีเท่าไหร่ เพราะที่เคยเจอลูกค้าอพาร์ทเม้นท์ที่กรุงเทพ พอไม่ได้อย่างที่ต้องการ หรือแค่สื่อสารไม่เข้าใจ ก็ใช้เสียงดัง ตบโต๊ะมั่ง โยนของมั่ง ซึ่งตอนแรก เราก็กลัว ตอนหลังเริ่มเลียนแบบ เสียงดังมา ก็เสียงดังกลับ คิดว่าคงเป็นวัฒนธรรมเขาที่ต้องใช้เสียงเดซิเบลขนาดนี้

ก่อนหน้านี้ ก็เคยมีเพื่อนเกาหลีสมัยเรียนอเมริกา คนเกาหลีไปเรียนที่นั่นกันเยอะมาก และที่เห็น เมื่อไปที่นั่นแล้ว น้อยมากที่จะกลับประเทศ (คนประเทศอื่นก็เช่นกัน เค้ายังแปลกใจกันที่คนไทยกลับหลังจากเรียนจบ ถึงไม่ติดใช้ทุนก็กลับ คงเพราะอยู่สบาย ถึงแม้จะบ่นกันต่างๆ นาๆ)

สิ่งที่ฉันประทับใจในประเทศนี้ ไม่ใช่ห้างสรรพสินค้าหรือความเร็วของอินเตอร์เน็ต (100 Mbps ทุกครัวเรือน!) แต่ฉันชอบความใส่ใจในรายละเอียดที่เอื้อให้คนมีคุณภาพชีวิตที่ดี เช่น ฟุตบาทที่มีทางลาด (Ramp) สำหรับรถเข็น และก็มีกระเบื้องลายสำหรับบอกทางกับคนตาบอด (เช่น เมื่อใกล้ถึงสี่แยก) และฟุตบาทก็ได้ระดับเดียวกัน ไม่เป็นหลุมบ่อ ส่วนรถไฟฟ้าใต้ดิน (Metro) ก็มีหลายสาย หลายสถานี ไปถึงทุกที่ เสริมด้วยรถเมล์อีก คือ คนสามารถเข้าถึงที่ต่างๆ ได้โดยไม่ต้องใช้รถส่วนตัว (แต่ก็เห็นรถเยอะนะ รถติดมากในบางทีด้วย) เค้าใช้ทั้งชื่อและตัวเลขระบุสถานี เช่น สาย 4 สีฟ้า ก็มีเลขสถานีเป็น 4xx เช่น 425 แล้วก็เรียงเบอร์กันไป เวลาออกจากสถานี ต้องดู Exit number ด้วย (บางสถานีมี 12 exits) เพราะบางทีหาที่ๆ ต้องการไปลำบากถ้าออกมาจากหลุมที่ไกลๆ และรถทั้งหลายก็มีเสียงประกาศว่า"ป้ายนี้เป็นสถานี... และสถานีหน้าคือ... สามารถต่อรถ... ที่นี่ได้"ทั้งภาษาเกาหลีและอังกฤษ ทำให้การไปไหนมาไหนเองง่ายมาก

คือฉันเป็นพวกไม่ชอบ Tour group เพราะมักพาไปซื้อของที่เราไม่อยากได้ ตรงที่เราอยากไปดันไม่พาไป แต่ก็มีข้อดีคือ เก็บได้หลายที่ และเราไม่ต้องเตรียมตัว เตรียมแต่เงิน เจอทัวร์ไทยหลายกลุ่มตามแหล่งช็อปปิ้ง (ฉันเดินห้างทุกวันหลัง conference โซลมีห้างเยอะมาก และมีทุกระดับราคา เดินได้ไม่ซ้ำ)

การใช้รถสาธารณะก็สะดวกด้วยบัตรเติมเงิน (T Money) ที่น้องคนไทยที่บังเอิญเจอที่ conference แนะนำให้ซื้อ Tag ซึ่งมีแบบบัตร (ไม่ต้องซื้อ แต่ต้องมัดจำ) หรือซื้อแบบแบบน่ารักๆ ที่เอาไว้ห้อยมือถือ พวงกุญแจได้ (ของฉันเป็น Hello Kitty) แล้วเอามาเติมเงิน พอขึ้นรถ ก็เอา Tag นี่ไปแตะที่เครื่องอ่าน เครื่องก็จะบอกเงินที่หัก และเงินที่เหลือ

Colorful roof beams

สังเกตว่าที่นี่จะคล้ายๆ ยุโรปเหนือ เช่น ฟินแลนด์ ที่คนไม่ค่อยใช้เงินสด แต่ใช้ Debit card หรือ Credit card แม้กระทั่งซื้ออะไรเล็กๆ น้อยๆ

อีกอย่างที่ชอบมาก คือ ทุกๆ Food court มีตู้น้ำให้กด ทั้งน้ำเย็น น้ำร้อน และมีแก้วน้ำที่เก็บไว้ในตู้อุณหภูมิ 40 กว่าองศา เพื่อมั่นใจว่าสะอาด ฉันว่าดี ไม่ทำให้เกิดขยะจากขวดพลาสติก และประหยัดเงินด้วย ที่ห้าง Lotte มีที่ล้างและเช็ดมือด้วย Food court ที่นี่อยู่ชึ้นใต้ดินกับซุปเปอร์มาร์เก็ต Food court ที่ฉันไปมาสามที่ดูดีมาก บางทีก็ซื้อ Take out จากซุปเปอร์มากินที่ Food court เพื่อประหยัด และตัดปัญหาว่าอ่านภาษาเกาหลีในเมนูไม่ออก

นอกจากนี้แล้วคนที่นี่ก็ดูมีวินัย ต่อคิวขึ้นรถเมล์ ถึงแม้คิวยาวเป็นเมตร มีครั้งหนึ่ง เด็กเล็กๆ จะแย่งเราขึ้นรถเมล์ แม่ดึงให้มาต่อหลังเรา (แต่เมื่อวานก็มีโดนแซงเหมือนกัน) ฉันว่าเป็นการปลูกฝังที่ดีมาก

Almost the end of autumn

ฉันเดาว่าที่นี่ของไม่ค่อยหาย ในรถ subway มีชั้นวางของเหนือที่นั่ง คนก็เอากระเป๋าเอกสาร กระเป๋าถือไปวาง ซึ่งคงไม่มีคนมาฉกไป ไม่งั้นคนคงไม่กล้าวาง แล้วข้อสังเกตนี้ก็ confirm จากการที่ฉันได้ซองเงินที่ทำตกไว้คืนที่ร้าน Etude ซึ่งทำให้ประทับใจมาก

สิ่งที่ขำคือคนที่นี่หมกมุ่นกับมือถือมาก เล่นเกม ดูทีวี ส่งข้อความ แทบตลอดเวลา เดินไปดูหนังไป ถึงแม้ว่าคนเยอะมากก็ตาม

เอาไว้ค่อยต่อตอนหลังว่าไปไหนมาบ้าง

คนไม่มีหลักการ

2011-11-16T20:24:00.001+07:00

เริ่มเข้าใจเรื่องไม่มีถูกไม่มีผิดขึ้นบ้างแล้ว ช่วงน้ำท่วมนี่เห็นอะไรๆ เยอะ ตั้งแต่อะไรที่ Basic ขนาด EM balls ไปถึงเรื่อง "ความเสียสละ"

เรื่องก้อนจุลินทรีย์ ก็ระดมปั้นกันใหญ่ อยู่ๆ ทางวิศวะ จุฬาก็ออกแถลงการณ์ว่าไม่ work แล้วก็ใช้วิธีพูดเฉยๆ ทั้งที่ในแง่มุมของนักวิทยาศาสตร์ ควรทำการทดลองแล้วพิสูจน์ให้เห็น ไม่ใช่มานั่งเทียนแล้วเขียนเอา อ้างอิงจากความรู้เก่าๆ ที่เรียนมา มิน่า..วิทยาศาสตร์ของเราถึงไม่พัฒนา...

ส่วนเรื่องความเสียสละ ฉันว่ามันง่ายเวลาบอกให้คนอื่นเสียสละ เช่น ให้คนบางพื้นที่รับน้ำไป แต่ตัวเองไม่โดน คือ บ้านฉันก็ไม่ถูกท่วม แต่ฉันก็เฉยๆ นะ ถ้าบ้านเราจะท่วมบ้าง ถึงจะเป็นพื้นที่เศรษฐกิจก็เถอะ ฉันว่าความรู้สึกเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้นในคราวนี้ น่าจะก่อสร้างความร้าวฉานในสังคมไปอีกนาน

ตอนนี้ไม่ได้สนใจเรื่องนิคมอุตสาหกรรมและการลงทุนเท่าไหร่ ไม่ถึงกับคิดว่าทุกคนต้องไปปลูกข้าว ปลูกผัก ทอผ้าเอง แต่ส่วนตัว ไม่ชอบโรงงาน มันเป็นสถานที่ๆ ไม่น่าอยู่ (ฉันไปดูโรงงานบ่อย เนื่องจากเป็นอาจารย์ภาควิศวฯ อุตสาหการ) การที่ญี่ปุ่นมาลงทุนในไทยก็ดี แต่เค้าก็มีเหตุผลในแง่ธุรกิจ และความมั่งคั่งนี้ สังคมไทยก็แลกมาด้วยความล่มสลายของสถาบันครอบครัวที่ต่างจังหวัด ซึ่งเอาปัญหาอื่นๆ ตามมาเป็นพวง ลูกน้องฉันเองหลายคนให้ลูกอยู่บ้านนอก แล้วตัวมาทำงานกรุงเทพ ฉันเองก็เชียร์ลูกน้องอยู่เสมอให้เอาลูกมาอยู่ด้วย

มันก็เป็นภาวะแปลกๆ ที่เริ่มไม่มีอุดมการณ์ เรารู้แต่เรื่องของเราว่าอะไรควร ไม่ควร คือ มันรู้สึกได้เอง ไม่ต้องอาศัยอุดมการณ์ แต่เรื่องคนอื่น มันพูดยาก ฉันไม่ค่อยตัดสินคนแล้ว ถึงคิดเปรียบเทียบอยู่ในใจว่า "เป็นเรา เราไม่ทำอย่างนั้นหรอก..." แต่ก็เริ่มมีเสียงที่สองบอกว่า อาจจะมีเหตุผลอื่นที่เราไม่รู้ก็ได้ เค้าเลยทำอย่างนั้น ก็เลยกลายเป็นคนไม่มีหลักการแล้ว เดี๋ยวนี้ และอีกอย่าง ตอนนี้สังคม สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจมันซับซ้อนขึ้น ความหวังดีบางอย่างของเราอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่ตั้งใจ ที่ไม่ต้องการก็ได้

My life as it is

2011-11-10T21:01:00.001+07:00

ช่วงนี้วิถีชีวิตเหมือนคนเกษียณ ยังตื่นเช้าเหมือนเดิม ไม่เกินตีห้าครึ่ง มานั่งกินกาแฟ เช็คข่าวน้ำท่วมตอนเช้าว่าถึงไหนแล้ว เล่นกับหลานอายุ ๕ เดือน ไปอาบน้ำ เดินจงกรม มากินข้าวเช้า นั่งทำงานไปสักพัก แล้วก็ไปฝึกโยคะตอน ๑๑ โมง กินข้าวเที่ยง ไปทำธุระ (ดูตึกบ้าง) กลับมากินข้าวเย็น เช็คข่าวอีกที เดินจงกรมนิดหน่อย แล้วนอน เป็นวิถีชีวิตที่ผ่อนคลายมากๆ เลย

คุยกับพระอาจารย์ฉัน ท่านว่าพี่คนหนึ่งไปอยู่ที่วัด ฟังจากพี่เค้า คิดว่าคนกรุงเทพดูตื่นตระหนกมาก ฉันว่าก็มีแบบกล้วและไม่กลัวนะ สำหรับฉันแล้ว อาจเป็นเพราะน้ำยังไม่ท่วมเรา เราก็รู้สึกว่าเราได้ทำอะไรที่ชีวิตนี้คงจะไม่ได้ทำ เช่น ไปแพ็คถุงยังชีพ, ไปกรอกกระสอบทราย ไปนั่งรถสิบล้อทหาร, ไปปั้น EM balls, ไปเอาอาหารไปบริจาค เลยได้เข้าไปในสนามกีฬากองทัพบก, หรือกระทั่งแพ็คข้าวเหนียวหมูที่ๆ บ้านตัวเองทำ ไม่เคยทำจำนวนมากขนาดนั้นมาก่อน สำหรับฉันแล้ว เป็นโอกาสที่เราได้ทำบุญกุศลทุกวัน ได้อยู่กับครอบครัวเยอะมาก และได้ฝึกโยคะด้วย

อีกแหละ อาจเป็นเพราะบ้านยังไม่โดนท่วม เราก็ไม่ได้เครียดกับมันนัก ช่วงแรกเป็นบ้าง เพราะพ่อนิ่งนอนใจมาก ไม่ทำอะไรเลย ไม่สนใจกระทั่งว่าคัดเอาท์ไฟอยู่ที่ไหน ทั้งที่เราเป็นตึกอพาร์ทเม้นท์ใหญ่ จนกระทั่งน้ำท่วมห้าแยกลาดพร้าว พ่อคงรู้แล้วว่านี่ของจริง ก็เลยช่วยวางแผนก่ออิฐปิดทางเข้าตึก เตรียมปั๋ม และซื้อเรือ ตอนนี้เราเลยวางใจแล้วว่าเราทำเต็มที่แล้ว ถ้าท่วมตึก ก็คงพอให้ผู้เช่าอยู่ได้แบบลุยน้ำ และเราก็ได้เตรียมความพร้อมให้กับลูกน้องแล้ว

พอมีปัญหามากๆ และเห็นความทุกข์อันมากมายของคนรอบข้าง ทำให้เรายิ่งเห็นความสำคัญของการภาวนา มีคนแก่จำนวนมาก ไม่ยอมออกจากบ้าน ถึงแม้ว่าน้ำจะเริ่มท่วมเยอะแล้ว แล้วทำให้เราตั้งคำถามว่า แล้วเค้าไม่คิดเหรอว่าถ้าตายแล้วก็ต้องไปจากบ้านนี้อยู่ดี น่าจะใช้น้ำท่วมนี้ ลองสละออกจากความคุ้นเคยบ้าง แต่ก็อย่างว่า ฉันเป็นพวกมีที่อยู่หลายที่ และเคยอยู่มาหลายเมือง เราก็เลยไม่ติดที่เท่าไหร่ ท่วมฉันก็ไปอยู่ต่างจังหวัดละกัน...ดีเสียอีก ได้อยู่ที่ใหม่ๆ

The way of the Bodhisattva

2011-10-15T21:22:00.005+07:00

วันนี้ที่ไปฟังคุณวิจักษข์ พานิช พูดเรื่อง เส้นทางโพธิสัตว์ ฉันไม่ได้สนใจมหายานในแง่ศาสนาเปรียบเทียบ แต่สนใจว่าจะนำมาเสริมกับการภาวนาของฉันเองอย่างไรมากกว่า มีหลายตอน ที่ฉันเห็นตัวเองเริ่มเถียงเค้าในใจ แต่ก็ดึงตัวเองกลับมาว่า ฉันมาฟัง ไม่ใช่มาจับผิด ก็เป็นการเรียนรู้การฟังอย่างไม่ตัดสิน

เค้าเริ่มด้วยการพูดเกริ่นนำเล็กน้อย ถามพวกเราว่ามานี่มีคำถามหรือความคาดหวังอะไรไม๊ เค้า warm up เราก่อน ด้วยการให้นั่งสมาธิ ๑๕ นาทีตามลำพัง และให้นอนผ่อนคลาย โดยมีเสียงเค้านำ ว่าให้ผ่อนตรงฝ่าเท้า กลางแผ่นหลัง... แอร์เย็นๆ และตอนบ่าย ทำให้ฉันเกือบหลับ จากนั้น เค้าก็เริ่มพูด สลับกับให้ถาม ฉันชอบบรรยากาศที่เป็นกันเอง แต่ฉันว่าเค้ารู้ในแง่ทฤษฎี แต่ฉันไม่แน่ใจว่าเค้าได้ประจักษ์แจ้งในสิ่งที่พูดด้วยตนเองมากน้อยแค่ไหน ฉันก็ว่าแกกล้าดี ที่มาเปิดตัวสอน

ส่วนที่ฉันได้ประโยชน์คือมุมมองเรื่องความรัก เหมือนที่ท่านพรหมวังโสบอกว่า Love is understanding. ถ้าเป็นความรักที่แท้จริงแล้ว รับได้ทุกอย่าง กล้าที่จะอยู่กับมัน ไม่หนี ดังนั้น ขั้นแรกของการภาวนาคือการศิโรราบกับความทุกข์ กล้าที่จะรับมันนอกจากนี้ ฉันยังชอบมุมมองเรื่องนิพพาน ว่านิพพานก็ได้ ไม่นิพพานก็ได้ จริงๆ ครูบาอาจารย์ทางเถรวาทก็บอกแบบนั้นอยู่แล้วว่ายิ่งอยาก ยิ่งไม่ได้ มันก็ตรงกัน ฉันว่ามหายานกับเถรวาทเหมือนส้มตำกับแฮมเบอร์เกอร์ กินแล้วก็อิ่มเหมือนกัน ขึ้นอยู่กับว่าชอบกินอะไร และมีอะไรให้กิน

และก็คำอธิบายเรื่องพรหมวิหาร ๔ ว่าเป็นบ้านที่ใหญ่มาก เป็นโพธิจิต เช่น เมตตาก็คือความรัก (ที่บางคนพูดว่าพุทธไม่เหมือนคริสต์ตรงที่คริสต์พูดถึงเรื่องความรัก จึงไม่จริง) กรุณาก็ชัดอยู่แล้ว มุฑิตาคือ Sympathetic Joy ถือว่า Life is a blessing. และอุเบกขาคือ Trust ความเชื่อใจตัวเอง เชื่อใจคนอื่น และสิ่งที่เกิดขึ้น

เค้าจบด้วยการพูดถึงพระสูตรสำคัญๆ ทางมหายาน เช่น พระสูตรปรัชญาปารามิตาหฤทัย วิมลเกียรตินิทเทสสูตร และ Diamond sutra ด้วยที่รู้ว่าปัญญาทางธรรมยังไม่ค่อยมีของจริง มีแต่ที่อ่านมา ฟังจากเค้ามา ก็เลยไม่ได้อินมาก ฉันรู้ว่าอ่านไปก็เข้าใจในระดับคิด อยากรู้ด้วยตัวเองมากกว่า

One fine evening at BIA

2011-10-14T21:54:00.001+07:00

หมอบัญชา พงษ์พานิช

ฉันไปถึงหอจดหมายเหตุท่านพุทธทาส (Buddhadasa Indapanno Archives, BIA) ตอนห้าโมงเย็น เพื่อให้ทันทำวัตรเย็นและฟังธรรม ปรากฎว่ามีโปรแกรมแถมคือฟังบรรยายภาพหินแกะสลักนูนต่ำ (Bas relief) ที่ประดับอยู่ที่ผนังรั้วชั้น ๑ ทุกทีฉันเดินผ่านอย่างไม่เคยคิดจะอ่าน หมอบัญชา พงษ์พานิช ประธาน BIA เป็นผู้อธิบายให้ฟังด้วยตัวเอง แกเล่าว่า ตอนนั้นท่านพุทธทาสอยากรู้ว่าในสมัยพุทธกาล หรือหลังพุทธกาลไม่มาก มีการบูชารูปเคารพของพระพุทธเจ้าเยอะขนาดที่เมืองไทยเป็นอยู่ไหม คือ ขณะนั้น เริ่มจะบูชารูปเคารพของเกจิอาจารย์ทั้งหลายด้วย ไม่เฉพาะพระพุทธเจ้าเท่านั้น

ท่านพุทธทาสก็เลยไปอินเดีย ท่านพบว่า สังเวชนียสถานและโบราณสถานที่เกี่ยวกับพุทธประวัตินั้น มีประวัติเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าที่ละเสี้ยว ท่านต้องการนำมาลำดับด้วยเวลา ตั้งแต่พระพุทธเจ้าประสูติ จนดับขันธ์ปรินิพพาน โดยให้พระที่สวนโมกข์นั่นแหละเป็นผู้แกะรูปสลักนูนต่ำเหล่านี้ ลอกแบบมาจากที่ต่างๆ เช่น ที่ศานจี

Historical fact ที่น่าสนใจมากๆ คือ การแสดงรูปของพระพุทธเจ้าด้วยตัวคน เริ่มมี ๕๐๐ ปีหลังจากท่านปรินิพพาน ก่อนหน้านั้น พุทธศาสนิกถือคติเหมือนอิสสามที่ไม่แสดงความเป็นจริงสูงสุด (อัลเลาะห์) ด้วยรูป เพราะเกรงว่าคนจะติดอยู่ที่รูป โดยลืมเข้าถึงความจริง ดังนั้น ภาพแกะสลักเหล่านี้ แทนพระพุทธเจ้าด้วยดอกบัวบ้าง รอยเท้า (พระพุทธบาท) บ้าง หรือปล่อยให้เป็นที่ว่างเฉยๆ เช่น มีเก้าอี้หรือที่ประทับ แต่ไม่มีตัวคนนั่ง มีรูปสวัสดิกะ (ที่นาซีเอามาใช้ทีหลัง) อยู่ที่เบาะ

อีกคำอธิบายหนึ่งที่ไม่แสดงรูปพระพุทธเจ้า ก็คือ คำสอนของท่านเป็นเรื่องความว่าง

คนอินเดียโบราณหรือพวกอารยัน (Aryan) ใช้เครื่องหมาย Swastika มานานแล้ว หมอบัญชาบอกว่าน่าจะแทนกงจักร หรือการดำเนินไป แล้ว Hitler เอามาใช้เป็นโลโก้ของพวกนาซี เพราะเค้าถือว่าพวกตนเป็นชนชาติที่สูงกว่า (อารยะ ซึ่งมีความหมายเดียวกับ อริยะ)

ภาพแกะสลักนูนต่ำพวกนี้มีวิธีการอ่านเหมือนภาพจิตรกรรมฝาหนังไทย ที่บางที ส่วนบนแสดงเหตุการณ์ที่มาก่อน (ขาไป) แล้วส่วนล่างแสดงขากลับ หรือบางทีก็ดูเป็นวงกลม เช่น ตอนที่นางสุชาดาถวายข้าวมธุปายาสก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสรู้ เราต้องดูวนขวา ในหินก้อนเดียวกัน มีรูปนางถือถาด ถ้ดไปเป็นรูปนางแสดงความเคารพด้วยการกราบ ถ้ดไปเป็นรูปนางเอาผมมาเช็ดเท้าพระพุทธเจ้า (ที่แสดงเป็นเฉพาะที่นั่งว่างๆ) หมอบัญชาบอกว่า นี่เป็น Animation ของอินเดียเมื่อ ๒๕๐๐ กว่าปีที่แล้ว

อยากให้แกมีเวลาอธิบายมากกว่านี้ แกเป็นคนที่เล่าพุทธประวัติได้มันมาก ถ้ามีคนสอนประวัติศาสตร์ดีๆ แบบนี้ เราคงมีการอนุรักษ์มากกว่านี้เยอะ

จากนั้นเราก็ขึ้นไปชั้นสองสวดมนต์แปล โดยมีคนนำสวด ฉันชอบน้ำเสียงคนนี้ และพอมีคนนำจะได้สวดพร้อมๆ กัน ฉันพบว่าคนกรุงเทพทำอะไรเร็วไปหมด ขนาดสวดมนต์ยังเร็วเลย..

เค้าจัดอาหารเย็นให้เราด้วย อร่อยมาก I wonder why there aren't more people there.

ส่วนที่รอคอยคือ การบรรยายธรรมโดยดร.วรภัทร์ ภู่เจริญ ฉันไม่เคยฟังแกบรรยายแบบยาวๆ เคยเห็นแกสั้นๆ จากรายการพื้นที่ชีวิต สิ่งที่ชอบเวลาแกบรรยาย คือ แกไม่สุภาพจนเกินไป (ทำให้เรารู้สึกว่าเราคล้ายกัน) ตลก และตรงประเด็น คือ ยิงให้โดนหัวใจกันไปเลย ไม่ต้องพล่ามมาก

สิ่งที่เค้าพูด ที่ให้แง่คิดกับฉันคือควรเริ่มภาวนาที่ฐานกายก่อน คนเรามีสามส่วน คือ สมอง (ความคิด), ใจ และกาย คนส่วนใหญ่คิดว่าสมองและใจเป็นสิ่งเดียวกัน วิธีที่จะเห็นว่ามันแยกจากกัน คือ กลับมาอยู่ที่กาย เพราะจริงๆ กายมันไม่ล่อหลอกเราเหมือนความคิด เช่น ถ้าเราโมโหนี่ ลมหายใจก็เปลี่ยนแล้ว และกล้ามเนื้อก็จะเริ่มเกร็ง ดังนั้น ถ้าเราไวกับความรู้สึกทางกาย จะรู้ได้ทันทีว่ารู้สึกอย่างไร ไม่ต้องคิดเลย...

อีกอย่างที่ฉันชอบ คือ เค้าบอกว่าอย่าเชื่อความคิดตัวเองมาก และให้มีครูบาอาจารย์หรือกัลยาณมิตร ถึงแม้ว่าจะอ่านตำรา อ่านพระไตรปิฎก อาจจะคิดเอง หลอกตัวเองอยู่ก็ได้

เค้าบอกว่าการปฎิบัติธรรมคือการดัดสันดาน เค้าบอกให้เราลองหัดฝีนใจตัวเองบ้าง เช่น เวลาเค้าไปวัด รอกินอาหารเช้า ที่เป็นแบบวางให้ตัก โดยให้พระ แม่ชี คนแก่ และโยมตัก ตามลำดับ เค้ารอให้ทุกคนตักไปก่อน แล้วก็นั่งดูใจตัวเองไปที่วิ่งเล็งดูอาหาร หรือกลัวจะไม่เหลือให้กิน อันนี้ฉันเห็นด้วยมาก โดยเฉพาะเดี๋ยวนี้ที่อะไรๆ ก็ได้เร็ว คนใจร้อนอย่างฉันก็ยิ่งเสียนิสัยขึ้นไปอีก โปรเจคส่วนตัวของฉันคืองดช้อปปิ้ง ๔ เดือน เท่าที่ผ่านมาก็ดี ประหยัดเงิน ประหยัดเวลา ประหยัดพลังสมองไปได้เยอะ...

แกบอกว่า ธรรมะเป็นเรื่องที่ลองทำ เรามีอายตนะ (Sensory channels) ๖ อัน คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ และเราไม่สามารถข้ามช่องได้ คือ เขียนบรรยายกลิ่นมะลิ หรือรสชาติมะม่วงอย่างไร ก็ไม่ get หรอก ธรรมะก็เช่นกัน เป็นเรื่องของใจสู่ใจ แกบอกว่าความเป็นนักวิทยาศาสตร์แบบใหม่ (New science) ช่วยแกมาก คือ ไม่สนใจชุดความรู้ที่มีอยู่ก่อน แต่จะลองไปทำดูก่อน แกเป็นคริสต์มาก่อน ด้วยครอบครัว และเคยทุกข์มาก แกอยากรู้ว่าที่ศาสนาพุทธสอนนั้นเป็นของจริงหรือเปล่า ก็เลยไปบวช ลองปฎิบัติดู ครูบาอาจารย์บอกอะไร แกก็ทำ ไม่ถามมาก ทำๆ ไป เผอิญว่าถูกจริตและทำจริง ก็เลยได้ผล

อีกส่วนที่ชอบในอ.วรภัทรคือ ทัศนคติ (Attitude) แกชอบพูดคำว่า "ขำๆ" คือ แต่ละคนก็มึเรื่องราวในอดีต แกใช้ตัวอย่างของพ่อแม่ที่อยู่ในทะเลทราย และสอนลูกว่าสิ่งที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต คือ แว่นตาดำ หากเผอิญลูกไปอยู่ถ้ำ แต่ก็ยังใช้ชุดความรู้ของการอยู่ทะเลทราย ยังใส่แว่นดำ ก็เสร็จ... เวลาเราทะเลาะกัน อาจเป็นเพราะพวกหนึ่งมาจากทะเลทราย อีกพวกมาจากถ้ำก็ได้ ชุดความรู้มันคนละชุด เหมือนพูดกันคนละภาษา

The most convincing way to become a vegetarian

2011-10-04T18:04:00.001+07:00

วิธีที่ดูจะได้ผลในการ convince ตัวเองให้เป็นมังสวิรัติคือการไปเยี่ยมชมโรงแปรรูปเนื้อไก่ พวกเราไม่ได้ตั้งใจจะไปดูส่วนโรงแปรรูปหรอก แต่สนใจการบำบัดน้ำเสีย และการนำของเสียจากโรงงานไปใช้ทำ Bio diesel มากกว่า

ที่นี่เค้าทำครบวงจร คือ ผลิตอาหารสัตว์เอง ผสมลูกเจี๊ยบเอง ชำแหละเอง แปรรูปเอง ขายเอง ส่งออกไปทั่วโลก

เราไม่ได้ดูครบทุกแผนก เค้าก็จะให้เราดูวีดีทัศน์แล้วก็มีชาร์ตอธิบาย โรงเลี้ยงต้องปลอดเชื้อมากๆ เค้าเลยให้เราดูผ่านกล้องวงจรปิดแทน ถ้าจะเข้า ต้องอาบน้ำ สระผม เปลี่ยนชุดของเค้า

ขั้นตอนการแปรรูปไก่จะเริ่มจากการนำไก่เป็นๆ เข้ามา ให้มันพักในที่มืด และนำมาช็อตด้วยไฟฟ้า ซึ่งทำให้มันสลบ จากนั้นก็นำไปเชือด เค้าใช้คนอิสลามเชือดเท่านั้น เพราะสามารถขายให้คนอิสลามได้ (Halal food) โดยข้อบังคับของศาสนา ให้เชือดได้แค่ครั้งเดียว และต้องตัดหลอดลม หลอดอาหาร และหลอดเลือดใหญ่ในดาบเดียว และต้องสวดมนต์ส่งวิญญาณมันด้วย จากนั้นก็จะถอนขน และทำให้เย็นมากๆ (เพื่อลดการเติบโตของแบคทีเรีย)

เราได้เข้าไปดูสายพานลำเลียงไก่ในส่วนการตัดแต่งชิ้นเนื้อ (ดูผ่านกระจก) ไก่ที่ถูกถอนขนแล้ว ถูกวางบนขอแหลมๆ ที่อยู่บนสายพาน ซึ่งเดินด้วยความเร็วคงที่ ผ่านการชำแหละหลายขั้นตอน ตอนที่ฉันดูเค้าเอาไก่เสียบบนขอ ฉันมี surreal image ในหัวว่าถ้ามนุษย์เป็นไก่ แล้วไก่เป็นมนุษย์ คือ ไก่ยืนเป็นผู้นำมนุษย์ขึ้นเสียบขอ... สยองดี...

เค้ามีผู้เชี่ยวชาญด้านการเลี้ยงไก่ ศึกษาพฤติกรรมของมันมาหมด เพื่อออกแบบสภาพแวดล้อมให้เหมาะกับการเติบโตของมันที่สุด คำที่เค้าพูดบ่อยๆ คือ Animal welfare สวัสดิภาพสัตว์ เช่น การให้มันพักก่อนเชือด หรือ การให้แสงสว่างในโรงเลี้ยงที่มีกลางวันกลางคืน เวลาสัตว์กลัวก่อนตาย จะทำให้เนื้อไม่สวย และคุณภาพไม่ดี คือ พอมันกลัวแล้วร่างกายมันจะหลั่งสารออกมา จึงไม่ใช่เรื่องของสงสารมันแล้วอยากให้มันตายดีอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องคุณภาพของ product ด้วย และถ้าไก่เครียด มันจะเตะจิกกัน ทำให้หนังไม่สวย ลูกค้าบางรายจะไม่อยากได้

ตอนเลี้ยง ไก่ถูกแยกตัวผู้ตัวเมีย และไก่มีบรรพบุรุษมาจากอเมริกา ถามเค้าว่าทำไมต้องเอาสายพันธุ์นอก พันธุ์ไทยไม่ได้หรือ เค้าบอกว่า พันธุ์นอกมีอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นน้ำหนักที่สูงกว่าพันธุ์ไทยมาก (เค้าบอกตัวเลขมาแต่จำไม่ได้) และค่าอาหารคิดเป็น 70-80% ของ Cost ของการเลี้ยง ตอนดูวีดีทัศน์แล้วเห็นลูกไก่แล้วฉันก็คิดว่าพวกมันทำกรรมอะไรมา ถึงต้องเกิดมามีชีวิตแค่ 45 วัน ที่ไม่เลี้ยงต่อเพราะมันโตเต็มที่แล้ว เป็นไก่กระทง เลี้ยงต่อก็เปลืองอาหาร ฉันเพิ่งรู้ว่าทุกวันนี้กินไก่วัยรุ่นอยู่

เดี่ยวนี้เค้าสามารถคัดสายพันธุ์ได้ขนาดที่ว่า เค้าทดสอบความแข็งแรงของมันได้โดยการให้วิ่งสายพาน แล้วเชือดดูขนาดของหัวใจ ประมาณ Survival of the fittest... ฉันถามเค้าว่า ฉันเคยเห็นรูปไก่ที่อยู่อิสราเอลที่ไม่มีขน มีจริงหรือเปล่า เค้าว่าจริง และจริงๆ แล้วมัน make economic sense มาก เพราะไม่เปลืองอาหารไปสร้างขน (ขนไม่มีค่า) ข้อเสียคือ หนังของไก่พวกนี้กินไม่ได้

ฉันคิดว่าเค้าไม่ได้มองว่ามันเป็นสัตว์ แต่มองว่ามันเป็นตัวสร้างโปรตีนมากกว่า และด้วยเทคโนโลยีที่มี เค้าสามารถควบคุมทุกอย่างให้มันได้ เช่น ความชื้นในอากาศ อุณหภูมิ เนื่องจากเค้าเลี้ยงมันแบบปิด ตรงนี้ทำให้ฉันนึกถึงหนังเรื่อง Truman Show ที่พระเอกถูกเลี้ยงมาในสตูดิโอถ่ายหนัง โดยไม่รู้มาก่อนว่าทุกสิ่งอย่างในชีวิตถูกจัดฉากโดยผู้กำกับไว้หมดแล้ว พวกไก่พวกนี้มันคงไม่รู้หรอกว่าชีวิตมันถูกลิขิตเอาไว้แล้ว ยิ่งตอนที่เราดูไก่ real time ผ่านจอ ยิ่งเหมือน Truman show.

ผลิตภัณฑ์ทุกอย่างจากไก่ขายได้ เช่น เครื่องในก็ขายให้คนเหมาซื้อ ขี้เลื่อยที่อยู่บนพื้นในโรงเลี้ยงก็ขายไปเป็นปุ๋ย น้ำมันที่ได้จากการทอดไก่ก็นำไปทำเป็น Bio diesel เพื่อใช้เติมรถในโรงงาน และโรงบำบัดน้ำกำลังจะทำ Bio gas จากน้ำเสียที่ต้องบำบัดอยู่แล้วในโรงงาน

อีกอย่างหนึ่งที่คนมักไม่รู้คือการแช่แข็งนั้นต้องเป็นการ Freeze อย่างรวดเร็วที่อุณหภูมิเย็นมาก -30 ถึง -40 C (Quick freezing) ไม่ใช่โยนของเข้าช่องแช่แข็งแล้วจะเป็นอาหารแช่แข็งที่เก็บได้เป็นปี Mr. Birds เป็นคนคิดค้นวิธีที่ว่านี้

ตอนที่อยู่อเมริกา ฉันก็กินอาหารแช่แข็งบ่อย แต่พออยู่เมืองไทย อาหารสดหาง่าย อร่อยกว่าและถูกกว่า ก็ไม่กินอาหารแช่แข็งมากนัก พอเห็นกรรมวิธีการเลี้ยงไก่ หมู กุ้ง ของเค้าแล้ว ต้องกลับมาพิจารณาการกินของตัวเองใหม่ ยิ่งพอเห็นกำลังการผลิตแล้ว ตกใจ ที่นี่เชือดวันละสองแสนตัว นึกถึงวิญญาณไก่ที่ตายตอนหลับแล้วก็ยิ่งกินไม่ลง (แต่ตอนเที่ยง เค้าเสริฟสเต็กหมูก็กินอ่ะนะ เพราะหิวและไม่มีทางเลือกอื่น) วันนี้ ฉันซื้อขนมปังแฮมชีสไม่ลง กินขนมปังถั่วแดงแทน ยิ่งช่วงนี้หมูตายเพราะน้ำท่วมด้วยแล้ว

เมื่อคนพูดไม่ได้สวดมนต์

2011-09-21T19:29:00.000+07:00

ล่ามมือที่เด็กๆ เรียกว่าครู

เป็นวันศุกร์ที่ฉันมีประชุมที่มหิดล ศาลายาพอดี และนึกขึ้นได้ว่าพระอาจารย์มีสอนภาวนาที่วิทยาลัยราชสุดา (สังกัดม.มหิดล) ตอนเย็น ก็เลยนั่งทำงานรอ เพราะอยากรู้ว่าสอนนักศึกษาใบ้จะเป็นอย่างไร แค่สอนวัยรุ่นก็ยากแล้ว นี่ยังมีความผิดปกติเพิ่มอีก ก็ชวนเพื่อนอาจารย์ไปด้วยกัน

ที่ราชสุดานี้รับนักศึกษาที่หูหนวกและหูดี แล้วเรียนด้วยกัน ฝึกเพื่อไปเป็นครูสอนเด็กหูหนวกอีกที ห้องที่จัดกิจกรรมก็เป็นห้องเฉพาะสำหรับทำกิจกรรมเกี่ยวกับศาสนา คล้ายๆ ชมรม วิทยาลัยมีหอพักสำหรับนศ.ด้วย บรรยากาศยามเย็นน่าอยู่มาก มีต้นไม้เยอะ ลมเย็นสบาย และสตาฟที่นั่นดู Friendly มาก พาเราเดินไปถึงห้องกิจกรรมเลย

ต่อไปนี้ฉันจะเรียกนศ.ว่า "เด็ก" เพราะด้วยความที่ฉันเป็นอาจารย์ ตราบใดที่ยังอยู่วิทยาลัย ก็เป็นเด็กอยู่ดี

การภาวนาก็เริ่มเหมือนหลายๆ ที่ คือ สวดมนต์ทำวัตรเย็น เราสวดบทบาลีที่คั่นด้วยบทแปลไทย (ที่ท่านพุทธทาสแปล) เค้ามีวีดีโอภาษามือของคำสวดภาษาไทยนี้ เด็กๆ ที่พูดไม่ได้ก็ทำท่าตามวีดีโอ คนพูดได้ก็สวดไปตามปกติ ฉันก็สวดไป แล้วก็แอบดูท่าในวีดีโอ ท่าจริงของเด็ก เป็นระยะๆ ดูแล้วเหมือนรำ...

ไฟล์เสียงเทศน์วันนั้น

จากนั้น พระอาจารย์ก็เริ่มเทศน์ ฉันลืมไปว่าภาษามือเค้าแปล real time เหมือนที่ช่อง ๑๑ ไม่ใช่แปลๆ หยุดๆ แต่ดูของจริงมันกว่ามาก การแปลภาษามือนั้น ไม่ใช่ใช้แค่มือ แต่ใช้ทั้งหน้า ทั้งตัวด้วย ก็คือใช้ภาษากายประกอบด้วยนั่นแหละ เช่น พระอาจารย์สอนเด็กคนหนึ่งว่า "อย่าเดินแบบหงอยๆ ให้เดินให้กระชุ่มกระชวย" แล้วฉันก็ดูล่ามมือแปล คือ ถึงไม่ได้ยินเสียงก็ต้อง Get น่ะ เพราะท่าตอนคำว่าหงอยๆ นี่ ไหล่ก็ห่อ หน้าก็สลด ส่วนท่าของคำว่ากระชุ่มกระชวยนั้น ยกไหล่ เงยหน้า ดูสดชื่น

เนื่องจากการแปลภาษามือใช้ทั้งตัว ทำให้ใช้พลังมากในการแปล (ฉันเคยแปลจากไทยเป็นอังกฤษ real time ยังเหนื่อยมากเลย ใช้ปากกับใช้สมอง นี่ต้องใช้ตัว ใช้หน้าอีก) เค้าก็เลยมีสองคนสลับกัน อีกคนช่วยอยู่ข้างๆ ไม่งั้นเดี้ยงแน่นอน

พระอาจารย์โน้ตและพระอาจารย์ตุ้ม
(ถ่ายที่เลมอนฟาร์ม)

พอเทศน์แล้วก็สอนเดินจงกรม การสร้างจังหวะแนวหลวงพ่อเทียน แล้วก็ให้ถาม

ฉันสังเกตว่าเราคิดเป็นภาษาพูด เช่น ถ้าฉันอยู่กับคนไทยมากๆ ฉันก็คิดเป็นภาษาไทย แต่ถ้าอยู่กับฝรั่ง ก็จะย้อนกลับไปถึงความคุ้นเคยตอนเรียน ที่คิดเป็นภาษาอังกฤษ (นี่คือเหตุผลว่า ถ้าคิดเป็นไทยแล้วพูดอังกฤษ จะได้ประโยคแปร่งๆ) ฉันถามเพื่อนที่เป็นล่ามมือว่า แล้วคนหูหนวก ที่ไม่รู้ภาษาพูดนั้น เค้าคิดเป็นภาษาอะไร เพื่อนบอก คิดเป็นภาพ

พระอาจารย์ถามเด็กๆ ว่า เวลารู้สึกตัว มีภาพในหัวไหม เด็กๆ หลายคนบอกไม่มี Another proof that awareness is universal... ความรู้สึกตัวมันเป็นสากล

และเนื่องจากเด็กหูหนวกคิดเป็นภาพ ทำให้จินตนาการเค้าอาจจะบรรเจิดกว่าเรา คำถามเค้าก็จะแตกต่างจากคนหูปกติ เช่น ในวันนั้น เด็กๆ ดูจะหมกมุ่นกับเรื่องผีมาก...

พระอาจารย์บอกว่า เนื่องจากเด็กๆ ต้องใช้ภาษามืออยู่แล้ว การภาวนาแบบเคลื่อนไหวแนวหลวงพ่อเทียนนี่ยิ่งเหมาะ เพราะเด็กๆ ต้องขยับมือ

เวลาเด็กหูปกติคุย ก็จะมีเสียง แล้วก็น่ารำคาญ เด็กหูหนวกก็คุย แต่คุยมือ แล้วมือก็พลิ้วไหวกันไปทั้งห้อง ดูแล้วก็ปวดหัวไปอีกแบบ (ฉันนั่งเก้าอื้หลังห้องเลยเห็น) แต่ภาษามืออาจจะเจ๋งกว่า ตรงที่ส่งสัญญาณระยะไกลได้ ตราบใดที่ยังเห็นกัน...

เมื่อฉันพึ่งตัวเองทางอารมณ์

2011-09-19T12:51:00.002+07:00

อยู่ดีๆ ความเซ็งก็จู่โจม ถ้าเป็นสมัยก่อน ก็ไม่คิดมาก ก็ไปหาอะไรอร่อยๆ กิน ไปช้อปปิ้ง คุยโทรศัพท์ หาหนังสือมาอ่าน แต่ตอนนี้ก็รู้ว่าสิ่งเหล่านั้นมันแค่เปลี่ยนอารมณ์ ประเด็นที่สำคัญกว่าก็ไม่อยากให้ตัวเองชินกับวิธีการแก้เซ็งแบบนั้น แล้วใจฉันมันก็เริ่มเฉยๆ กับเรื่องกิน เรื่องช้อบแล้วด้วย (ทำมาเยอะ) มันก็เลยไม่ได้ช่วยเปลี่ยนอารมณ์เท่าไหร่ คล้ายๆ Diminishing return ทางเศรษฐศาสตร์...

ก็ปล่อยให้ตัวเองตกหลุมดำอยู่สองวัน วันแรกเกือบจะโทรไปหาเพื่อนคนหนึ่งแล้ว รู้ว่าเค้าให้คำแนะนำที่ดีได้แน่นอน แต่ทีนี้ ฉันก็ไม่อยากทำให้ตัวเองเสพติดความเป็นเพื่อนของเค้า (Companionship) มากเกินไป คืออยากพึ่งตัวเองได้ทางอารมณ์น่ะ ถ้ามีปัญหาที โทรที มันก็ไม่เป็นผู้ใหญ่ทางอารมณ์ซักทีน่ะสิ แล้วฉันก็เห็นใจคนฟังด้วย ทำไมเค้าต้องมาฟังเรื่องไร้สาระของเราวะ งานเค้าก็เยอะ (งานเราก็เยอะ) และจริงๆ แล้ว ฉันก็รู้ทางออกของปัญหาฉัน (ก็คือไม่ต้องทำอะไรนั่นแหละ เซ็งได้ก็หายได้) แต่มันไม่ทันใจไง อยากหายเซ็งไวๆ และก็อยากหาคนฟังเราระบายด้วย เพื่อนคนนี้เค้าเป็นภูเขาน้ำแข็ง (Iceberg) ที่ลูกใหญ่กว่าภูเขาไฟอย่างฉัน คือ รับมือฉันได้แน่นอน บางทีเหมือนเค้าอ่านใจเราได้ (Psychic มาก) แต่จริงๆ คงไม่ต้องอ่านใจหรอก หน้าฉัน คำพูดฉันมันฟ้องอยู่โทนโท่

อีกเหตุผลที่ไม่โทรคือ...ฉันไม่สามารถนิยามปัญหาตัวเองได้ เหมือนถูกกิเลสหลอกอยู่...ก็คิด...เราเลิกภาวนาแล้วไปสุขแบบโลกย์ๆ ดีไม๊ มันเร็วดี (ถ้าโทรไปเล่าให้เค้าฟังเรื่องนี้ ถูก”ด่า”แน่นอนว่าทำให้เสียชื่อพระอาจารย์) แต่พอเริ่มชินกับการกลับมาที่ร่างกาย ก็ทำให้ความคิดฟุ้งซ่านมันสั้นลง ถึงจะฟุ้งก็ไม่ใช่นิยาย เป็นแค่ย่อหน้าสั้นๆ ไม่ปะติดปะต่อ หลายปีในหลายมหาวิทยาลัยฝึกฉันให้เป็นนักคิด ใช้ความคิดแก้ปัญหา ทีนี้พอมาภาวนา ฉันก็ถูกสอนให้เปลี่ยนความเคยชิน ให้รู้ว่าคิดเฉยๆ ไม่ต้องไปช่วยมันคิด สันดานเก่าๆ ที่ใจรวมกับความคิดมันก็เลยดีดดิ้น กลายเป็นความอึดอัดใจ (Frustration) ของฉัน อ้อ...ความคิดอีกอันที่ผุดขึ้นมาก็คือ ทำไมฉันต้องไปยึดว่ามันเป็นความเซ็งของช้านนนน...ด้วยน้อ

วันนี้ตอนเช้า บทความที่ปั่นมาหลายวันก็เสร็จ มีเวลาไปฝึกโยคะ (จากที่ไม่ได้ไปคลาสเป็นอาทิตย์) กินอาหารมังสวิรัติอร่อยๆ แล้วก็ไปภาวนากับท่านตุ้มที่บ้านอารีย์ ตอนเย็น ความเซ็งก็หายไปซะเฉยๆ ก็อย่างที่เพื่อนฉันบอกเมื่อตอนบ่ายที่ได้คุยกันแว็บๆ นั่นแหละ เค้าว่า...เดี๋ยวก็หายเบื่อเองแหละ ไม่ต้องบ่นหรอก... เราก็คิด...โห..มีน้ำใจจริงๆ เล๊ย...

Write to live

2011-09-14T14:45:00.002+07:00

ไม่ได้เขียนอะไรมานาน (กว่าเคย) เพราะไม่รู้สึกว่ามีอะไรจะเขียน เหมือนว่าแรงผลักดันภายในไม่พอ

จากที่ดูประวัตินักเขียนส่วนใหญ่ ทั้งดังและไม่ดัง เค้าเขียนเพราะอยากเขียน ฉันก็รู้สึกอย่างนั้นเหมือนกัน มันไหลออกมาเองเมื่อได้เวลา เหมือนว่าเราแค่ถ่ายทอดเสียงที่อยู่ในหัวแค่นั้นเอง และก็เขียนเพื่อเรียบเรียงความคิด คุยกับตัวเอง ตอนนี้คุยกับเพื่อนก็คุยได้นะ แต่เวลาเราคุยกับคนอื่น จะพล่ามเรื่องตัวเองมากก็ดูไร้มรรยาทไปนิด เขียนเรื่องตัวเองนี่ดี รูปแบบมันเอื้อว่าได้พูดเรื่องที่อยากพูด

อาจเป็นเพราะใกล้ช่วงนั้นของเดือนที่ฮอร์โมนเปลี่่ยนแปลง (เป็นผู้หญิงนี่ดีจริงๆ โบ้ยให้ธรรมชาติเป็นสาเหตุความไร้เหตุผลของตัวเอง) วันนี้เศร้าเซ็งกับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ทำงานไป เศร้าแบบสุดๆ ไป เกิดความคิดแว็บๆ ว่าโดดงานดีไม๊เนี่ย หรือโทรไปคร่ำครวญกับเพื่อนดี (หาข้ออ้างอู้งาน) แต่แก่ป่านนี้และจากที่เห็นตัวเองมา ก็รู้ว่าหนีอารมณ์ไปก็เท่านั้นแหละ ทนๆ ไปก็หายเอง และอีกอย่าง เราก็ถามตัวเองว่าทำไมฉันจะต้องคิดว่าฉันต้องสุขสนุกสนานอยู่ตลอดเวลา อย่างที่ท่านว่า ปัญหามันอยู่ที่ฉันให้ค่ากับอารมณ์บางอย่างแค่นั้นเอง ฉันก็..เอาวะ..ไม่ทำตามใจ..แต่ทำตามเหตุผลดูบ้าง จะเป็นไง ก็เลยทนๆ นั่งทำงานต่อ และที่สำคัญ งานก็สุมหัวอยู่ ก็คิด...ทำๆ ไปเถอะ เดี๋ยวก็เสร็จเอง

พอช่วงเย็น งานที่ทำเสร็จพอดี พายุอารมณ์ก็เริ่มสงบ รู้สึกเหมือนตัวเองเป็นต้นตาลหรือต้นมะพร้าวท่ามกลางพายุมรสุมจริงๆ ช่วงที่พัดกระหน่ำก็โห...มันแย่ งู้นงี้งั้น พอลมสงบ ก็อึ้งๆ ด้วยความสงสัยว่าตอนนั้นมันพายุแรงขนาดนั้นได้จริงเหรอ

เมื่อวีคเอนด์ที่ผ่านมา ไปภาวนาที่สวนแสงอรุณ มีคุณคนหนึ่ง ไม่เคยไปภาวนาที่ไหนมาก่อน ถามพระอาจารย์ว่าการภาวนาที่ทำๆ อยู่นี้ นำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ไม๊ พระอาจารย์ก็โบ้ยมาถามฉันว่าใช้ได้หรือเปล่า ตอนแรกก็ตอบแบบไม่ตั้งใจว่า"ได้ค่ะ" แต่คิดว่า..ช่วยท่านตุ้มตอบนิดก็ดี..ก็บอกเค้าว่า..ทำให้ช่วยไวต่ออารมณ์ตัวเองเพิ่มขึ้นน่ะค่ะ เพราะปกติเป็นคนปี้ดง่าย... คุณคนนี้เค้าก็รับทันทีว่าเค้าก็เป็นอย่างนั้นเหมือนกัน..คล้ายๆ พวกรักดีหามจั่วน่ะ คือ ทุกข์เพราะติดดี

แต่ก็รู้สึกจริงๆ ว่าการภาวนาทำให้เกจ์วัดอารมณ์ฉันมัน sensitive ขึ้น คือ ก็ยังมีปี๊ดแตก พายุทอร์นาโดเข้า ด่าชาวบ้านเป็นระยะๆ แต่คลื่นความคิดเล็กๆ น้อยๆ นี่มันชัด ได้ยินเสียงในหัวตัวเองชัดขึ้น เช่น แต่ก่อนฉันไม่คิดว่าฉันเป็นพวก Show off พวกสร้างภาพ แต่พอมาสังเกตเสียงในหัว ก็พบว่า...ก็เป็นนี่นา คือ ความเห็นที่ฉันพูดออกไป โดยเฉพาะในหมู่ผู้คน จะกลับมา echo อยู่ในหัวต่อ เหมือนกับภูมิใจในตัวเองเวลาดูฉลาด และมีการจิกกัดตัวเองเวลาพูดอะไร ทำอะไรที่ดูโง่ๆ การภาวนานี่ทำให้รู้จักตัวเองจริงๆ ถึงสัญชาติญาณมนุษย์จะทำให้ฉันอยากมีคนอื่นมาเข้าใจ มาเห็นใจ แต่พอฉันรู้จักตัวเองมากขึ้น ความต้องการความสนใจจากมนุษย์คนอื่นๆ นี้ก็ลดลงโดยปริยาย ส่วนหนึ่งก็รู้ว่าบ่นไปก็ไม่ช่วย เปลืองพลัง บ่นหรือไม่บ่น เรื่องมันก็หายไปอยู่ดี

สวนแสงอรุณงวดนี้เจิ่งน้ำ ท่วมบางจุด ได้ยินเจ้าหน้าที่บอกว่ามีผู้ภาวนาบางคนบ่น คนเมืองนี่ใจเสาะจัง น้ำท่วมสิดี จะได้รู้ความรู้สึกของประชากรส่วนใหญ่ในประเทศ ถ้าน้ำท่วมที่อยู่ยังรับไม่ได้ แล้วถ้าทุกข์ท่วมใจ จะทำอย่างไร

Only change is forever

2011-08-26T14:57:00.001+07:00

วันนี้เป็นวันศุกร์ที่ฉันไม่ใช้รถ เพราะว่ามีนัดสายๆ ในเมือง การไม่มีรถ ใช้รถไฟฟ้า ก็ดีตรงไม่ต้องกังวลเรื่องรถติด ยิ่งฝนตกด้วยแล้ว แต่ต้องหอบของไปไหนมาไหนด้วย ซึ่งก็ดีอีก เพราะทำให้ต้องจัดลำดับความสำคัญของของที่หอบไป

ช่วงนี้รู้สึกตัวเองเปลี่ยนไปในสิ่งที่เคยคิดว่าสำคัญ เช่น เมื่อวานนอนไม่ค่อยหลับ ตื่นมาก็เพลีย ถ้าเป็นแต่ก่อน ก็จะเป็นห่วงตัวเอง กลัว Performance ไม่ดี ทำงานไม่ได้ ตอนนี้ก็เฉยๆ รู้ว่ายังไงก็ไปได้ แล้วก็ไม่ได้เดือดร้อนเป็นห่วงตัวเองมากนัก ไม่ได้งีบตอนบ่ายที่ๆ ทำงานด้วยซ้ำ มีสอนตอนเช้า แล้วก็ตรวจงานตอนบ่าย คือ ฉันก็ยังรักษาสุขภาพ แต่ไม่ได้หมกมุ่นกับตัวเองเหมือนแต่ก่อน

อีกวันก็ไปตัดผม ฉันชอบผมสั้น เพราะไม่สามารถมานั่งไดร์ จัดทรง สั้นขนาดนี้ ฉันยังไม่หวีเลย เป่าก็ไม่เป่า เนื่องจากมันสั้น เราก็ต้องตัดเดือนละครั้ง ไม่งั้นจะไม่เป็นทรง สองเดือนครั้งจะย้อม เพราะผมหงอกขึ้นมาตรงขมับ เด่นชัดมาก ทีนี้คราวที่ไปล่าสุด คนเยอะมาก รอเป็นชั่วโมงกว่าจะได้ทำ จริงๆ ฉันเป็นพวกติดหนังสือไปทุกที่อยู่แล้ว ก็นั่งอ่านไป คุยกับเพื่อนไป แต่ฉันเพิ่งได้ข้อสรุปว่าทำไมนักบวชหลายๆ นิกายเค้าให้โกนหัวหรือโพกผม เพราะมันทำให้ชีวิตง่ายขึ้น (Simplification of life) ส่วนเครื่องแบบก็เหมือนกัน ทำให้ง่าย ไม่ต้องคิดว่าจะใส่อะไร เหมาะกับกาละเทศะไม๊ ฉันถึงขนาดคิดว่าฉันจะโกนหัวดีไม๊เนี่ย หรือโพกผมดี แต่ยังไม่ถึงขนาดนั้นหรอกค่ะ แค่นี้ก็แปลกกว่าชาวบ้านมากพอแล้ว

เรื่องที่พระอาจารย์ฉันเคยสอนเรื่องการวางใจในการทำงานช่วยมากเลย วิชาที่สอนมีปัญหาเรื่องหมายเลขวิชาในหลักสูตร ทำให้เด็กที่ลงเรียนวิชาฉันต้องดร็อปในแง่ paperwork แล้วมาลงทะเบียนใหม่ ตอนแรกไม่รู้ เห็นใบดร็อปก็แปลกใจ เพราะคนที่ดร็อปก็คะแนนดีกัน นึกเสียใจนิดหน่อยตอนแรก แต่คิดอีกที ก็ว่า เราก็ทำดีที่สุดแล้ว ก็เลยไม่ได้ตีตนไปก่อนไข้ ปรากฎว่าดร็อปหลอกๆ เฉยๆ

พูดถึงเรื่องเสื้อผ้า ตอนนี้สัญญากับตัวเองว่าจะถือศีลอดช็อบปิ้ง งดซื้อเสื้อผ้า กระเป๋า รองเท้า จนกว่าจะกลับจากพม่า ส่วนหนึ่งเพื่อเก็บเงินไปเที่ยว ส่วนหนึ่งก็คิดว่าเราก็เสื้อผ้าเยอะมากแล้ว ฉันมีสองบ้าน แต่ละบ้านก็มีสมบัติของฉันชนิดที่ว่าขาดของที่บ้านหนึ่ง ฉันก็ไม่ขาดแคลน (พอแม่เสีย ฉันก็มีเสื้อผ้าแม่มาสมทบอีก) จริงๆ แล้วมาตรการลดภาวะโลกร้อนที่ดีที่สุด ไม่ใช่แค่ใช้ถุงผ้า แต่เป็นการลดการบริโภคที่ไม่จำเป็นต่างหาก

เมตตา เมตไตร มิตร

2011-07-30T09:06:00.000+07:00

เมื่อวานได้คุยกับเพื่อนคนหนึ่ง ซึ่งแตกต่างจากฉันในทุกแง่ ทั้งพื้นฐานครอบครัว อาชีพ การศึกษา ก็เหมือนกันตรงที่เป้าหมายในชีวิตตรงกัน คือ ทางธรรม

ช่วงที่ผ่านมา รู้สึกอึดอัดคับข้องใจที่หาจุดลงตัวไม่เจอ ด้านปฎิสัมพันธ์กับนิสิตในที่ปรึกษาตัวเอง เหมือนเราไม่แน่ใจว่าเราควรจะสอนหรือบอกมากน้อยแค่ไหน บอกมากเกินไปเดี๋ยวมันไม่ได้คิดเอง บอกน้อยเกินไปก็ออกมาไม่สมบูรณ์ดั่งใจฉัน แต่ก่อนฉันไม่ค่อยสนใจเรื่องสอนเท่าไหร่ ก็เลยไม่แคร์ ห่วยก็ห่วย แต่พอฉันตั้งใจสอน ความคาดหวังก็มาก และความผิดหวังก็มากตาม

เพื่อนบอกว่าให้เน้นที่ประเด็น "ทำอย่างไร" ถ้าเราตั้งเป้าว่าชีวิตนี้เราจะทุกข์ให้น้อยลง ก็ต้องสำรวจดูว่าการสัมพันธ์กับคนอื่นสอดคล้องกับเป้าประสงค์หรือเปล่า แล้วชีวิตก็จะไม่หลงทาง เช่น กรณีฉัน เพื่อนบอกว่าก็ทำหน้าที่ของเราไป ผลจะเป็นอย่างไรก็แล้วแต่เหตุปัจจัย ฉันเองก็เริ่มเห็นแล้วว่าที่ทุกข์กับลูกศิษย์เพราะเราเอาความเป็นเราไปแปะอยู่บนผลงานหรือ Performance ของพวกเค้า ถ้ามันดี เราก็ดีใจ ถ้ามันไม่ดี เราก็เริ่มโทษตัวเองแล้วว่า..เอ๊..หรือฉันเป็นอาจารย์ที่ไม่ดี... ความทุกข์มันไม่อยู่ที่ตัว Performance ของพวกเค้า แต่อยู่ที่อัตตาของฉันที่โดนกระทบมากกว่า

ฉันบอกเพื่อนว่า ฉันรู้ว่าเป้าหมายในชีวิตของฉันคือการรู้จักตัวเอง (Self realization) เค้าก็เตือนว่า ต้องแยกแยะระหว่างพุทธกับพราหมณ์ ฮินดูถือว่าตัวตนที่บริสุทธิ์ (อาตมัน) นั้นมี และพยายาม purify ตัวเองเพื่อเข้าสู่สภาวะนั้น แต่พุทธนั้นบอกว่าไม่มี เพื่อนบอกว่า...

ไม่มีเราเก่ง ไม่มีเราดี ไม่มีเราไม่ดี ... ไม่มีเรา ไม่มีเขา
ฝึกหัดเพื่อให้เห็นความไม่มีตัวตน

ไม่มีอ.หญิง ไม่มีผศ.ดร.จุฑา ไม่มีฉัน
ที่จริงมันก็มี แต่ไม่ไปยึดมั่นถือมั่นมันไว้
มีเพื่อทำหน้าที่ มีเพื่อเกี่ยวข้อง
แต่สิ่งสำคัญ คือเกี่ยวข้องอย่างไรด้วยใจไม่ทุกข์

เค้าอ่านฉันออกอย่างน่าอัศจรรย์ ที่ฉันพยายาม perfect myself ถึงแม้ว่าเรื่องที่ฉันทำเป็นเรื่องที่ดี เจตนาผิวเผินก็ดี แต่ลึกๆ แล้วก็ยังทำเพื่อตอกย้ำความมีตัวตนอยู่ดี เค้าบอกว่า

ความเก่ง / ความสำเร็จ มันเป็นแรงขับสำคัญในการดำเนินชีวิตที่ผ่านมา รวมถึงชีวิตในปัจจุบันด้วย บุคคลที่มีความเก่งมากกว่าเรา หรือมีในสิ่งที่เราต้องการมี จึงเป็นที่พอใจสำหรับเรา

เพื่อนแนะนำว่า นอกจากการใคร่ครวญดูความสอดคล้องของการกระทำและเป้าหมายในการไม่ทุกข์แล้ว อีกวิธีหนึ่งคือการเห็นสมมติ (Convention) คงเหมือนที่ท่านเขมานันทะเปรียบเทียบว่าตัวตน อารมณ์ทั้งหลายเหมือน Mirage ภาพลวงตาในพยับแดด มันมีในความไม่มีของมัน เพื่อนว่า...ถ้าเราเห็นสมมติในคำชม คำตำหนิ เราก็จะไม่ไปยึดกับมัน...

คำสอนของศาสนาพุทธมันเรียบง่ายและตรงประเด็น และฉันเข้าใจในแง่ตรรกะทุกอย่าง แต่ในแง่ปฎิบัติ มันต้องใช้เวลาในการฝึกฝนและความอดทนอย่างมหาศาล ที่จะเปลี่ยนความเคยชินแบบเดิมๆ จนบางทีคนขี้โกรธอย่างฉันก็อดหงุดหงิดไม่ได้...ทำไมมันยากจังวะเนี่ย...

พอคุยเสร็จแล้วก็เข้าใจแล้วว่าทำไมการมีกัลยาณมิตรจึงเป็น Number two item on มงคลสูตร (อันแรกคือ "อเสวนาจะพาลานัง" การไม่คบคนพาล)... นอกจากรับฟังและแนะนำแล้ว เพื่อนฉันเป็นกระจกสะท้อนให้ฉันเห็นตัวฉัน ซึ่งก็ยังมีในความไม่มีของมัน...

ณ น่าน

2011-07-19T18:28:00.002+07:00

"กระซิบ" ที่วัดภูมินทร์

รูปที่ถ่าย

มาอยู่น่านได้สองวันแล้ว ฝนตกทั้งวันและทุกวัน ฉันเฉยๆ กับฝนเพราะมีร่ม แต่ลำบากนิดหน่อยเวลาถ่ายรูป เพราะต้องใช้มือเดียวถ่าย รูปออกมาเลยเอียงๆ

วันแรกที่มาถึง ก็แวะชมวัดภูมินทร์เลย ที่มีจิตรกรรมฝาผนังที่มีคนรู้จักกันมาก ที่เป็นผู้หญิงกับผู้ชายเกี้ยวกัน (ชื่อภาพ "กระซิบ") แต่งตัวแบบคนพื้นเมือง ผู้ชายไม่สวมเสื้อ มีรอยสักที่ตัว จำนวนรอยสักกลมๆ แสดงจำนวนภรรยาที่มี ก็ดีนะ ประกาศให้รู้กันจะๆ ไปเลย มีเด็กมัธยมมาเป็นมัคคุเทศก์น้อยอธิบายภาษาอังกฤษให้ฝรั่งที่มากับฉันฟังด้วย

จิตรกรรมฝาผนังมีอายุแค่ร้อยกว่าปี แต่จางไปมากแล้ว เพราะหลังคารั่ว!! เสียดายจริงๆ ถามมัคคุเทศก์น้อยว่าเค้าจะซ่อมไหม เด็กบอกว่าจนท.กรมศิลป์กำลังตัดสินใจอยู่

จากนั้น ก็แวะที่วัดพระธาตุช้างค้ำ มีพระธาตุเก่าแก่ที่มีรูปปูนปั้นช้างอยู่รอบๆ ฐาน เราเข้าไปพอดีกับมีคณะทัวร์แสวงบุญ ที่มีอาจารย์ (ฆราวาส) นำสวดมนต์ทำนองสรภัญญะ มีผู้ร่วมทีมกับแกประมาณ ๙-๑๐ คน แทบทั้งหมดเป็นผู้หญิงไม่ก็เด็ก คุณอาจารย์นี่ก็ดีตรงที่ย่อยธรรมะให้เข้าใจง่ายไปด้วยขณะสวดมนต์ เช่น สอนเรื่องศีล ๕ และมีการให้กำลังใจเป็นระยะๆ ว่า...สวดแค่ ๑๐ นาทีนะครับ..เหลืออีกแค่ ๗ นาทีนะครับ... แต่ว่าดูเหมือนตั้งใจมาสวดมนต์เพื่อขอพรมากไปนิดหนึ่ง

แล้วเราก็ข้ามถนนไปพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ จ.น่าน ซึ่งเป็น”หอคำ” หรือบ้านพักของเจ้าผู้ครองเมืองน่านมาก่อน เป็นบ้านแบบฝรั่งสองชั้น ของไม่มากนัก แต่มีความพยายามในการจัดแสดงที่ดีมาก ชั้นล่างแสดงวัฒนธรรมท้องถิ่นต่างๆ เช่น ผ้าทอ การแต่งกาย ลักษณะบ้าน คนเผ่าต่างๆ ส่วนชั้นบนแสดงโบราณวัตถุ โดยเฉพาะพระพุทธรูป

ที่วัดพระธาตุช้างค้ำ

วันรุ่งขึ้น ฝนก็ยังตกอยู่ ฉันชอบเมืองน่านมาก มันยังไม่ Touristy มาก ขนาด 7-11 ยังมีไม่ถึงสิบแห่ง (เป็นดัชนีส่วนตัวของฉัน) คนน่ารัก เมืองสะอาด ค่าครองชีพถูกมากๆ เราก็ออกมาตระเวนวัดในตัวเมือง และแวะที่ศาลหลักเมือง ที่วัดพญาภู ลุงอรรถก็สัมภาษณ์เณร ๒ รูปเรื่องประวัติของวัด และถามว่ามาบวชนานแค่ไหน ทำไมถึงบวช เณรบอกว่ามาบวชเรียน บวชเพราะอยากทดแทนคุณพ่อแม่ ก่อนมาบวช มาเป็นเด็กวัดก่อน และเป็นคนน่าน ฉันว่าน่ารักดี เณรคนหนึ่งอายุ ๑๓ เอง แต่การตอบคำถามฉาดฉานมาก เป็นผู้ใหญ่เกินตัว และแววตาดูฉลาดเฉลียว น่าอนุโมทนาด้วยจริงๆ

แวะที่ศาลหลักเมือง ซึ่งอยู่ในวัดมิ่งเมือง อุโบสถทำใหม่ให้เหมือนวัดร่องขุ่น เป็นปูนปั้น ท่าทางช่างชาวเหนือ (สล่า) มีความสามารถด้านนี้ ดูจากรูปถ่ายจิตรกรรมฝาผนังที่หอศิลป์น่านเห็นมีรูปจิตรกรรมฝาผนังที่นี่ แต่ฉันไปไม่ยักเห็น ไม่แน่ใจว่ารื้อแล้วสร้างใหม่หรือเปล่า

แล้วเราก็ย้ายไปนอนที่อุทยานแห่งชาติ (อช.) แม่จริม ที่นี่เล็ก และเพราะเป็นหน้าฝนเลยไม่ค่อยมีคน วันแรกมาถึงบ่ายมากแล้ว ก็เดินเล่นนิดหน่อย เดินสวนกับชาวบ้านที่เพิ่งตกปลามาได้ ฉันว่าเออ..ชีวิตก็ง่ายดีเนอะ ถึงอยากซื้อก็ไม่มีซุปเปอร์ฯ หรือตลาดให้ไปซื้ออยู่ดี อยากได้ก็จับเอา ขนาดผักยังเก็บเอาได้เลย มีผักกูดขึ้นตามห้วย และผักหวาน

Modern take of กระซิบ, at หอศิลป์ริมน่าน

วันต่อมาก็เล่นแพยาง (White water rafting) น้ำเยอะมากและเป็นสีชาเย็น ก็เลยไม่ตื่นเต้นเท่าไหร่ เพราะไม่ได้สัมผัสความต่างระดับของแก่ง และน้ำไหลเร็ว ปกติเล่นกัน ๓ ชม.แต่เราเล่น ๑ ชม. ก็โอเค ไม่คิดมาก เพราะว่ามาใหม่ได้ และได้มาก็ดีกว่าไม่ได้มาเลย

ตอนบ่ายก็ไปอช.ศรีน่าน กะจะไปดูพระอาทิตย์ตกที่ผาชู้ ซึ่งตะกายปีนผาขึ้นไปได้ แต่เราไม่ได้ขึ้น เพราะเค้าว่าลื่น ขากลับผจญภัยเล็กน้อยเพราะน้ำท่วมระลอกสอง เลยต้องหาเส้นทางที่ถนนไม่ขาด

วันสุดท้ายก็เก็บโน่นนี่ เช่น หอศิลป์ริมน่าน (เริ่มมักง่ายเพราะขี้เกียจเขียน) เอาไว้จะกลับไปพายเรือ Kayak เดือนตุลา

สวนแสงอรุณ...บ้านอีกหลัง

2011-07-11T17:50:00.003+07:00

ไปคราวนี้ ได้ขาประจำเพิ่มคือ พี่ที่บ้านอยู่ใกล้ๆ สวนแสงอรุณ ที่มาเช้ากลับเย็นคราวที่แล้ว คราวนี้แกมาค้าง พาสามีมาค้างด้วย (นอนบนศาลา) น่ารักมากๆ เลย สามีพี่เค้าถูกยิงเมื่อปี 2517 ตอนทำสวนยางอยู่นราธิวาส แกพิการมาพอๆ กับอายุของฉัน Amazing ไม๊ล่ะ ตอนนี้แกอายุ ๖๐ กว่า ดูสดชื่น ไม่เศร้าซึม ก็นั่งรถเข็น ใช้สายปัสสาวะ ใส่ pampers แล้วก็มีคนดูแล แกเพาะต้นไม้ขาย ฉันถามว่าทำยังไง เดินไม่ได้ แกบอกว่าสวนแกรถเข็นเข้าได้ ก็ใช้ดูและสั่ง และก็ทำงานที่ใช้แขนได้

ตอนแรกเราก็สงสารพี่ผู้หญิง นึกถึงว่าถ้าตัวเองจะต้องดูแลคนพิการอย่างนี้จะเป็นอย่างไร แต่พออยู่ๆ ไป ก็เฉยๆ พี่ผู้ชายเค้าก็ไม่ใช่พวกเรื่องมาก ถ้าเรื่องมากอาจจะไม่ได้อยู่มานานจนขนาดนี้ก็ได้ คนพิการตายได้ง่ายๆ จากการติดเชื้อเพราะแผลกดทับ เดี๋ยวนี้เค้ามีเบาะน้ำ ทำให้น้ำหนักกระจายไปได้ทั่วๆ และก้นขยับได้

หลังๆ พอเราเห็นความไม่รู้อะไรของเด็กรุ่นใหม่ก็ท้อเหมือนกัน เป็นเด็กรุ่นไม่กดปุ่มไม่เดิน คิดเองไม่ได้ ริเริ่มไม่เป็น ซึ่งเป็นผลพวงมาจากที่พ่อแม่หรือคนเลี้ยงทำอะไรให้ลูกทุกสิ่งอย่าง ด้วยความที่กลัวลูกลำบาก (พระอาจารย์บอก ตอนที่ฉันบ่นให้ฟัง) ลูกก็ง่อย สมองนิ่มไปเลย และไม่รู้จักกาลเทศะ เช่น คราวนี้มีสาวป.โทจากมหาวิทยาลัยฉันมาสามคน มาเอง ฉันไม่รู้จักมาก่อน ปรากฎว่ารายหนึ่งใส่กางเกงรัดรูป ใช้เสื้อคลุม รายหนึ่งใส่กางเกงขาสั้น เสื้อแขนกุด เราก็อืม..ก็เห็นตัวเองอยากจะเดินไปบอกเค้านะ...แต่คิดว่าการภาวนาของเค้าสำคัญกว่า ก็เลยอั้นไว้ จนจะกลับ ฉันก็ใช้วิธีบอกน้องที่แต่งตัวสมกาลเทศะที่สุด ว่าให้ไปบอกเพื่อนด้วยว่าแต่งกายไม่เหมาะสม และอาจทำให้คนอื่น รวมทั้งพระ เกิดอกุศลได้ คือ คิดว่าเด็กๆ บอกกันเองจะ soft กว่าฉันบอกน่ะ

นอกจากนี้แล้ว ฉันยังเห็นว่าเด็กส่วนใหญ่เดี๋ยวนี้สังเกตไม่เป็น เลยไม่เห็นโอกาสที่ตัวเองจะทำประโยชน์ได้ คือ กลายเป็นนั่งรอฟ้าประทาน...

ขากลับ สาวๆ เหล่านี้ติดรถฉันเข้ากรุงเทพ ก็คุยกัน สัมภาษณ์ว่าเคยไปภาวนาที่อื่นมาไหม เค้าก็เคยไปมากันนะ เลยงงว่า อ้าว..แล้วไม่สังเกตเรอะว่าคนอื่นแต่งตัวยังไง สำหรับฉันแล้ว การแต่งตัวให้เหมาะกับโอกาสเป็นการให้เกียรติกับคนที่เราจะไปพบและสถานที่นั้นๆ น่ะ ความไม่สังเกตอะไรเลยของเด็กเดี๋ยวนี้น่ากลัวมาก นั้นหมายถึงว่าจะต้องรอคนมาบอก มาสอนตลอดไป ไม่เป็นอิสระ

ไปสวนคราวนี้เหมือนกลับบ้าน เจอเพื่อนหน้าเดิมๆ สระบัว ศาลาภาวนา ศาลากินข้าว ชอบมากๆ เลย พอกลับถึงกรุงเทพก็ไปฝึกโยคะ นวดหน้า (สนองกิเลสทางกายบ้าง) แล้วก็กลับบ้านมาดูแลกิจการนิดหน่อย นอนหลับสนิทมาก ไปทำงานวันจันทร์แบบสมองโล่ง

คนที่ข้ามฝั่งได้มีน้อย เพราะผู้ตั้งใจข้ามมีน้อย (หรือเปล่า?)

2011-07-04T16:51:00.004+07:00

ฉันจะไปสุคะโตกับเลมอนฟาร์มเดือนสิงหา (รายละเอียด) นี้ ร่อนอีเมล์ชวนเพื่อนๆ ปรากฎว่าไม่มีใครไปได้สักคน ฉันเริ่มรู้สึกว่ามันยากอะไรนักหนาเหรอเนี่ย จริงๆ แล้วมันไม่ใช่เรื่องว่างไม่ว่าง แต่เป็นการจัดลำดับความสำคัญมากกว่า ถ้าเห็นว่าสำคัญ ก็หาเวลาไปได้เอง ตอนแรกรำคาญนิดหน่อย ตอนนี้เฉยๆ เพราะฉันก็ไปเองได้อยู่แล้ว เราแค่อยากให้โอกาสเพื่อนเราได้ไปด้วยกัน

ฉันอาจจะโชคดีได้ทำให้ตัวเองทุกข์หนักๆ มาก่อนละมัง (I was my own worst enemy.) ก็เลยเห็นความสำคัญของการภาวนา บางทีคนก็เข้าใจผิดว่าเป็นคนดีก็พอแล้ว หรือว่าชีวิตตอนนี้ก็ดีอยู่แล้ว หรือมุ่งเรื่องโลกๆ อย่างเดียว ส่วนฉันก็สุดโต่งไปทางโลกแบบชนิดที่ชนกำแพงไปแล้ว (นอกจากบ้าปริญญาแล้วยังวัตถุนิยมมากๆ) ก็เลยดีดไปอีกด้านหนึ่งไปเลย

ส่วนอีกประเภทหนึ่งที่ไม่ภาวนาก็เพราะมีอคติกับพระและวัด คือ เจอเคสที่ไม่ดีบ้าง หรืออ่านข่าวมากบ้าง

วันนี้ฉันโทรไปหาพี่ที่เป็นผู้อุปถัมภ์สถานที่ภาวนาที่ฉันไปทุกเดือน (ถ้าเค้าจัดและฉันไม่ติดอะไร) ถามว่าแกจะมาภาวนาหรือเปล่าเดือนนี้ แกบอกว่าไม่ไป เพราะที่บ้านไม่มีคนอยู่ ต้องดูแลบ้าน มีคนเข้ามาซ่อมบ้าน ฉันฟังแล้วก็ว่ามันเป็นตลกร้าย (Ironic) ดี ที่คนที่อุตส่าห์เสียเงินค่าดูแลสถานที่เดือนละเป็นแสน แต่ไม่ได้ใช้ประโยชน์จากมันเต็มที่ ขณะที่ฉันไม่ต้องลงทุนอะไร แต่ก็ไปได้ไปดี...

ที่พระพุทธเจ้าบอกว่ามีสมบัติก็เหมือนมีห่วงผูกเท้านี่ยิ่งกว่าจริง ฉันว่ามีเงินมันก็ดีหลายอย่าง แต่บางทีเราก็กลายเป็นทาสมัน เป็นห่วง ตัดใจไม่ได้ ผู้หญิงน่ะเป็นมาก... แม่ฉันก็เป็น...

วันก่อนฟังที่พระอาจารย์เทศน์ที่ว่า..บางทีความไม่กล้าปฎิเสธนั้นมีความกลัวเจืออยู่ด้วย กลัวเค้าไม่ชอบเรา หรืออื่นๆ ฉันไม่เคยคิดในแง่นั้นมาก่อน ก็เห็นด้วยว่าจริง... เผอิญว่าเป็นพวกตรงข้าม ถ้าไม่ ก็บอกเลยว่าไม่

ยังไม่สามารถเอาเพื่อนสนิทของฉันไปภาวนาด้วยกันได้เลยสักครั้ง คบกันมานานจนเริ่มจะห่างแล้ว เหมือนเป้าประสงค์ไม่ตรงกัน ก็ชวนไปอยู่เรื่อย แต่ไปไม่ได้สักที เพราะงานเยอะและธุระครอบครัวเยอะ และไม่เห็นความสำคัญของมันด้วยแหละ เข็มทิศต่างกัน ทำให้ lifestyle มันต่างกัน เช่น ฉันแทบไม่ดูทีวี (ตั้งแต่อยู่เมืองนอกก็ไม่ดู เพราะงกไม่อยากซื้อ) ไม่ดูละครเลย.. แต่เพื่อนชอบดูละครมาก ขนาดงานยุ่งมากยังหาเวลามาดูได้ เรารู้สึกว่ามัน silly น่ะ เอาเวลาไปออกกำลังยังจะดีกว่า เอาเวลาไปภาวนายิ่งดีใหญ่ พอสิ่งที่เราคิดว่าสำคัญมันต่างกัน มันก็ทำให้ยากที่จะคบกันสนิทๆ เหมือนเรามองไม่เห็นประเด็นในสิ่งที่เค้าทำ คือ ก็ยังคบอยู่ แต่ว่าเราไม่ approve ฉันก็รู้ว่าฉันควรวางท่าทีอย่างไรในฐานะเพื่อน และก็เป็นคนไม่ได้ติดเพื่อนด้วย เพราะเพื่อนสนิทมาแล้วไปแล้วหลายคน ต่างกรรมต่างวาระ แต่มันก็เหมือนเราไม่ได้ศรัทธาหรือเลื่อมใสในเพื่อนเช่นเดิม อาจจะเป็นมานะอัตตาหรือ Hypocrite อีกรูปแบบหนึ่งก็ได้

พระอาจารย์ฉันให้ความเห็นว่า...

ผู้ที่จะตั้งใจข้ามฝั่งจริงๆ มีน้อยมากนัก
ที่ตั้งใจข้าม แล้วท้อๆ เลิกๆ ก็มีไม่มากนัก
เพราะคนส่วนใหญ่ยังอยากจะอยู่ในโลกนี้ อย่างมีความสุข แม้จากโลกนี้ไป แล้วกลับมาใหม่ก็ยังอยากมีความสุข อยากเจอสิ่งดีๆ เสมอ
คนที่ไม่อยากกลับมาโลกนี้แล้ว และไม่อยากไปโลกอื่นๆ ด้วย จะมีสักกี่คนกัน

ธรรมะก็เลยมีสองระดับ
ขั้นที่จะข้ามโลก
ขั้นที่จะอยู่กับโลกอย่างพอมีความสุข
แต่ธรรมะก็มีผลทั้งโลกนี้ และมีผลในโลกหน้า (สำหรับผู้ที่ยังกลับมา) ด้วย

สารพัดเรื่องเล่า

2011-06-24T11:19:00.000+07:00

สองอาทิตย์ก่อน ฉันไปภาวนาที่สวนแสงอรุณ เห็นผู้ภาวนาที่ถามมากๆ คนหนึ่ง แล้วทำให้เห็นตัวเองในอดีตเหมือนกัน ฟังเค้าถามแล้วรู้ว่าฟังหลวงพ่อที่ฉันเคยไปกราบบ่อยๆ มาแน่นอน ชุดคำศัพท์มันใช่ เช่น ส่งการบ้าน จิตอยู่นอกๆ ซึมๆ ฉันว่าการมีเป้าหมายชัดเจนว่าจะให้ได้โสดาบันในชาตินี้มันก็ดี แต่บางทีเราก็ treat มันเหมือนเป็นปริญญาอีกใบหนึ่งมากเกินไป และการส่งการบ้านบ่อยๆ ทั้งๆ ที่อาจจะไม่มีอะไรสำคัญที่จะส่ง ทำให้เราควานหา มองหาอะไรบางอย่างอยู่ตลอดเวลา ฉันชอบที่พระอาจารย์บอกว่า ฟังเพื่อเอาไว้เทียบเคียงว่าสิ่งที่เราเจอนั้น ใกล้เคียงกับที่เคยได้ยินมาหรือไม่

ตอนขากลับ คุยมากับเพื่อนที่ไปด้วย เค้ามีข้อสงสัยกัน แล้วเราก็แชร์ความเห็น แต่ฉันก็บอกไป จากที่คิดได้เพิ่มจากที่ฟังอ.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล (รายการพื้นที่ชีวิต) ว่า ภาษาเป็นเรื่องของความคิด แล้วการภาวนาเป็นเรื่องที่เหนือคิด พระอาจารย์ทั้งหลายก็สอนโดยใช้คำพูดได้ในระดับเป็น guidelines แต่จะเข้าใจจริงๆ ก็เมื่อเจอเอง เหมือนถ้าเราไม่เคยกินทุเรียน จะอธิบายให้ตายยังไงว่าทุเรียนรสชาติเป็นไง ก็คงไม่เข้าใจอยู่ดี...

อีกอย่างที่ฉันเห็นชัดในคราวนี้คือความสำคัญของการภาวนาในรูปแบบทุกวัน ช่วยเยอะมากกก จะเข้าคอร์สบ่อยแค่ไหนก็ไม่ช่วยเท่าทำทุกวันที่บ้าน สภาพใจของฉันที่เดินจงกรมที่สวนฯ ไม่ต่างจากเดินที่บ้าน ไม่ได้เกร็งด้วยเวลามีพระหรือคนอื่นอยู่ แต่มีเพื่อนภาวนาพร้อมกันก็ดี ทำให้เราอึดขึ้น ทำได้นานขึ้น มีพลังจากคนอื่นมาช่วย..

อ้อ...แล้วก็เห็นว่าวันแรก ความคิดฟุ้งมาก เหมือนเพิ่งเปิดหม้ออัดความดัน ไอพุ่งออกมาใหญ่ พอผ่านไปสักวันหนึ่ง คลื่นลมก็เริ่มเป็นลูกเล็กๆ

พระอาจารย์พูดขึ้นมาว่า บางคนเจอปัญหาหนักๆ แล้วไม่ได้โชคดีแก้ได้ แต่ไปฆ่าตัวตาย ฉันว่าพวกนั้นเป็นพวกหนีปัญหา ใช้ทางลัด ถ้าเป็นคนสู้จริงๆ แล้วก็จะหาทางเจอได้เอง ธรรมชาติมันก็มีวิธีในการเยียวยา คือ ถ้าไม่ได้เจอพุทธศาสนา ก็อาจจะใช้ความอึดหรือความชินชาแทน ซึ่งถ้าพิจารณาต่อ ก็จะเห็นความเป็นอนิจจังของมัน

อีกเรื่องที่สังเกตได้คือ รู้สึกว่าพอภาวนาแล้ว ผลพลอยได้คือเราฟังคำวิจารณ์ หรือทนความไม่ได้ดั่งใจมากขึ้น คือ แต่ก่อนถ้าไม่ถูกหูหรือถูกใจ ฉันจะสวนกลับทันที ตอนนี้ก็ยัง"สวน"อยู่บ้าง แต่ first reaction คือ อ้อ..อันนี้เป็นปมของฉันนี่เอง เพิ่งรู้นะ มันทำให้เรากล้าหาญ (fearless) ขึ้นโดยอัตโนมัติ เหมือนว่า..อะไรก็รับได้น่ะ ถ้าไม่เจอจังๆ กับตัวเอง ฉันก็ไม่รู้ว่าที่พูดๆ ว่ารับได้นั้น รับได้จริงหรือไม่ มันเป็นการเปลี่ยนมุมมองของเราแบบที่เราไม่คาดคิดมาก่อน และทำให้เราดูเหมือนสุภาพ นุ่มนวลขึ้นโดยปริยาย ทั้งๆ ที่ฉันก็ไม่ได้อยากจะนุ่มนวลสักเท่าไหร่ คือ ชอบคนเรียบร้อย แต่มองไม่เห็นว่าตัวเองจะเป็นแบบนั้นได้ I just like what I don't have.

The Path to the Deathless (2/2)

2011-06-19T21:11:00.001+07:00

ธรรมเทศนาโดยพระสุทธิศาสตร์ ปญฺญาปทีโป หรือพระอาจารย์โน้ต ต่อจากครึ่งแรก

ก็เรียกว่าให้อภัยตัวเองได้ หรือแม้แต่คนอื่น เห็นคนอื่นเค้าทำผิดกับเราเองก็ดี ทำผิดกับคนอื่นก็ดี ก็อโหสิกรรม ให้อภัยคนอื่นได้เช่นเดียวกัน มันรู้เลยว่า มันย้อนกลับไปเห็นว่า ที่จริงเราก็เคยหลง เคยทำผิดแบบนั้นมาเช่นเดียวกัน คนที่เขาทำผิดมันเกิดเพราะความไม่รู้ของเขา เกิดเพราะความหลงของเขา เกิดเพราะความยังไม่ได้ฝึกหัดจิตใจของเขานั่นเอง เมื่อเห็นเช่นนี้ จิตใจก็มีแต่เมตตา มีแต่ให้อภัย ไม่มีการพยาบาท จองเวร จองกรรม ว่าทำไมเขาทำแบบนั้น ทำไมเขาทำแบบนี้ ทำไมเขาเป็นคนไม่ดี เรื่องพวกนี้จิตใจจะปล่อยวางได้ง่าย แม้บางครั้ง แรกๆ อาจจะมีเรื่องพวกนี้แทรกเข้ามา แต่พอเมื่อมีสติรู้เท่าทัน มันจะตัดความคิดในทางพยาบาท ในทางเบียดเบียน ในการจองเวร จองกรรมกับคนอื่น เมื่อมันตัดออกไป จิตใจก็เหลือแต่ความเมตตากรุณา คิดอยากจะช่วยเหลือ อยากจะบอก อยากจะสอน อยากจะเป็นมิตรกับคนที่หลงผิดด้วยกันทั้งนั้น จิตใจจะค่อยๆ เข้าสู่..จากสภาวธรรมที่มีกิเลสครอบงำ...กลายเป็นสภาวธรรมที่มีแต่กุศลครอบครองจิตใจ

แต่บางที เมื่อมีแต่สิ่งที่ดีๆ เกิดขึ้น ทั้งๆ ที่สิ่งที่ไม่ดีก็มี เราก็ต้องรู้เท่าทันสภาวะจิตใจที่เป็นฝ่ายกุศลเช่นเดียวกัน เพราะถ้าเราไม่รู้เท่าทันสภาวะจิตใจที่มีแต่สิ่งที่ดีเกิดขึ้น เป็นกุศล เป็นความคิดดีๆ เป็นอาการของจิตที่สงบ ที่เป็นปิติก็ดี ถ้าเราไม่รู้ทัน ก็จะหลงเข้าไปติด ไปยึด ไปยึดมั่นในความดี ในสิ่งดี ก็เป็นการหลงผิดเช่นเดียวกัน ดังนั้น บางช่วงที่มีอาการเช่นนี้ เราก็ต้องรู้เท่าทัน แม้สิ่งที่ดีเกิดขึ้น ก็รู้ ก็วางเช่นเดียวกัน จะเป็นความดีขนาดไหน ธรรมะสูงส่งเช่นไร ก็ต้องรู้และก็วางเช่นเดียวกัน ถ้าเราไม่วางสภาวะสิ่งต่างๆ เหล่านี้ มันเป็นการยึดมั่นถือมั่น จะทำให้เราสร้างอัตตา มานะ ตัวตน มากขึ้น มากขึ้นเรื่อยๆ

มีบาลีบทหนึ่ง ตอนแรกอาตมาฟังบทนี้แล้วรู้สึก..อะไรมันจะว่างเปล่าขนาดนั้น..ไม่มีอะไรให้ยึดมั่นถือมั่นได้เลยหรือ ท่านบอกว่า "สัพเพ ธัมมา นาลัง อภินิเวสายะ" ถ้าแปลเป็นภาษาไทยก็คือ "สิ่งทั้งหลายทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น" แม้แต่สภาวธรรมทั้งหลายทั้งปวงก็ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น เหมือนตอนแรกเราปฎิบัติธรรมไปนะ ต้องพยายามสร้างสติ สะสมสติ ให้เกิดคุณธรรม ให้เกิดธรรมะในจิตใจ แต่สุดท้ายท่านก็บอกว่า "สัพเพ ธัมมา นาลัง อภินิเวสายะ" ธรรมทั้งหลายทั้งปวง สิ่งทั้งหลายทั้งปวง จะเป็นความดีก็ตาม ความไม่ดีก็ตาม กิเลสก็ตาม กุศลก็ตาม ไม่ควรยึดมั่นถือมั่นทั้งนั้น ดังนั้น เราปฎิบัติ แม้เบื้องต้นจะเกิดการสะสมสติ ฝึกฝนสติ ฝึกฝนธรรมะที่ดีให้งอกงามขึ้นในจิตใจ สะสมความรู้ สะสมปัญญาให้เจริญงอกงามขึ้น แต่ก็ต้องให้รู้ไว้ว่า เป้าหมายปลายทางต้องไม่ยึดมั่นถือมั่นในสิ่งที่สะสมมาเช่นเดียวกัน

มันมีนะ มันมี แต่ไม่ยึดมั่น ตรงนี้เป็นสิ่งที่สำคัญ เหมือนเรามีเงิน มีทอง มีทรัพย์สิน มีหน้าที่การงาน มีอะไรต่างๆ ถ้าเรามีอย่างไม่ยึดมั่นถือมั่น มันจะไม่ทุกข์ แต่ถ้ามีแล้วยึดมั่นถือมั่น หวงแหน กังวล มันก็ทุกข์แล้ว มีอะไรต่างๆ แม้จะดีขนาดไหน บางคนไม่มีเงินมีทอง เขาก็ทุกข์แบบคนไม่มีเงินมีทอง บางคนมีเงินมีทอง ก็หวง ก็แหน ก็กังวล ก็ทุกข์แบบคนมีเงินมีทอง ดังนั้น สิ่งที่เรามีอยู่แล้ว ก็ไม่ใช่ให้ปฎิเสธ ให้ละไป แต่ขอให้มีอย่างไม่ยึดมั่นถือมั่น ทั้งสิ่งภายนอกก็ดี ทั้งสิ่งภายในใจก็ดี

มีแบบไหนถึงจะเรียกว่ามีอย่างไม่ยึดมั่นถือมั่น ก็มีอย่างมีสติ มีปัญญา มีสติระลึกได้ว่า สภาวธรรมที่แท้จริงเป็นเพียงแค่ของชั่วคราวเท่านั้น จะเป็นรูป (Matter) ก็ดี เป็นนาม (Mind) ก็ดี เมื่อเราระลึกแบบนี้ได้บ่อยๆ ของต่างๆ เป็นของแค่ชั่วครั้งชั่วคราวเท่านั้น ในกายในใจของเราก็ยังเป็นของชั่วคราวขนาดนั้น ทรัพย์สินเงินทองสิ่งต่างๆ ภายนอกยิ่งเป็นของชั่วครั้งชั่วคราวเช่นเดียวกัน แม้มันจะดำรงอยู่กับเราในภพชาตินี้ก็ตาม แต่เมื่อพ้นภพชาตินี้ไปแล้ว ก็ไม่มีใครเอามันไปได้สักอย่างหนึ่งเช่นเดียวกัน

มันจะเห็นเลยว่า...มันจะมีสติ มีปัญญาในการเห็นความจริงนี้ การยึดมั่นถือมั่นก็น้อย ก็บาง จนกระทั่งมันไม่มีของมัน แต่มันจะมีสติปัญญาใช้สิ่งที่มีอย่างรู้คุณค่า ใช้ในทางที่เป็นประโยชน์ มันเป็นเรื่องของสติ เรื่องของปัญญาทั้งนั้น เมื่อเรามีปัญญาในการเห็นตรงแล้ว ศีลก็จะเพิ่มพูนมากขึ้น ความตั้งใจมั่น จิตก็จะมีความสุข มีความสงบ มีปิติ มีอาการของอุเบกขาเกิดขึ้นตามมาเรื่อยๆ

สภาวะของจิตที่มั่นคง สภาวะของจิตที่เป็นอุเบกขาในการปล่อยวาง เกิดจากการที่เรามีปัญญาอย่างแท้จริง ถ้ามันไม่มีปัญญา มันไม่สามารถปล่อยวางได้ มันเป็นจิตที่ตั้งมั่นแต่ยังยึดมั่นถือมั่นอะไรอยู่ มันเป็นมิจฉาสมาธิ แต่ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ เป็นสัมมาสติ มันจะมีสติ มีปัญญาในการเห็นความจริง มีปัญญาในการรู้ความจริง เป็นองค์ประกอบที่สำคัญมาก ทำให้เกิดการไม่ยึดมั่นถือมั่นในอารมณ์ต่างๆ ตรงนั้น

ที่จริงเรื่องอริยมรรคมีองค์ ๘ อาจจะแยกอธิบายได้ทีละข้อ แต่ที่จริงทุกข้อเกิดขึ้นรวมกัน พร้อมกัน เหมือนเมื่อเรากำมือ นิ้วทุกนิ้วก็ประสานรวมกันกลายเป็นกำปั้น ไปชกอะไร ไปต่อยอะไร ก็มีพลัง อันนี้ก็เหมือนกัน อริยมรรคมีองค์ ๘ ก็เหมือนทั้ง ๘ ประการมารวมกัน เพียงแค่สภาวะจุดใดจุดหนึ่ง ทุกครั้งที่มีสติ ทุกครั้งที่รู้สึกตัว ครบองค์ ๘ ประการเลยนะ อริยมรรคมันเจริญอยู่แล้ว เพียงแต่มันเจริญในขั้นที่เรียกว่า ถ้ามีการสะสมความรู้ ความเห็น ความเข้าใจ หรือว่ามันเจริญถึงขั้นเกิดความรู้ ความเห็น ความเข้าใจ เกิดการปล่อยวางแล้ว อันนั้นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง แต่ขอให้พวกเราได้ลองใคร่ครวญ

ใคร่ครวญในที่นี้ไม่ใช่เป็นการคิด ใคร่ครวญในการที่จะลอง ลองทำดู ทำจนกระทั่งจิตมันค่อยๆ เห็นความจริงตรงนี้ ความจริงที่จริงๆ มันมีอยู่แล้ว มีอยู่ในธรรมชาติอยู่แล้ว แต่เป็นความจริงที่คนทั่วไปเหมือนคนตาบอด ไม่สามารถมองเห็นสิ่งภายนอก ว่ามีรูปธรรม มีรูปร่างเช่นไร ต่อเมื่อเราไปรักษาดวงตาให้หายบอด ให้มันสว่างไสวขึ้น เราจะเห็นว่า...อ้อ...ที่จริงสิ่งภายนอกมันเป็นแบบนี้อยู่แล้ว ปุถุชนคนธรรมดาที่ไม่ได้ฝึกหัดจิตใจก็เช่นเดียวกัน เหมือนกับคนตาบอดที่มองไม่เห็นธรรมะ เพราะที่จริงธรรมะมันมีอยู่ทั้งรอบตัวและในตัวของเราอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าพอตาเราบอด มันไม่สามารถมองเห็นแสงสว่างแห่งปัญญาได้ มันก็เลยไม่เข้าใจธรรมะ ก็เลยมีชีวิตที่สุขทุกข์คละเคล้ากันไป ก็เลยทำให้เป็นเช่นนั้น

แต่จริงๆ พวกเราทุกคนไม่ถึงขั้นตาบอดหรอก แต่เพียงแต่ว่าเป็นคนชอบหลับตาเสียมากกว่า ไม่ค่อยชอบลืมตาในการมองความจริง ชอบที่จะปิดความจริงไว้ ชอบที่จะไปมองสิ่งที่เป็นทุกข์เสียมากกว่า เหมือนกับว่าถ้าเราหลับตา ก็ไม่เห็นความจริง ทั้งๆ ที่ความจริงภายนอกก็มีอยู่แล้ว

ดังนั้นการมาฝึกสติ มาเจริญปัญญาก็เป็นเพียงแค่การลืมตามามองดูโลกตามความเป็นจริง ให้เห็นดูซิว่าโลกใบนี้มันเป็นเช่นไร มันเป็นอย่างไร มันดำเนินออกไปแบบไหน ทางที่จะออกจากความทุกข์ก็คือเราลืมตาเห็นความจริง การที่เรามีสติคอยรู้ตัว ดูสภาวธรรมของรูปของนามนี้ตามความเป็นจริง เมื่อเราดูสภาวธรรมตามความเป็นจริง รับรองเลยว่าความรู้ความเข้าใจ ปัญญา มันจะพอกพูนขึ้นแน่นอน มันจะเพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ เพราะมันเห็นเลย รูปก็ดี นามก็ดี มันมีแต่กิเลสตัณหา (ความทะยานอยาก; Craving) มาหลอกมาล่อ มาครอบงำในรูปในนามนี้ แต่พอมีสติเห็น กิเลสตัณหาต่างๆ มันก็ตกไปเช่นเดียวกัน มันมีแต่สลับกันไป สลับกันมา เดี๋ยวก็หลง เดี๋ยวก็รู้ เดี๋ยวก็หลง เดี๋ยวก็รู้

มันจะตื่นเลยว่า ก่อนหน้านี้ ก่อนที่เราได้มาฝึกหัด มันมีแต่ความหลงมาครอบงำ ความหลงมันมาสารพัด มาหลายรูปแบบมาก แต่ตัวรู้นี่ นานๆ มาที แต่แม้นานๆ มาที มันก็สว่าง ไล่ความหลงทุกสิ่งทุกอย่างออกไปได้หมด เช่นเดียวกัน มันจะเห็นเลยว่า แรกๆ ความหลงก็มาแบบหยาบๆ มาหลอกมาล่อ ถ้าเราไม่มีสติปัญญา เราก็ตามไปกับมัน กับที่มันหยาบๆ เมื่อเรามีสติ มีปัญญามากขึ้น ที่หยาบๆ มาหลอกมาล่อให้เราหลงก็น้อยลง หรือกระทั่งหมดไป มันก็เอากิเลสตัณหาที่หน้าตาดีๆ มาล่อมาหลอกให้เราหลง บางคนก็ไปติดสิ่งที่ดี ก็ไปหลงกับมันอีก

อันที่จริงมันเป็นตัวดีในเบื้องต้น แต่ท้ายที่สุดแล้ว มันเป็นตัวหลอกให้เราอยู่กับโลกนี้เช่นเดียวกัน มันก็ล่อ...สวรรค์บ้าง ล่อในการทำบุญ ทำความดี บางคนก็บ้าบุญ บางคนก็บ้าความดี บางคนก็ไปยึดมั่นสำคัญหมายแต่เรื่องดีๆ นี่ก็เป็นตัวล่อ เป็นตัวหลอกให้เราติดอยู่กับโลกใบนี้ ติดอยู่บนสวรรค์ก็ดี ก็หลงเช่นเดียวกัน ถ้ามีปัญญาก็จะเห็น...โอ้...ตัวนี้ก็เป็นตัวหลง เราก็จะถอนได้ แม้มีสิ่งที่ดีเกิดขึ้น ก็ไม่ไปติด แม้ทำดี ก็ไม่ติดดี ก็จะเห็น

จนถึงระดับหนึ่ง มันก็จะเอาตัวสิ่งไม่ดีมาล่อ เราไม่หลง สิ่งที่ดีมาล่อ เราไม่หลงอีกแล้ว มันก็เอาตัวความรู้ ตัวปัญญา ตัวความเข้าใจ ธรรมะนี่แหละ มาล่อให้เราคิด มาล่อให้เราใคร่ครวญ มาล่อให้เราหลงสำคัญผิดว่าเราเป็นผู้รู้ธรรมะแล้ว เข้าใจธรรมะแล้ว ใคร่ครวญแตกฉาน สนุกสนานในทางธรรมในทางปัญญา ก็มีเช่นเดียวกัน บางทีมันมาล่อให้กลายเป็นผู้รู้ธรรมะ ถ้าภาษาพระท่านเรียกว่าเป็นวิปัสสนู บางทีเป็นมากๆ ก็กลายเป็นวิปลาส สำคัญผิด ตัวนี้ก็เป็นตัวที่ทำให้เราหลงผิดจากการเดินทางสายกลางได้ทั้งนั้น

นี่เป็นสภาวธรรมที่ตัวล่อ ตัวหลอก ตัวหลงมีมากมาย พูดแบบนี้ไม่ใช่ว่าให้เรากลัว ให้เราตกใจนะ ให้เรารู้ไว้เบื้องต้นก่อนเฉยๆ แต่ถ้าเมื่อใดที่เรากลับมารู้สึกตัวได้ กลับมารู้สึกตัวได้ มันจะล่อ มันจะหลอก มันจะหลงขนาดไหนนะ มันก็อันตรธานหายไปเช่นเดียวกัน แม้มันจะกลับมาใหม่ เราก็พยายามสร้างฐานการรู้สึกตัวใหม่ กลับมามีสติใหม่ กลับมารู้สึกตัวใหม่ กลับมาอยู่กับปัจจุบัน ไม่ไปหลงอยู่กับอาการของความดี ของความรู้อะไรต่างๆ สติก็กลับมาตั้งมั่น เมื่อสติกลับมาตั้งมั่น ก็เหมือนกับเราเดินทางตรงนี้ไปเรื่อยๆ เรายังรู้ว่าจุดหมายปลายทางยังไม่ถึง ดังนั้นการจะไปพัก ไปติดกับสิ่งข้างทาง แม้จะเย้ายวน แม้จะดีงามขนาดไหน ก็ไม่สมควรพัก แต่มันรู้ว่าสิ่งต่างๆ เหล่านี้ มาเพื่อเป็นทางผ่านเท่านั้น ก็ผ่านมันไป ผ่านมันไป เดินไปเรื่อยๆ เดินไปเรื่อยๆ เดินไปมันก็จะสัมผัสความรู้ ความเข้าใจ ความสุข ความสงบ เข้ามาของมันเอง แม้ไม่ได้พัก แต่มันก็มีมาให้สัมผัสอยู่เช่นเดียวกัน ไม่ต้องกลัวว่ามันจะจืดชืด แห้งแล้ง ไม่มีทางแห้งแล้งหรอก

จะมีแต่แห้งแล้งจากกิเลส แต่ชุ่มฉ่ำด้วยธรรมะเข้ามาแทนที่เองของมันนะ อย่ากลัวว่าปฎิบัติธรรมแล้วจะอยู่กับโลกนี้อย่างซังกะตาย อย่างไม่มีความหมาย ไม่มีสาระ อย่างเป็นคนที่แตกต่างจากโลก ไม่ต้องกลัวขนาดนั้น ถ้าเรามีธรรมะนะ เราจะอยู่กับโลกนี้ได้อย่างมีชีวิตชีวาที่สุดเลย อยู่กับโลกนี้ได้อย่างผู้ที่มีความสุขในการอยู่กับโลกนี้มากที่สุดเลย

มันจะอยู่อย่างเห็นความจริง พอมันเห็นความจริงแล้วก็มันก็อยู่อย่างยอมรับความจริงได้ หัวเราะกับสภาวะอาการต่างๆ ที่มันเกิดกับโลกใบนี้ได้ หัวเราะกับสภาวะอาการต่างๆ ที่มันเกิดขึ้นกับรูปกับนามนี้ได้ มันมีแต่เห็นความจริง มันก็หัวเราะความจริงที่มันปรากฎได้ มันมีความสุขในการที่ไม่ไปติด ไม่ไปยึด สำคัญหมายอะไรต่างๆ มันจะอยู่กับโลกนี้ได้อย่างเป็นผู้ที่มีความสุขที่สุด มีความสุขเพราะมันไม่ทุกข์ มีความสุขเพราะมันเห็นความจริงแล้ว

ไม่ต้องกลัวนะ บางทีกิเลสตัณหามันจะมาล่อให้เราไม่อยากจะออกจากโลกใบนี้ เอาแสงสีเสียง รูปรสกลิ่นเสียงอะไรต่างๆ เอาอารมณ์สุข อารมณ์ทุกข์มาล่อให้เราหลง ถ้ามันเป็นเพียงแค่สภาวะอารมณ์ที่เป็นเพียงแต่ภายนอก เป็นเพียงแค่ของชั่วคราว อย่าไปยึดมั่นสำคัญหมายมันเลย เพราะว่ามรรคผลนิพพานมันบรมสุขยิ่งกว่านั้น มันเป็นหนทางที่ดับทุกข์ได้อย่างแท้จริงยิ่งกว่านั้น

ให้เราได้พยายามทำความเพียร เรียนรู้ศึกษาตัวของเราเองนี่แหละเป็นหลัก ดูคนอื่นให้น้อยๆ วิพากษ์วิจารณ์คนอื่นให้น้อยๆ กลับมาวิพากษ์วิจารณ์แก้ไขที่ตัวของเราเอง มาศึกษาดูธรรมะตัวไหน อะไรที่ยังที่ยังติดขัดในจิตใจของตัวเองน่ะ มาแก้ไขที่ตัวของเราเองนะ คนที่ศึกษาธรรมะจะกลับมามองตนอยู่ตลอดเวลา มองตน สอนตน แก้ไขตน ตลอดเวลา

แต่ก็ไม่ใช่มองในฐานะที่มาตำหนิว่าตัวเองผิดพลาด ตัวเองไม่ดี อย่างไร แต่มองเพื่อแก้ไข ไม่ใช่มองเพื่อทำให้เกิดความทุกข์ร้อนภายในจิตใจ ตำหนิตัวเอง ไม่ใช่แบบนั้น ตำหนิเพื่อจะแก้ไข ไม่ใช่ตำหนิเพื่อจะเข้าใจ ต้องพัฒนาตนแบบนี้ถึงจะเป็นผู้ที่เรียกว่าสนใจธรรมะ ใฝ่หาธรรมะ เราก็จะมีธรรมะเกิดขึ้นในจิตใจ แต่เป็นธรรมะที่มีอย่างไม่ยึดมั่นถือมั่น ก็เป็นการมีอย่างไม่เอา มีอย่างไม่เป็น รู้แล้วก็วาง รู้แล้วก็วาง มีแล้วก็วาง

สิ่งต่างๆ แบบนี้ มันเป็นสิ่งที่เราสามารถทำได้ เพราะว่าธรรมะมันมีอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าเราไม่ยอมรับ หรือว่าเราละเลยมันเฉยๆ นะ พยายามกลับมามีสติ สะสมสติไปเรื่อยๆ จนกระทั่งสติมันเกิดกลายเป็นปัญญา (ปัญญาในการเห็นความจริง เข้าใจความจริง) ที่จริงมันก็ไม่ได้สุดแค่ปัญญา ปัญญาในการเห็นความจริง เข้าใจความจริง แต่จริงๆ เหนือปัญญามันคือความวิมุตติ วิมุตติก็คือหลุดพ้น ปล่อยวาง เมื่อมีปัญญานะ มันถึงเกิดเป็นความวิมุตติ กลายเป็นความหลุดพ้น มันเห็นแล้วมันถึงพ้น มันพ้นได้ มันพ้นได้

มันก็มีลำดับขั้นตอนของการปฎิบัติของมันอยู่ ซึ่งเราก็รู้ไว้โดยสภาวะคร่าวๆ แต่ในการเดินทางก็...ในการมีสติแต่ละครั้ง แต่ละครั้ง...รู้สึกตัวแต่ละครั้งนี่แหละเป็นการเดินทาง ซึ่งตรงตามทางอริยมรรคมีองค์ ๘ อย่างแน่นอน

The Path to the Deathless (1/2)

2011-06-14T21:42:00.022+07:00

ธรรมเทศนาโดยพระสุทธิศาสตร์ ปญฺญาปทีโป หรือพระอาจารย์โน้ต วัดป่าสุคะโต (ชัยภูมิ) ที่สวนแสงอรุณ ปราจีนบุรี หลังทำวัตรเช้า วันอาทิตย์ที่ ๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๔

ดาวน์โหลดไฟล์ MP3

ตอนถอดเสียง คิดว่าน่าจะชัดเจนกว่าที่จะแทรกคำแปลภาษาอังกฤษสำหรับ "Technical terms" ไว้ด้วย เพราะบางคำเราก็ใช้ปนในภาษาไทย โดยความหมายไม่เหมือนภาษาพระ อ้างอิงจากพจนานุกรมของท่านปยุต

I hope you enjoy this talk as much as I did...

การสวดมนต์ก็คือการฟังธรรมเช่นเดียวกัน เป็นการฟังธรรมโดยตรงจากพระพุทธเจ้า เราอาจจะเกิดไม่ทันในสมัยที่พระพุทธเจ้าท่านมีชีวิต แต่การสวดมนต์ในบทสวดมนต์ต่างๆ แล้วรู้ความหมาย รู้คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็คือการฟังธรรมนั่นแหละ ไม่ได้แตกต่างจากสมัยพุทธกาล ถ้าเรามีสติปัญญาพร้อม การสวดมนต์จะทำให้เราซาบซึ้งกับคำสอนของพระพุทธเจ้า เพราะว่าถ้าเราเทียบเคียงดูคำสอนต่างๆ ซึ่งเป็นความจริงที่จารึกไว้ ถ้าเราเอามาปฎิบัติได้ ก็จะเกิดผลได้ ไม่จำกัดกาลเช่นเดียวกัน

ทางสายกลางหรือถ้าภาษาพระเรียกว่าอริยมรรค (The Noble Path) มีองค์แปด ทางแปดประการซึ่งจะทำให้เราเข้าถึงซึ่งความพ้นทุกข์ได้ พระพุทธองค์ได้ตรัสไว้เมื่อเกือบ ๒๖๐๐ ปีมาแล้ว ตรัสไว้ในทางเส้นนี้ เป็นทางที่...ที่จริงมันก็มีมานานเนิ่นนานแล้ว แต่ก่อนที่มีพระพุทธเจ้าเกิดขึ้น ทางมันรกรุงรัง เหมือนกับอยู่ในป่า ไม่รู้ว่าทางออกจากป่าเป็นเส้นไหน พระพุทธองค์และพวกเราเป็นคนที่หลงอยู่ในป่า แต่ไม่รู้ทางที่จะออกจากป่า พระพุทธองค์เป็นเพียงบุคคลแรกซึ่งพยายามค้นหาหนทางในการออกจากป่าให้ได้ และท่านก็ค้นพบทางสายนี้ ที่เรียกว่าทางสายกลาง ค้นพบแล้วและเดินออกไปแล้ว ถึงมาประกาศ มาบอกต่อว่า ให้เดินตามทางตรงนี้ ถ้าคุณเดินตามทางตรงนี้ คุณจะออกจากป่า ออกจากความหลง ออกจากความทุกข์ได้

ทางทั้งแปดประการนี้ ที่จริงไม่ใช่เรื่องของแปดสายแต่เป็นเรื่องของสายเดียว ซึ่งประกอบด้วยองค์แปดประการ องค์ธรรมแปดอย่างที่สำคัญๆ แต่จะว่าโดยย่อ ก็เป็นเรื่องของศีล สมาธิ ปัญญา (Morality, Concentration and Wisdom) สัมมาทิฎฐิ: การเห็นชอบ สัมมาสังกัปปะ: การคิดชอบ เป็นเรื่องของปัญญา ปัญญาที่เห็นความจริง ว่าอะไรคือทุกข์ เห็นจริงหรือเปล่า ว่ากายและใจนี้เป็นตัวทุกข์ กายใจคนอื่นก็เป็นตัวทุกข์เช่นเดียวกัน สิ่งอื่นรอบๆตัวเราก็เป็นทุกข์เช่นเดียวกัน แต่ก็เห็นต่อว่า สาเหตุของความทุกข์ใม่ใช่ปัจจัยภายนอก แต่สาเหตุของความทุกข์อยู่ที่ตัวเราเองนั่นเอง อยู่ที่การวางใจไว้ผิดนี่เอง อยู่ที่อุปาทาน (Attachment) การยึดมั่นถือมั่น ความอยาก นี่แหละทำให้เกิดความทุกข์ พอกลับมาเห็นความอยาก ความยึดมั่นถือมั่น หรือกลับมาเห็นธรรมชาติของความทุกข์ที่แท้จริงของกายและใจที่เราไปยึดถือขันธ์ (Aggregates) นี้เอง มันก็จะวางความทุกข์ได้ ผลของความไม่ทุกข์ก็เกิดขึ้นได้ทันที เป็นการเดินตามอริยมรรคมีองค์แปดประการโดยสมบูรณ์

ความเห็นชอบเป็นเรื่องที่สำคัญมาก เป็นเรื่องของปัญญา ปัญญาในการเห็นถูกต้อง เมื่อเห็นถูกต้อง ก็เข้าใจสิ่งต่างๆ ไปทั้งหมด เมื่อเห็นถูกก็คิดถูก คิดในทางที่ไม่เบียดเบียนคนอื่น ไม่ปองร้ายคนอื่น ไม่พยาบาท หรือคิดในการออกจากกาม (Sensuality) ทั้งหลาย การออกจากกามทั้งหลายในที่นี้ไม่ใช่การออกบวชเท่านั้น แต่เป็นการเห็นว่าโลกทั้งหลายเป็นสิ่งที่น่าเบื่อหน่าย โลกจะเป็นโลกของกายของใจที่เรายึดมั่นถือมั่นก็ดี หรือโลกที่เราเห็นแสงสีเสียง รูปรสกลิ่นเสียงภายนอกก็น่าเย้ายวนใจ น่าสัมผัส น่าหมกมุ่น ใคร่ครวญ น่าที่จะเกลือกกลั้วอยู่กับเขาอย่างไม่รู้จักเบื่อ เพราะก็เห็นว่า มันก็สุขบ้าง มันก็ทุกข์บ้าง ก็ยังดี เราก็หมกมุ่นแบบนั้น มันยังไม่เบื่อหน่าย คลายกำหนัด ยังไม่เบื่อจากความลุ่มหลงในโลกใบนี้

บางทีพวกเราอาจจะรู้จักความเบื่อ แต่บางทีเป็นความเบื่อที่เกิดจากการที่อาจจะไม่ได้ของดังใจ หรือมีอะไรทำให้เกิดเป็นความรำคาญใจ ก็เลยเกิดเป็นความเบื่อ แต่มันเบื่อ แล้วมันหน่ายแค่ชั่วคราว มันหน่ายคนอื่น มันหน่ายสิ่งภายนอก แต่ถ้าเบื่อหน่ายในทางธรรมจริงๆ จะเห็นสภาวะอาการต่างๆ เป็นสิ่งที่ไม่น่าเอาทั้งนั้น มันเห็นอะไรต่างๆ ก็เหมือนมันจืด มันชืด มันเห็นถึงความไม่มีสาระ ไม่มีแก่นสารในสิ่งต่างๆ มันถึงจะเกิดความเบื่อหน่าย มันถึงจะคลายกำหนัด (Detach) จริงๆ มันจะเห็นเลยว่า อะไรต่างๆ มันก็เป็นแค่ของชั่วคราวเท่านั้น ไปยึดมั่นสำคัญหมายไม่ได้หรอก อะไรต่างๆ ก็เป็นเพียงแค่อาการธรรมชาติ ธรรมดา ของมันจริงๆ จิตใจจะเริ่มเข้าสู่ความเบื่อหน่าย เมื่อมันเห็นโลกนี้ โลกคือกาย คือใจของเราก็ดี โลกคือสภาวะภายนอกก็ดี เป็นสภาวะที่มีแต่สิ่งที่น่าเบื่อหน่าย จิตใจก็จะเกิดความปล่อยวางจางคลายการยึดมั่นถือมั่น การหลงผิด การสนุกสนานเพลิดเพลินในโลกนี้ พอจิตใจเกิดสภาวะนี้ มันก็มุ่งมั่นจะออกจากทุกข์ให้ได้ เพราะมันรู้แล้วว่าสิ่งต่างๆ ที่เราเคยหมกมุ่นมาหลายสิบปีหรือหลายภพหลายชาติที่ผ่านมา มันเกลือกกลั้วแต่เรื่องสุข เรื่องทุกข์ เรื่องที่ไม่ได้แก่นสารทั้งนั้น มันมีแต่ว่า..เอ้อ..เราเห็นทางแล้ว พยายามที่จะเดินออกจากทางนี้ให้ได้มากขึ้นเรื่อยๆ

แต่แปลกนะ จิตใจคนที่เบื่อหน่ายเรื่องของโลกต่างๆ จะมีความสุขเข้ามาแทนที่ ใจหนึ่งมันเบื่อหน่ายในสิ่งที่ไม่เป็นแก่นสาร ไม่เป็นสาระ แต่อีกใจหนึ่งที่ลึกลงไปข้างใน มันกลับมีความอิ่มเอิบ มีความสุขใจ ที่เห็นว่าแก่นสารของชีวิตที่แท้จริงมันคืออะไร มันเห็นสิ่งที่อยู่ภายนอกเป็นสิ่งที่น่าเบื่อหน่าย แต่ภายในใจมันเติมเต็ม มันเอิบอิ่มขึ้นมาเรื่อยๆ มันเอิบอิ่มเพราะเห็นความจริง เห็นธรรมะ มีความสุขขึ้นเรื่อยๆ มีปิติหล่อเลี้ยงในจิตใจ ก็เป็นสิ่งที่เหมือนขัดแย้งกัน แต่สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ ในสภาวธรรมที่ถ้าเราปฎิบัติไปเรื่อยๆ ก็จะเข้าใจอาการตรงนี้

พวกนี้เป็นความคิดที่เกิดในทางที่ชอบ ความเห็นที่เกิดในทางที่ชอบ เมื่อเป็นเช่นนี้ กายวาจาของเราก็จะเรียบร้อยขึ้นโดยอัตโนมัติ กายวาจาจะเรียบร้อยขึ้นโดยที่ไม่ตั้งใจจะรักษาศีล ไม่ใช่ว่ารักษาศีลเพื่อที่จะอวดว่าเราเคร่ง เราถือศีลห้า แสดงว่าเราต้องดีกว่าคนที่ผิดศีล เราถือศีลแปด เราบวชเป็นพระ เป็นแม่ชี จะต้องเป็นผู้ที่มีศักดิ์ศรีสูงกว่าคนธรรมดา ถ้าถือศีลเช่นนั้น ก็เรียกว่าถือศีลแบบสีลัพพตปรามาส (Adherence to rules and rituals) ก็คือการยึดมั่นถือมั่นในศีลวัตร หรือบางทีเราก็สร้างวัตร สร้างแบบฝึกหัดอะไรบางอย่างให้เหนือกว่าปุถุชน คนธรรมดา แต่ถ้าไปสร้างเพื่อยึดมั่นถือมั่นแล้วก็เป็นสีลัพพตปรามาสทั้งนั้น แต่การที่เรารักษาศีลก็ดี การที่เรามีข้อวัตรอะไรต่างๆ ก็ดี ถ้าเป็นไปเพื่อ..รู้ว่าเป็นไปเพื่อ..การขัดเกลากิเลส (Defilements; impurities) รู้ว่าเป็นไปเพื่อทรมานกิเลส รู้ว่าเป็นไปเพื่อเดินไปสู่ทางที่จะไม่ทุกข์ ไม่เดือดร้อน อันนี้ถูกต้อง ไม่เป็นไร

ถือศีลเพื่อรักษาใจให้เป็นปกติ หรือข้อวัตรปฎิบัติอะไรต่างๆ เช่น สวดมนต์ทำวัตร ตั้งใจที่จะภาวนาในรูปแบบให้ได้ทุกวัน บางคนอาจตั้งใจลองงดข้าวเย็น หรือบางคนตั้งใจที่จะออกไปยังที่สงบวิเวกบ่อยๆ มากขึ้น เพื่ออะไร? เพื่อขัดเกลาจิตใจ เพื่อฝึกหัดจิตใจ ถ้าแบบนั้นทำได้ หรือบางคนตั้งใจที่จะอดอาหารดู แต่ไม่ใช่อดแบบดำเนินอัตตกิลมถานุโยค คือ การทรมานตนให้ลำบาก แต่อดเพื่อจะเรียนรู้ว่าจิตใจในสภาวะที่อดอาหารเป็นเช่นไร จิตใจแยกจากร่างกายได้หรือไม่ แบบนั้นไม่ใช่การบำเพ็ญทุกรกิริยา (Self-mortification)

บางคนอาจจะตั้งใจเนสัชชิก ลองไม่นอนสักคืนหนึ่ง สองคืนดู มันเป็นเช่นไร ถ้าจิตใจของเราสามารถอยู่อย่างไม่ทุกข์ไม่กระสับกระส่ายได้ อันนั้นไม่ใช่การบำเพ็ญทุกรกิริยา แต่เป็นการขัดเกลากิเลสบางตัวให้เบาบางลง ก็สามารถทำได้ แต่ถ้าบางคนทำไปแล้ว เกิดความทุกข์หนัก หมายถึงว่าทุกข์กายด้วย ทุกข์ใจด้วย ทุกข์ใจที่ไม่สามารถอยู่กับมันได้อย่างหนึ่ง หรือบางคนไปทำแล้วเกิดความสำคัญมั่นหมายว่าตัวเองดี ตัวเองวิเศษ ตัวเองเก่ง อันนั้นเป็นการผิดทางทั้งนั้น

บางทีการบำเพ็ญข้อวัตรต่างๆ ถ้าเป็นไปเพื่อขัดเกลากิเลส เป็นไปเพื่อมรรคผลนิพพาน ถือว่าเป็นทางสายกลางทั้งนั้น ดังนั้น การที่เรารักษาศีล ทางกาย ทางวาจา ทางกิริยาต่างๆ หรือศีลทางสังคมหรือข้อวัตรต่างๆ ก็ต้องรักษาให้ถูก เป็นไปเพื่อมรรคผลนิพพาน ไม่ใช่เป็นไปเพื่อสร้างอัตตา (Self) มานะ (ความถือตัว; Conceit) สำคัญว่าตัวเองดีเก่ง วิเศษกว่าคนอื่น ถ้าเรารักษาศีลเป็นจริงๆ จะเกิดเป็นศีลที่ปล่อยวางการยึดมั่นถือมั่น

ตอนแรกเป็นการตั้งใจรักษาศีล แต่พอทำไปเรื่อยๆ จิตใจเป็นปกติ เมื่อจิตใจเป็นปกติ กายวาจาก็เรียบร้อยของมันเอง สิ่งใดควรพูด สิ่งใดไม่ควรพูด สติปัญญาจะบอก ก็จะเตือน ก็จะสอน ก็จะเป็นตัวระลึกเองว่า อะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ กิริยาอาการต่างๆ ก็เช่นเดียวกัน ก็จะงดเว้นจากการทำผิดศีลโดยอัตโนมัติ เพราะรู้ว่าถ้าทำแบบนั้น มันเบียดเบียนทั้งตัวของเราเอง ทำไปแล้วจิตใจก็เศร้าหมอง ทำไปแล้วคนอื่นก็ได้รับผลของการเบียดเบียน ได้รับทุกข์ได้โทษจากการกระทำของเราเช่นเดียวกัน มันจะระงับ มันจะวิรัติ (เจตนาเครื่องงดเว้น, Abstinence) ของมันเอง หรือบางครั้ง แม้มันเผลอพลั้งพลาดไป ทำผิดศีลโดยไม่ได้ตั้งใจก็ดี ก็จะรู้จักให้อภัยตัวเอง มันรู้ว่าจิตที่ไม่มีเจตนาที่จะทำผิด มันก็ไม่ต้องรับผลของกรรมนั้น

คลิกเพื่อไปอ่านส่วนที่เหลือ

Holy Katmandu (4/4)

2011-06-03T20:26:00.003+07:00

โพสต์นี้เป็นอันสุดท้ายที่เขียนเกี่ยวกับกาฎมันฑุ อันหน้าจะย้ายไปเมืองอื่นแล้ว (อันก่อนหน้านี้)


ศิวลิงค์

จากโพธินาถ เราก็ไปวัดฮินดูชื่อ Pashupatinath เราเข้าไปในตัววัดที่เป็น temple ด้านในไม่ได้ เพราะไม่ใช่คนฮินดู แต่ก็มีอย่างอื่นที่น่าสนใจเยอะแยะ บริเวณวัดนี้กว้างขวางมาก ร่มรื่น มีต้นไม้ใหญ่ๆ เต็มไปหมด เป็นที่ๆ เค้ามาเผาศพข้างๆ แม่น้ำแล้วโกยลงแม่น้ำด้วย คือ ไม่ใช่แม่น้ำใดๆ ก็ทำแบบนี้ได้ ต้องเป็นแม่น้ำที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์ อันนี้ชื่อ Bagmati

เราไปตอนที่เค้ามีงานศพใหญ่พอดี (เผาศพน่ะมีตลอดอยู่แล้ว ถ้าญาติไม่มีฐานะก็ทำแบบธรรมดา ถ้ารวยก็จะเอิกเกริกมากหน่อย) เราก็ยืนดูอยู่บนสะพานห่างๆ ผู้ตายเป็นคนพุทธ (รู้เพราะมีพระธิเบตมาสวดมนต์) แก่มากแล้ว ศพก็วางไว้ที่แท่น (Ghat) ข้างๆ แม่น้ำ โดยไม่ใส่โลง เปิดให้เห็นหน้ากันเลย พอใกล้ๆ จะเผา ก็ให้ร่ำลาเป็นครั้งสุดท้าย มีลูกสาวร้องห่มร้องไห้แบบคร่ำครวญไม่เลิก แทบจะเป็นลม ทั้งๆ ที่ผู้ตายก็ชรามากแล้ว ณ ตอนนี้ที่ฉันเฝ้ามองด้วยความรู้สึกเป็นผู้ดูละครฉากนี้ที่ไม่ได้โศกไปด้วย บทสวดมนต์ที่ว่า "โสกะ ปริเทวะ ทุกขะโทมนัสะ อุปายาสาปิ ทุกขา" ก็ลอยเข้ามาในหัว แปลว่า "ความทุกข์อันได้แก่ ความโศก, ความร่ำไรรำพัน, ความไม่สบายกายไม่สบายใจ ความคับแค้นใจ" คือ บางทีฉันฟังเสียงสวดมนต์ตอนขับรถ แล้วท่อนนี้จะเป็นท่อนที่ได้ยินบ่อยมากในหลายบท เช่น ธรรมจักกัปวัตนสูตร แล้วเสียงของคำในท่อนนี้มันเพราะมากๆ จนบางทีก็จะสวดตาม

Funeral at Pashupatinath

จากนั้นเค้าก็สุมฟืน แล้วสุมไฟ เสร็จก็โกยเถ้าลงแม่น้ำ ซึ่งเผอิญว่าตอนนี้เป็นหน้าแล้ง แม่น้ำก็เลยเหมือนลำธาร และเป็นแม่น้ำที่กว้างประมาณไม่ถึง ๑๐ เมตร คือ ถึงโกยลงไป ก็กองอยู่ตรงนั้นอยู่ดี

เนื่องจากวัดนี้เป็นวัดของพระศิวะ ก็เลยมีศิวลิงค์และวัว (พาหนะของพระศิวะ) เต็มไปหมด และมีฤาษี (Sadhus เหมือนที่เราพูดว่า "สาธุ" ซึ่งพุทธเราแปลว่า"ดีแล้ว") รับของบูชา ถ้าจะถ่ายรูปฤาษี นักท่องเที่ยวต้องให้เงินเค้าด้วย ฉันถือว่าฤาษีสละทางโลกแล้ว จะมาขอเงินแบบนี้มันผิดหลักการ ฉันเลยไม่ให้และไม่ถ่ายรูปพวกเค้าด้วย... สังเกตว่าเป็นฤาษีได้จากผมที่เป็น dreadlocks เหมือนนักร้องเร็กเก้หรือฝรั่งวัยรุ่นตามถนนข้าวสาร ใส่ชุดสีส้มหรือสีขาว ร่างกายผอมๆ ดูเหมือนไม่ได้อาบน้ำมานาน...

นอกจากฤาษี ก็เห็นพราหมณ์ทั้งหญิงและชาย นั่งให้คำปรึกษากับผู้ศรัทธาอยู่ใน temple รอบๆ

รองน้ำดื่ม

ความน่าสนใจของศาสนาพุทธและฮินดูในเนปาลคือว่า สำหรับฮินดูแล้ว สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในศาสนาพุทธก็เป็น holy places สำหรับเขาเหมือนกัน เช่น ที่โพธินาถ ฉันก็เห็นคนฮินดู (แน่ใจว่าใช่จากจุดแดงที่หน้าผาก) มาสักการะ มีบางกลุ่มเอาเสื้อผ้า traditional costume มาเปลี่ยนเพื่อถ่ายรูปด้วย

จากนั้นเราก็ไป Patan เมืองใหญ่อีกเมืองหนึ่งใกล้ๆ กัน มีงานแห่เทพฮินดูอยู่พอดี ถนนปิดก็เลยต้องเดินเข้าไป ฉันเริ่มสังเกตเห็นว่าผู้หญิงที่นี่บางส่วนเค้าต้องนำภาชนะมาต่อคิวรองน้ำดื่มจากท่อน้ำสาธารณะ ท่อบางอันคลาสสิกมากๆ เหมือนใช้มาแล้วหลายร้อยปี ไม่แน่ใจว่าทำเฉพาะบ้านที่ไม่มีประปาหรือเปล่า แต่ไม่เห็นผู้ชายมารองน้ำเลยสักคน ฉันเลยเริ่มละอายใจเหมือนกันเวลากดชักโครกโครมๆ ที่โรงแรม

เทพที่อยู่บนรถในขบวนแห่ที่ Patan

จริงๆ แล้ว เราก็เริ่มปรับตัวและความคาดหว้งได้กับการที่ไฟฟ้าดับเป็นระยะเวลานานหลายชั่วโมงต่อวัน เช่น จะสั่งกาแฟเอสเปรสโซก็ไม่ได้ เครื่องไม่ทำงาน, จะกิน Lassi ก็ไม่ได้ Blender ไม่ทำงาน, ร้านขายของบางร้านต้องเปิดไฟเฉพาะเวลาที่ลูกค้าเข้ามาดูของ ถ้าไม่มีลูกค้า ก็อยู่กันมืดๆ อย่างนั้น หรือใช้เทียน, WiFi ก็เดี้ยง ก็โอเค ไม่มีก็ไม่ใช้ ไม่กิน

แต่สิ่งที่ Amazing มากๆ คือ จำนวนธนาคารและตู้ ATM ซึ่งเห็นบ่อยกว่าที่ New Delhi เมืองหลวงของอินเดียอีก และทุกๆ ที่ๆ ไป ขนาดโรงแรมเล็กๆ บนภูเขายังมี WiFi คนเนปาลบอกว่า Banking & Telecom เป็นสองอุตสาหกรรมที่ก้าวหน้ามากในประเทศของเขา ฉันเลยได้เช็คอีเมล์แทบทุกวันผ่าน iPhone

นักเรียนนั่งเล่นอยู่ที่ Patan Durbar square
ซึ่งเป็น Unesco World Heritage Site

วันถัดไปก็จะไปเที่ยวแบบผจญภัยแล้ว เอาไว้มาเล่าต่อ

Holy Katmandu (3/4)

2011-05-30T20:08:00.004+07:00

Boudhanath

เล่าต่อจากตอนที่แล้ว

เสร็จจาก Swayumphu stupa เราก็ไปเมือง Bhaktapur ซึ่งห่างจาก Kathmandu (KTM) ประมาณ ๑ ชม.ขับรถ เป็นเมืองใหญ่อันดับสองใน Kathmandu valley มีตัวเมืองโบราณ (Durbar square) อยู่ คล้ายๆ ที่ KTM คือเป็น Unesco World Heritage Sites แต่สะอาดกว่า อยู่ในสภาพสมบูรณ์กว่า และไม่ให้รถเข้า เลยเดินได้อย่างสบายใจ

Example of excellent craftmanship: Peacock window

ทุกๆ ที่ๆ เป็นโบราณสถาน เค้าจะเก็บเงินค่าเข้า เพื่อนำไปใช้บำรุงสถานที่ ซึ่งฉันก็ยินดีจะจ่าย ตัวเมืองเก่าในเนปาลนี่เหมือน Living museum คือ คนก็ยังอาศัยอยู่ในโบราณสถานเหล่านั้น เป็นร้านค้า เป็นวัด หลายๆ ตึกเริ่มแสดงอายุขัย และไม่แน่ใจว่าจะพังเมื่อใด

พระวิษณุที่ Budhanilkanata Narayan

ลืมเล่าว่าจุดเด่นของสถาปัตยกรรมเนปาลคือ Wood carving ซึ่งมีทั้งบานประตู บานหน้าต่าง Facade และติดเพื่อประดับตกแต่ง ส่วนใหญ่จะเป็นสีน้ำตาลเข้มมากๆ ก็เลยทำให้ดูหนักๆ ขรึมๆ เหมือนกัน ถามเค้าว่าทำมาจากไม้อะไร เค้าว่าไม้ Sal ซึ่งขึ้นเป็นต้นตรงๆ ทำให้ง่ายต่อการแปรรูป ลุงอรรถ-เพื่อนร่วมทางของฉัน-ไปตีซี้กับคนขายสมุดทำมือ เค้าเลยพาขึ้นไปอวด Antique collection ของเค้า ก็เลยได้เยี่ยมบ้านคนเนปาล เนื่องจากที่ราบมีจำกัดในเนปาล บ้านส่วนใหญ่ในเมืองจึงสร้างเป็นตึกแถว ข้างล่างค้าขาย ข้างบนเอาไว้อยู่อาศัย ทั่วไปมี ๔ ชั้น ถ้าเป็นบ้านเก่า ชั้นหนึ่งจะเตี้ยๆ สูงไม่ถึง ๒ เมตร

เจิม Tika

จาก Bhaktapur เราไปชมพระอาทิตย์ตกดินที่ Naraghot (Ghot แปลว่า โกฐ=Top) ซึ่งก็ไม่เห็นพระอาทิตย์หรอก เพราะเมฆมาก แต่ฉันชอบที่เราได้นั่งรถออกไปนอกเมือง ผ่านชนบท เห็นเค้าทำนาขั้นบันได ปลูกพืช ที่เนปาลเค้าใช้พื้นที่คุ้ม ที่เล็กๆ ขนาดไม่กี่ตารางเมตรก็ยังหาอะไรมาปลูก อีกอย่างที่ชอบคือเค้าเดินไปไหนมาไหนกัน คือ เดินคุยกันยามเย็นมั่ง เดินไปบ้านคนอื่นมั่ง ถนนก็ไม่ค่อยมีรถ ฉันว่ามันเรียบง่ายดี

วันต่อมาเราไปแวะที่วัดฮินดู Budhanilkanata Narayan (จำชื่อไม่ได้หรอก แต่ Google เอา) ที่มีพระวิษณุเอนกายอยู่บนเตียงพญานาค (จะเรียกว่างูก็ดูต่ำต้อยไปหน่อย) แล้วเค้าวางรูปหินสลักนี้ตรงกลางสระน้ำอีกที มีคนมาสักการะตอนเช้าเยอะ เพราะวันนั้นเป็นวันฤกษ์ดี ที่นี่จัดว่าเป็นหนึ่งในที่ๆ คนฮินดูมาจาริก (Pilgrimage) พราหมณ์ทำหน้าที่เอาพวงมาลัยไปวางบนรูปพระวิษณุอีกที รอบกันนั้น กำลังมีพิธีสวดด้วย สวดแบบฮินดูมีเครื่องดนตรีประกอบ เครื่องสายและกลอง มีพราหมณ์กำลังเป็นร่างทรงอยู่ด้วย อีกวงหนึ่งก็เป็นกองฟืนที่วางอยู่บนจานแล้วตั้งเรียงเป็นวง คนฮินดูก็เอาก้านอ้อยไปเติมเป็นเชื้อ แล้วก็เอามือไปอังไฟ แล้วก็เอามาลูบตา ถามคนขับเราว่าเค้าทำอะไรกัน เค้าว่าเป็นการภาวนา (Pray) ฉันชอบวัด ไม่ว่าจะเป็นวัดในศาสนาใดก็ตาม มันมีพลังแห่งความศรัทธาและความตั้งใจอยู่ และเมื่อมีคนมาภาวนาในสถานที่เหล่านั้นอย่างต่อเนี่องเป็นเวลาหลายพันปี จะไม่ให้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ (Holy places) ได้อย่างไร...

พระกำลังสอนพุทธศาสนาในภาษาอังกฤษให้กับเด็กๆ
ที่วัดในบริเวณโพธินาถ

ต่อจากวัดฮินดู เราก็ไป Boudhananth ที่คนไทยเรียกโพธินาถ บรรยากาศรอบๆ คล้ายๆวัดเล้งเนยยี่ที่กรุงเทพ คือ มีตึกแถวล้อมรอบเป็นรั้วไปในตัว และอยู่บนพื้นราบ ไม่เหมือนกับ Swayumphu ที่อยู่บนเนิน มีต้นไม้ล้อมรอบ ทำให้ดูสงบกว่า ตอนคนขับรถบอกถึงที่แล้ว ฉันยังงงเลย

Boudnanth เป็นสถูปที่ใหญ่ที่สุดในเนปาล อ้อ..ควรอธิบายดวงตาที่อยู่บนยอดสถูป ว่าเป็นสัญลักษณ์แทนตาของพระพุทธเจ้า (All knowing & watchful eyes) และสิ่งที่คล้ายๆ จมูก จริงๆ คือเลขหนึ่ง คล้ายๆ กับ All is one/Togetherness ฉันชอบการให้สึดวงตา ใช้ Combination ของสีฟ้าและแดง คือ น้ำเงิน/ฟ้า และแดง/ส้ม พื้นหลังของตาเป็นสีเหลือง ใช้แม่สีจนครบ... ที่ฐานสถูป มีทางราบให้เดินสามระดับ แต่เปิดเฉพาะระดับล่างสุด ที่เหนือระดับถนนขึ้นมา เห็นทาสีกันอยู่บนชั้นสูงขึ้นไป เรายังสรุปไม่ได้ว่าคราบสีเหลืองที่อยู่บนส่วนสถูปสีขาวคืออะไร

สาวนักภาวนา

ฉันก็ถือโอกาสเดินทักษิณาวัตรสามรอบ เห็นสาวเนปาลนั่งอยู่ที่สนามหญ้าข้างๆ (อยู่ในรั้วชั้นในอีกที) มีร่มกางกันแดด นั่งอยู่บนแผ่นไม้ที่เอาไว้กราบอัษฎางคประดิษฐ์ (อัษฎางค์=๘ เป็นการกราบที่มีแปดจุดของร่างกายจรดพื้น คือ มือทั้งสอง เข่าทั้งสอง เท้าทั้งสอง ลำตัว และหน้าผาก การกราบแบบนี้ทำให้ฉันนึกถึงท่าสุริยนมัสการของโยคะ) ขณะนั้นเป็นเวลาสายแล้ว แดดร้อนเปรี้ยง เธอไม่ได้กราบ แต่นั่งภาวนาด้วยการนับลูกประคำด้วยมือซ้าย มือขวากำถั่วดิบหรือกรวดแล้วโปรยลงบนถาดทองเหลือง แล้วเอามือขัดไปที่ถาด ทำซ้ำไปเรื่อยๆ ตอนแรกฉันไม่รู้ว่าเธอกำลังภาวนา นึกว่าขัดให้ถาดเป็นเงา ทุกคนที่เดินผ่านต้องมองเธอ เพราะเสียงถั่วที่สัมผัสถาด แต่เธอก็ไม่ได้สนใจ

ปรากฎว่าจบยังไม่ลง เอาไว้ต่อคราวหน้าละกัน..

ต่อตอนสี่

Holy Katmandu (2/4)

2011-05-27T19:15:00.003+07:00

Swayumpunath

ต่อจากความเดิม
รูปเท่าที่ได้ edit & comment แล้ว

การเที่ยวเอง (ไม่ไปกับกลุ่มทัวร์) ที่เนปาลคล้ายๆ กับที่อินเดียคือเราเหมารถกับคนขับไปได้ เนื่องจากค่าแรงเค้าถูก มีคนขับหรือขับเองก็ไม่ได้แตกต่างมาก และที่เนปาลก็ขับรถกันเลวร้ายพอๆ กับอินเดีย (e.g., เสียบไปก่อน ได้ไม่ได้ค่อยว่ากัน) แถมป้ายบอกทางก็ไม่มี Highway ก็ไม่มีป้าย จึงเป็นไปไม่ได้ที่จะขับไปเอง แต่ก็เห็นสาวฝรั่งปั่นจักรยานข้ามเมืองเหมือนกัน น่าทึ่งมาก

รถที่ KTM เป็น Isuzu หรือ Toyota คันเล็กๆ โทรมๆ แอร์ไม่เย็น แต่ถูกเงิน ค่าเช่าวันละ $40-50 แล้วแต่ระยะทาง รวมค่าแรงคนขับและค่าน้ำมันแล้ว ที่เนปาลน้ำมันรถขาดแคลน เห็นต่อคิวที่ปั๊มกันยาวเหยียด

นอกจากน้ำมันรถไม่มีแล้ว ในหน้าแล้ง (ที่เราไป) ไฟดับบ่อยมาก เพราะไม่มีน้ำพอจะเดินเครื่องปั่นไฟตลอดเวลา เค้าบอกว่าดับวันละ ๗ ชม. โรงแรมส่วนใหญ่จึงมีเครื่องปั่นไฟของตัวเอง ฉันก็นึก..แล้วน้ำมันจะพอใช้ได้ยังไงน้อ... อ้อ..ถ้าจะไปเนปาลหรือประเทศกำลังพัฒนา ให้พกไฟฉายไปด้วย

เราเหมารถสองวัน โดยใช้กาฎมัณฑุเป็นศูนย์กลาง วันแรกเราไป Swayumpunath (สวายัมภู หรือ Monkey temple เพราะลิงอยู่เยอะ), เมือง Bhaktapur และชมวิวพระอาทิตย์ตก (ตามแผนที่วาดไว้) ที่ Saranghot

วัดพุทธหรือวัดฮินดูก็นิยมจุด Butter lamps แบบนี้ เพื่อนมัสการ

เรามีภารกิจที่จะนำยาหอมและของอื่นๆ ที่พระอาจารย์ฉันฝากมาจากเมืองไทย มาถวายพระลามะที่อยู่ที่วัดแถวสวายัมภู (ท่านเคยพบกันตอนพระอาจารย์ไปจาริกที่เนปาลเมื่อต้นปีที่ผ่านมา) โดยมีนามบัตรที่มีที่อยู่ สไตล์ของสถูปพุทธในเนปาลคือว่าจะมีวัด (Monasteries) อยู่รอบๆ รอบแบบติดประชิดบ้าง รอบแบบห่างออกไปบ้าง

ศาสนาพุทธที่เนปาลเป็นพุทธแบบวัชรยาน (วัชระแปลว่าเพชร) หรือแบบธิเบต (เครื่องแบบเหมือนท่านดาไลลามะ) ฉันก็เดินไปถามพระที่วัดแรก ท่านชี้ไปที่วัดที่สองที่ใกล้ๆ บอกให้ไปถามวัดโน้น ฉันไปถามที่วัดนั้น ท่านก็เดินออกมานอกประตู บอกมานี่..จะบอกทางให้ แล้วก็ชี้ไปที่หลังคาสีเหลืองทองไกลๆ โน้น.. (สวายัมภูอยู่บนเนินเขา บนนั้นมองลงมาเห็นวิวกาฎมัณฑุด้วย) บอกเนี่ย..ที่นี่แหละ.. ฉันก็..แล้วฉันจะบอกคนขับรถฉันยังไงเนี่ย... ปรากฎว่าคนชาติเดียวกันเค้าก็เข้าใจกัน ฉันก็ลงมาบอกคนขับอย่างเดียวกัน ชี้ไปที่หลังคา บอก I want to go to that monastery with the yellow roof. ปรากฎว่าแกก็ไปถูก..ทางเข้าก็วกวนมาก บางช่วงเหมือนซอยตันอีกต่างหาก มาเองไม่ถูกแน่นอน

Facilitator สำหรับ morning pujas ที่ Swayumpu

ตอนที่แล้วบอกว่าที่เนปาลไม่มีบ้านเลขที่ บางคนอาจสงสัยว่าแล้วเค้าจะส่งไปรษณีย์กันยังไง ก็ใช้ตู้ไปรษณีย์ (Post box) เอา..

ที่สวายัมภูนี้ (มาอ่านเจอที่หลังว่าที่ตรงนี้มีสถูปมานานเป็นสองพันปี แต่คงไม่ใช่หน้าตาเหมือนปัจจุบันเป๊ะ) เป็นที่ๆ ฉันเริ่มสังเกตว่าพุทธแบบเนปาลนั้นผสมกันระหว่างพุทธกับฮินดู ในทางกลับกัน ฮินดูแบบเนปาลก็รับเอาพุทธแบบวัชรยานเข้าไปด้วย ที่สวายัมภู ตอนเช้าที่เราไปถึงมีการเซ่นไหว้เทพแบบฮินดู โดยมีคนทำหน้าที่รับของ (มีร้านขายอยู่ใกล้ๆ เห็นมีข้าวตอก ข้าวสาร ดอกไม้ Butter lamp ธนบัตร จัดใส่ถาด) และผู้ช่วยนี้ก็รับของบูชา เอาสีแดงแต้มหน้าผากให้ และส่งของบางส่วนคืนเพื่อนำไปเป็นสิริมงคล ดอกไม้ที่ได้คืนก็เห็นเค้าเอามาทัดมวยผม สถูป (Stupas) พุทธที่อื่นๆ เช่น ที่ Bothnath ก็มี morning pujas เหมือนกัน

ในมุมกลับ วัดฮินดูที่เราไปวันถัดมา ก็มีการทำศพแบบพุทธโดยมีพระลามะสวดทำพิธีด้วย ฉันว่าการปรับตัวของศาสนาให้เข้ากับวิถีชีวิตของคนเป็นเรื่องที่น่าสนใจ และน่ายินดี

ที่วัดท่าน Kalsang

พอเรามาถึงวัดของหลวงพ่อ Kalsang ก็พอดีมีการสวดต่ออายุ พระธิเบตเค้าสวดกันหลายจังหวะ มีอุปกรณ์เสริม เช่น กลอง Conch shell การสวดจึงค่อนข้างคึกครื้น เนื่องจากสวดกันยาว ก็จะมี Break ให้เณรมาเติมชา แจกบิสกิต ตอนเข้าไปมีฝรั่งนั่งเป็นแถวอยู่ด้วย ตอนแรกนึกว่าเป็นนักท่องเที่ยวมา observe เฉยๆ แต่ปรากฎว่าฝรั่งจาก Kazakhstan เหล่านี้มาเพื่อเข้าร่วมพิธีนี้ มากันทั้งครอบครัว ทั้งเพื่อน (เป็นสิบคน) แล้วก็เอารูปลูกหลานที่มาไม่ได้มาแผ่กางออกบนโต๊ะ เสมือนหนึ่งเข้าร่วมพิธีไปด้วย

ท่าน Kalsang เป็นเจ้าอาวาส เป็นประธานในพิธีด้วย ฉันก็เอารูปพระอาจารย์ที่เซฟใส่โทรศัพท์มาให้ดูว่าของนี่มาจากพระสองรูปนี้นะ ท่านยื่นมือให้จับ (ไม่ค่อยชินตอนแรก เนื่องจากชินกับพระไทยที่ต้องห่างกันเป็นเมตร ส่งของให้ตรงๆ ไม่ได้) ท่านน่ารักมาก ถามว่ามาเนปาลวันไหน อยู่กี่วัน ชวนกินข้าวเที่ยงด้วยกัน (ที่วัดมีครัว พระธิเบตไม่บิณฑบาต และกินข้าวเย็นได้) ฉันบอกว่าเราต้องไปที่อื่น เราก็นั่งฟังพระสวดกันซักพัก ก็ลาท่านออกมา

พบคนเนปาลหน้าตาดีๆ เป็นลูกครึ่งเหมือนเณรรูปนี้หลายคน

อีกสิ่งหนึ่งที่ขำขำกับคนเนปาลคือ เค้ารู้จักหนังของจาพนมกันเยอะมาก คนขับรถฉันบอกชอบหนังต้มยำกุ้ง ดูตั้งหลายรอบ นอกจากเรื่องหนังแล้ว เค้าก็รู้เรื่องการเมืองของเรา รู้จักทักษิณ รู้ว่าเรามี King เนื่องจากประเทศเนปาลไม่ติดทะเล คนส่วนใหญ่ที่พบ ถ้ามีโอกาสไปเมืองไทย จะไปภูเก็ต

นี่ยังไม่จบวันที่สองเลย จะครบทั้งทริปเมื่อไหร่นี่...

ต่อตอนสาม

Holy Katmandu (1/4)

2011-05-24T15:57:00.002+07:00

สีแดงเป็นสีที่คนเอามาบูชา
แล้วแต้มหน้าผากกลับไป

คิดเอาว่าคงมีคนอยากอ่านเรื่องที่ไปเที่ยวเนปาลมา อันนี้เป็นรูปเท่าที่ได้ edit & comment

เราบินจากกรุงเทพมาถึงกาฎมัณฑุ (KTM) ใช้เวลา ๓.๕ ชม. ที่นี่เวลาช้ากว่ากรุงเทพ ๑ ชั่วโมง ๑๕ นาที เก๋ไม๊ ทำให้ได้ใช้สมองในการคำณวณเวลา

สนามบิน KTM เหมือนสนามบินที่พม่า ย้อนยุคมากๆ ไม่มีแอร์ ไม่มีงวงช้าง เดินลงบันได รถจากโรงแรมไปรับ เราพักแถวๆ Thamel แหล่งที่คล้ายๆ ถนนข้าวสารที่กรุงเทพ แต่ใหญ่กว่ามาก และมีของที่ฉันสนใจขาย เช่น พวกอุปกรณ์เสื้อผ้า Hiking ทั้งของจริงและของปลอม ฉันเฉยๆกับของที่ขายนักท่องเที่ยว เช่น ของที่ระลึก เสื้อยีด

Durbar square ก่อนฝนตก

เนื่องจากฉันเพิ่งไปอินเดียมา KTM ก็เลยไม่ทำให้ฉันแปลกใจ ทั้งความคับคั่งของคน ถนนที่ขรุขระเต็มไปด้วยฝุ่น การขากน้ำลายในที่สาธารณะ แต่ที่แปลกใจคือความหลากชาติพันธุ์ของผู้คน มีทั้งแขก มีทั้งจีน มีทั้งแต่งส่าหรี แต่งชุดเนปาล แต่งสมัยใหม่ ที่ชอบอีกอย่างคือความไม่มี Starbucks, McDonald's, 7-11, ห้างสรรพสินค้า ไม่มีก็ไม่ต้องหาซื้อ ขนาดร้านอาหารยังไม่ค่อยมีเลย มีร้านขายของว่าง เช่น แป้งทอด เกี๊ยวใส่แกง ไข่ตุ๋น ดูเหมือนคนท้องถิ่นจะกินข้าวที่บ้าน ร้านอาหารไว้ขายนักท่องเที่ยว

Durbar square ส่วนที่เป็นตัวเมืองเก่าไม่เป็นอย่างที่คิดไว้ จอแจคับคั่งมาก เหมือนเป็นที่เอาไว้นั่งเล่นพักผ่อนด้วย แล้วก็มีตลาดนัดขายผัก ขายดอกไม้ด้วย คือ เหมือนใช้โบราณสถานคุ้มน่ะ ไม่มีห้างก็มานั่งเล่นที่ใจกลางเมืองแทน พบว่าสิ่งที่เค้าเรียกว่า Temple คือ ศาลาสองชั้นหลังคาสี่เหลี่ยม ที่เค้ามีรูปเทพฮินดูอยู่ข้างใน เค้าจะเปิดตอนเช้าให้คนมาเซ่นไหว้ Hindu temples พวกนี้มีอยู่ทั่วตัวเมือง KTM


ร้านขายของที่ใช้พื้นที่คุ้มมากๆ

ที่นี่มีเทพฮินดู (ฮินดูก็คือพราหมณ์) เยอะมาก ที่แปลกสุดๆ คือ Kumari Devi ที่เป็นเด็กสาวที่คัดมาอย่างพิเศษ (ขั้นตอนการเลือกคล้ายๆ กับการเลือกพระลามะของ Tibet) ซึ่งจะ"ตกสวรรค์"เมื่อเธอประจำเดือนมาครั้งแรก Kumari Devi มีความเป็นอยู่อย่างดี และมีหน้าที่ทำพิธีต่างๆ

ที่ KTM ไม่มีชื่อถนน ไม่มีบ้านเลขที่ๆ รันเลข เค้าใช้ที่อยู่ตาม Neighborhood เช่น Thamel, Swayumphu, ก็มีแผนที่นะ แต่ไม่มีป้ายชื่อถนน ฉันใช้ปากถามเอา หรือเอามือชี้ให้อ่านที่อยู่ภาษาอังกฤษในกระดาษ ข้อดีคือคนที่นี่ภาษาอังกฤษดีมาก ขนาดสามล้อยังพอฟังเรารู้เรื่องเลย และคนเนปาล super nice ฉันชอบมาก นอกเหนือจากธรรมชาติที่เด็ดมากๆ แล้ว สมบัติประจำชาตินี้อีกอย่างคืออัธยาศัยใจคอของผู้คน... คล้ายคนไทยตามต่างจังหวัดอย่างยิ่ง

ประเทศเนปาลเต็มไปด้วยภูเขา คนอยู่กันหนาแน่นบริเวณแอ่งภูเขา (Valley) โดย KTM อยู่ในส่วนที่เป็น Kathmandu valley ซึ่งมีเมืองใหญ่ ๓ เมือง คือ Kathmandu, Bhaktapur and Patan ส่วนที่เป็นตัวเมืองเก่าจะเรียกว่า Durbar Square ทุกที่


อยากถ่ายชามใบไม้ แบบใช้แล้วทึ้ง

สิ่งที่ฉันชอบที่เนปาลคือภาชนะใช้แล้วทึ้งแบบย่อยสลายได้ คือ เค้าไม่ใช้จานชามโฟม แต่จะมีชามที่ทำจากใบไม้แห้งแทน แปลกดี (มีขายเป็นแพ็คใหญ่ๆ ด้วย) แล้วก็มีถ้วยดินสำหรับใส่เนย เอาไว้จุดบูชา

Lucky color ของที่นี่ คือ...unsurprisingly สีแดง... จะเห็นได้จากสีที่เค้าเลือกจิ้มบนหน้าผาก ที่เรียกว่า Tika.

ต่อตอนสอง

หมอดูกับเรื่องชาติก่อน

2011-05-07T15:23:00.001+07:00

เมื่อวานไปกินข้าวกับเพื่อนอาจารย์ที่คณะ คนหนึ่งเป็นลูกศิษย์หลวงพ่อที่ฉันเคยไปกราบบ่อยๆ ส่วนอีกคนก็สนใจเรื่องธรรมะอยู่บ้าง คุยกันถึงหมอพีร์ ที่เป็นหมอดูที่สนิทกับคุณดังตฤณ ฉันและเพื่อนคนแรกรู้จักเค้าเพราะว่าเค้าเขียนคอลัมน์ลงใน newsletter ธรรมะใกล้ตัว ฉันให้เค้าดูดวงให้พราะว่าอยากเช็คว่าที่เราวิเคราะห์ตัวเองไว้ถูกต้องหรือเปล่า เรื่องสิ่งที่เกิดขึ้นกับฉันในชาตินี้เกิดจากชาติที่แล้วฉันทำ...มา แล้วก็เป็นสไตล์หมอพีร์จริงๆ ที่พูดเรื่องพื้นดวงของฉันว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร โดยที่ฉันยังไม่ต้องเปิดปากถาม อ้อ..ฉันเดาถูกว่าชาติที่แล้วฉันพลาดเรื่องอะไร อ่านหนังสือคุณดังตฤณมากๆ ก็พอเดาได้

เพื่อนผู้หญิงคนที่ไปด้วยนี้ไม่ดูดวง ถามฉันว่ารู้เรื่องอดีตแล้วช่วยอะไรได้ คือแม่เค้าก็ศึกษาเรื่องโหราศาสตร์ด้วยตัวเอง แต่ว่ากลับกลายเป็นใช้เป็น"ข้อแก้ตัว" (คำของฉัน) ว่า ฉันเป็นงี้เพราะพื้นดวงเป็นแบบนี้ ช่วงนี้เป็นทุกข์เพราะดวงไม่ดี... เหมือนลัทธิพรหมลิขิต/กรรมลิขิต ฉันว่าถ้าเป็นงั้นจริง ฉันก็งอมืองอเท้า ไม่ต้องทำอะไรก็ได้น่ะสิ.. แนวคิดแบบนี้มันก็อ่อนแอท้อแท้เกินไป...

ฉันบอกว่า พอรู้พื้นดวงตัวเองแล้วก็ ๑. ทำให้เราไม่ฟูมฟายว่าทำไมจะต้องเกิดเรื่อง...กับฉัน พวก Why me? น่ะ ๒. เราก็จะได้รู้ธรรมชาติของตัวเอง ว่าเราเป็นยังไง จะได้ resist มันได้ ฝีนไปบ่อยๆ ก็ชินเอง (ฉันนึกถึงคำว่า คนเหนือดวง) ฉันเป็นคนเชื่อเรื่องการฝึก ตอนอยู่อเมริกาออกกำลังด้วยการวิ่งทางไกล (ทีละ ๘ กม. สัปดาห์ละ ๔ ครั้ง) ไม่ว่าฝนจะตกพรำๆ หิมะจะตก ถนนจะมีหิมะหรือน้ำแข็งคลุม ก็ออกไปวิ่งอยู่ดี คือ อาจารย์ที่ปรึกษาปริญญาเอกเค้าเป็นนักวิ่ง แล้วฉันวิ่งกับเขาสัปดาห์ละวัน ก็เลยได้นิสัยนี้มา ฉันเชื่อเรื่องการฝึกน่ะ ทำบ่อยๆ ก็ชินเอง แล้วก็จะรู้สึกแปลกๆ หากไม่ได้ทำกิจกรรมเหล่านั้น ฉันว่างานภาวนาก็เหมือนกัน ตอนแรกน้อยคนคงอยากลุกขึ้นมาเดินจงกรมทุกวัน แต่พอทำๆ ไปก็ชิน แล้วก็เห็นประโยชน์ของมันที่เกิดกับตัวเอง ก็เลยชอบไปเองโดยอัติโนมัติ

จริงๆ นะ สิ่งที่ได้จากการเรียนปริญญาเอกคือวินัย และความอดทน ความรู้มันล้าสมัยได้

พูดเหมือนชมตัวเอง แต่ฉันก็ยังไม่ถึงขั้นไม่โกรธหรอก ประเมินตัวเองว่า move in a positive direction พอใจในชีวิตตัวเองพอสมควร แต่ก็รู้ว่าเดี๋ยวก็คงมีอะไรมาทดสอบความสงบเย็นอยู่ดี... Until the next disaster strikes

Spring Blooms in Zurich (4/4)

2011-04-26T20:47:00.002+07:00

Previous entry
Picasa Photo Album

วันนี้เป็น Easter Friday ทุกอย่างปิด กระทั่ง Museums และ Tourist Office ร้านอาหารบางร้านและ Supermarkets ยังเปิด การให้ความสำคัญกับการพักผ่อนมากกว่าการทำเงินยังเป็นสิ่งที่ไม่เกิดขึ้นในเมืองไทยมากเท่าใดนัก หรือเราอาจจะชอบช้อบปิ้งมากก็ได้

ฉันยังไป Winterthur ตามแผนเดิม ทั้งๆ ที่ attractions หลักของเมืองนี้คือ world-class art museums and photo museums ซึ่งปิดในวันหยุดนี้ เมืองนี้เป็นเมืองใหญ่อันดับหกของสวิส และส่วนที่เป็นเมืองเก่าน่าจะสวย และมันก็ไม่ได้ไกลจากซูริกมาก ก็เลยไป โดยเช็คเอาท์ออกจาก B&B เลย ลากกระเป๋ามาฝากไว้ที่ล็อกเกอร์ที่สถานีรถไฟ ราคา ๘ ฟรังก์ต่อ ๒๔ ชม. เอากระเป๋าใส่ หยอดเหรียญ ปิดตู้ ดึงกุญแจออกมา อะไรที่ใช้คนโดยไม่จำเป็นแทบจะไม่มีในซูริก ถ้าเป็นคนที่ไม่ชอบอ่านป้าย ไม่ชอบอ่านวิธีใช้ ก็ตายแน่ เพราะไม่มีใครให้ถามด้วย

Reading AND enjoying the sun with the comfort of home

ที่ Winterthur เมืองเก่าของเค้าก็สวยอย่างที่คาดหวังไว้ เงียบมากในตอนสายๆ คนเริ่มออกมาตอนบ่าย ฉันได้ยินเสียงระฆังสัญญาณเริ่ม Service ของโบสถ์ กว่าจะหาโบสถ์เจอและเดินเข้าไปร่วม ก็เกือบจะเสร็จแล้ว เค้าร้องเพลงเป็นภาษาเยอรมัน (ที่สวิส ใช้ ๓ ภาษาคือ เยอรมัน ฝรั่งเศส และอิตาลี ขึ้นอยู่กับว่าใกล้ประเทศไหน) ก้ได้ฟังเค้าร้องเพลงแป็บนึง

ฉันชอบระบบ Public transportation ของซูริกมาก ใช้งานง่าย ไปได้ทุกที่ และไม่แพง สมแล้วที่ถูกเลือกให้เป็น the most livable city in the world หลายปีติดกัน ตัวเมืองเองคนไม่เยอะ ไม่กี่แสน แต่มีคนทำงานในนี้เป็นล้านคน โดยเดินทางเข้ามาทุกวัน

Candle lights during Easter Service

ระหว่างที่ edit บทความที่เด็กส่งมาขณะที่อยู่ที่สนามบินซูริค ขณะกำลังรอเช็คอิน ก็รู้สึกว่าจะต้องกลับไปทำงานแล้ว แล้วก็นึกถึงเพื่อนคนหนึ่งที่เคยบอกว่าอยากอยู่ต่างประเทศต่อ เพราะรู้สึกว่าเป็นอิสระมากกว่า ฉันก็เริ่มพอจะเข้าใจนะ เพราะกำลังคิดว่า..เออนะ...ต้องกลับไปทำงานแล้ว อยู่นี่มาเที่ยวก็ทำงานไปด้วยแหละ ตอนเช้าๆ ที่ยังไม่ถึงเวลาออก แต่ก็ทำได้นิดๆ หน่อยๆ

มันเหมือนว่าบทบาท หน้าที่ ความรับผิดชอบเราหายไปเลยน่ะตอนเราไปเที่ยว ไม่เป็นอาจารย์ ไม่เป็นเจ้านายใคร ไม่เป็นลูกใคร ไม่เป็นพี่ของใคร คือ ส่วนหนึ่งภาระมันก็นิยามความเป็นตัวเรา แต่อีกขณะหนึ่งมันก็เหมือนเป็นพันธนาการ...

บางทีก็ถามตัวเองนะ ว่าเที่ยวไปทำไม เพราะว่าเป็นคนความจำเสื่อม anyway ไปแล้วก็ลืมว่าไปมาแล้ว (เคยหลงกับบางที่จนคิดว่าไปมาแล้วเมื่อชาติที่แล้วเพราะคุ้นมาก จนเพื่อนเตือนว่าก็แกไปกับฉันมาไง...) ฉันว่าไปเพื่อไปมากกว่า เหมือนว่าไปดูว่าเค้าอยู่กันยังไง อะไรที่เรา assume ว่าทุกคนคิดเหมือนกัน และ take it for granted ว่าใครๆ ก็ต้องเข้าใจ บางทีก็ไม่เป็นแบบนั้น แล้วอะไรที่เราคิดว่าทำไม่ได้ จริงๆ บางอย่างก็ทำได้ในบางที่ เช่น การใช้จักรยานอย่างแพร่หลายที่ Zurich ทั้งๆ ที่รถก็เยอะนะ การแยกขยะเพื่อ recycle ที่แทบทุกคนให้ความร่วมมือ มาตรฐานความเป็นอยู่แทบจะดีที่สุดในโลก สวนสาธารณะที่ต้นไม้ต้นโตๆ ระบบขนส่งมวลชนที่ใช้ง่ายและทั่วถึง

Sunset viewed from the airplane

สิ่งที่ไม่ชอบเกี่ยวกับ Zurich ก็มีนะ (นอกจากค่าครองชีพสูงแล้ว) คือ คนสูบบุหรี่จัดมาก ทั้งหญิงและชาย แก่หนุ่ม ในสถานีรถไฟก็สูบ ที่สนามบินมีห้องสูบบุหรี่โดยเฉพาะที่ให้บริษัทบุหรี่มาทำให้ มีห้อง Camel และ Winston ทำอย่างสวยเลย ฉันว่าเหมือนทำให้การสูบบุหรี่ยิ่งดูโก้เก๋หรือเปล่า

Spring Blooms in Zurich (3/4)

2011-04-24T18:08:00.002+07:00

โพสต์ก่อนหน้านี้

วันที่สามก็ออกนอกเมือง เพราะ main venues ในเมืองก็ดูหมดแล้ว สรุปแล้วว่าซูริกเป็นเมืองเล็กๆ กว่าลอนดอน ปารีส นิวยอร์ก อ้อ..แต่มันเป็น financial centers มีออฟฟิศธนาคารเยอะมาก เป็นเมืองที่คนแต่งตัวดีมากๆ จริงอย่างที่เพื่อนฉันบอก

วันนี้ขึ้นเขา Uetilberg ไปดูวิว ก็นั่งรถไฟไป ๒๐ นาที เค้าสร้างทางรถไฟขึ้นเขาเพื่อการนี้โดยเฉพาะ สุดทางที่บนเขา ลงจากรถไฟก็เอ๋อเลย ว่าฉันจะเริ่มเดินตรงไหน ก็เดินเข้าไปถามที่ร้านอาหาร เค้าน่ารักมาก พูดภาษาอังกฤษได้ด้วย สรุปก็เดินตามป้าย

ป่าฝรั่งเป็นป่าเขตหนาว ต้นไม้โตช้ากว่าของบ้านเรา ของที่เขาใหญ่น่ะเหรอ ทางเดินป่าถ้าไม่ถูกใช้แป๊ปเดียวก็ถูกปกคลุมด้วยต้นไม้อย่างรวดเร็ว สัตว์ใหญ่เช่นช้างมีหน้าที่เปิดเส้นทางในป่าทึบ ทำให้สัตว์อื่นๆ ผ่านไปได้

ป้ายเค้าดีมากในช่วงแรกๆ ช่วงกลางๆ ก็ชักหาย ก็ใช้ถามคนที่ขี่จักรยานผ่านมา เค้ามีทั้งทางคนเดิน (แคบหน่อย) และทางจักรยาน (กรวด) ที่กว้างพอให้รถผ่านได้

ก็เห็นวิวทะเลสาบซูริกและเมืองซูริก ฉันชอบที่ผ่านทุ่งหญ้า บ้านคน แล้วมันก็เงียบๆ สงบดี อากาศดีด้วย

ตามหนังสือ Lonely Planet เค้าบอกว่าพอไปถึงจุดๆ นี้ (Felderegg) ให้ขึ้นรถกระเช้าลงมา เราก็เห็นสถานี แต่ไม่เห็นคนเลย แต่เค้ามีป้ายที่มีตัวหนังสือ Electronics บอกเวลา ฉันก็เดินเข้าไปขึ้นกระเช้า ขึ้นคนเดียว พอถึงเวลา ออดดัง ประตูปิด แล้วมันก็เลื่อนลงมา ขำดี ไม่เคยขึ้นกระเช้าคนเดียวมาก่อน คงมีคนคุมอยู่ข้างล่างหรือข้างบนนั่นแหละ แต่ไม่เห็นตัว ลงมาเจอเมืองเล็กๆ อีกเมือง ก็เอ๊...รถไฟอยู่ไหนน้อ... ก็เห็นป้าย..ก็เดินตามป้าย คือ เค้าทำอะไรละเอียดมากเลย ก็เบิ่งตาดู ก็จะเห็น

เริ่มฉลาดขึ้น ใช้จอ Display
ที่หมุนให้เห็นตัวเองเพิ่งเป็น

สิ่งหนึ่งที่ฉันชอบเวลาไปเที่ยวคือมันฝึกทักษะการสังเกต ว่าไปยังไง อะไรอยู่ที่ไหน วันนี้มีแยกหนึ่งที่ไม่มีป้าย ฉันก็เอาวะ เดา พอดีเดินไปสักพัก ก็ถามคนที่ผ่านมา ก็ถูก

เสร็จก็แวะไปกินข้าวในเมือง ที่ในยุโรปเค้ามีห้างเหมือนเซ็นทรัล แล้วก็มีคล้ายๆ food court คือ ให้เราเดินเลือก แล้วมาจ่ายตังค์ แล้วมีโต๊ะให้นั่ง ฉันชอบเพราะไม่แพง อาหารดี และไม่เขินเวลานั่งคนเดียวด้วย

ชอบสีของ Bulletin Board ใน ETH

ต่อจากนั้นว่าจะไป Museum of Graphic Designs ไม่ห่างจากตัวเมืองเลย ปรากฎว่ามันอยู่ในมหาวิทยาลัย ถามนศ.ที่เดินออกมา ก็ไม่รู้ว่าอยู่ไหน ปรากฎว่ามันปิด แต่ก็เฉยๆ ก็รู้สึกดีที่ได้เห็นมหาลัยเค้า เป็น Polytechnic Institute (เรียกว่า ETH) หรืออะไรสักอย่าง มีหลายตึก แล้วมีรถเมล์ รถรางผ่านตามตึกเหล่านั้น ตึกที่ฉันเข้าไปใหญ่มาก ก็แอบดูห้องเรียนเค้า (ยังมีการเรียนอยู่) เป็นตึกเก่า แล้วเค้า renovate ด้วยการติดกระจกแทรกกับกำแพงปูน แปลกดี เห็นนศ.นั่งเรียนกัน ฉันชอบบรรยากาศมหาลัยน่ะ ชอบการเรียนรู้

ร้าน Freitag

โอเค มันปิด ก็เลยไปร้าน Freitag แทน เป็นพี่น้องคนสวิสที่เอาผ้าใบที่ใช้คลุมตู้คอนเทนเนอร์ (Tarp) และสายเข็มขัดนิรภัยมาทำกระเป๋า ร้านนี้ไอเดียดีมากเลย ตอนแรกก็งงว่าทำไมไม่ตั้งอยู่บนถนนช้อปปิ้ง มาตั้งอยู่ใกล้สถานีรถไฟ ออฟฟิศชานเมือง ปรากฎว่าเค้าตั้งอยู่ใกล้ๆ โรงงานเขา ที่อยู่ที่ Zurich นี้ เค้าใช้ตู้คอนเทนเนอร์มาเรียงต่อกันให้สูง แล้วต่อบันไดขึ้นไปน่ะ ฉันเคยซื้อกระเป๋าเค้าโดยไม่ได้รู้ที่มาของเค้ามาก่อนที่ Cologne, Germany โดยสะดุดตา Display หน้าร้าน แล้วกระเป๋าก็อึดจริงๆ ใช้มาสองปีแล้ว ใช้แทบทุกวันด้วยเพราะใส่เสื้อผ้าโยคะ Debate กับตัวเองอยู่นานว่าซื้อดีไหม ในที่สุดก็ซื้อ...

Spring Bloom in Zurich (2/4)

2011-04-23T20:50:00.002+07:00

โพสต์ก่อนหน้านี้

รูปบน Picasa Web Album

วันนี้ก็ไปโบสถ์ เดินเล่น และไป museums ออกจากบ้านเช้า และรถไม่ติดและไม่ไกล ก็เลยไปถึงเร็ว โบสถ์เปิดให้เข้า ๑๐ น. ก็เลยเดินเล่นริมทะเลสาบไปก่อน เดินดูของ ห้างและร้านเปิด ๙ น. เร็วมาก ปกติทั่วไปในประเทศที่ไปมา จะเปิดกัน ๑๐ โมง วันนี้ฉันได้ของฝากให้ทุกคนในครอบครัวครบ

Zurich เป็นเมืองอกแตก มีแม่น้ำผ่ากลาง ก็มีสะพานข้ามหลายจุด และรถบัสกับรถรางเค้าทั่วถึงมาก เลยไม่เคยเจอรถติด โบสถ์สำคัญสองโบสถ์ก็ตั้งตรงข้ามฝั่งแม่น้ำกันเลย

ฉันเพิ่งรู้ว่าศาสนาคริสต์เวลาเค้าเปลี่ยนนิกาย เช่น จาก Roman Catholics ไป Protestant เค้าโหดมาก พวกงานศิลป์ของนิกายเดิม เค้าเผาทึ้งหมด แต่พวกมุสลิมก็เป็นอย่างนั้นแหละเนอะ

Grossmunster

ในสมัยก่อน สังคมยุโรป ถ้าผู้หญิงลูกคนมีเงินแล้วไม่ได้แต่งงาน ครอบครัวมักจะบีบให้ไปเป็นแม่ชี อยู่ที่คอนแวนต์ (จากที่อ่านตาม museum) ฉันเคยเรียนโรงเรียนคริสต์มานาน เคยคิดอยากจะเป็นเหมือนกัน

โบสถ์สองอันนี้มีจุดเด่นที่กระจกสี (Stained glass) ซึ่งทำโดยศิลปิน Abstract ทั้งคู่ คือ Grossmunster มี Giacometti ส่วน Fraumunster มี Marc Chagall และ Giacometti เข้าใจว่าเดิมเป็นกระจกใส ฉันว่าดีนะ แทนที่จะเป็น Christian art ที่ดูโบราณ มันก็เลยดูทันสมัย ทำให้โบสถ์ดูสดชื่นไปด้วย

แล้วก็ไปเดิน Museum of Design (Museum fur Gestaltung) ไม่ใหญ่ เข้าใจว่าส่วนใหญ่จัดงานแสดงเฉพาะ ตอนนี้แสดงภาพถ่ายโดย Henri Cartier-Besson ซึ่งเป็นช่างภาพงานข่าวด้วย แล้วก็ถ่ายภาพคน (Portraits) ด้วย ส่วนใหญ่เป็นขาวดำ เค้าไปหลายที่มาก ไปอินเดีย จีน อเมริกา อินโดฯ ฉันว่าคนที่จะเป็นช่างภาพเก่งๆ ได้นี่ต้องตาดีและตาไว เพราะเรื่องเทคนิคมันหัดกันได้ แล้วพวกกล้องเดี๋ยวนี้ก็มีคุณภาพดีมาก

ตอนแรกว่าจะดู Museum of Design อีกที่หนึ่ง ปรากฎไปถึงมันปิด แต่มันอยู่ใกล้ Park ที่อยู่ริมทะเลสาบซุริก ก็เลยเดินเล่น ดูคน ดูต้นไม้ ดูทะเลสาบแทนงานศิลป์ คนเริ่มออกมาอาบแดดกันแล้ว ขณะที่คนไทยอย่างฉันก็รู้สึกว่าฉันน่าจะเอาหมวกมา...

ฉันว่าความอ่อนเยาว์เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์มาก ทำไมความแก่มันดูต่างจาก Youth มากขนาดนั้น แล้วพอแก่แล้วมันจะงามยาก ถ้าไม่ใช่คนที่มีความสุขจากภายในนะ จะให้บรรยากาศหม่นหมองออกมาเลย และไม่ชวนให้อยู่ใกล้ สงสัยคนแก่กับคนหนุ่มงามที่คนละจุดกัน... คุณป้าเจ้าของ B&B เค้าอายุประมาณ ๖๐ กว่าแล้ว แกดูเศร้าๆ น่ะ และดุด้วย แต่แกก็นิสัยดีและ reliable...

ยังมีเวลาเหลือ ก็เลยไป Museum of Arts (Kunsthaus) อีกที อันที่ไปดูวันแรก ที่ยังไม่ได้ดู Special exhibition ของเค้า ก็ยังเป็นภาพถ่ายอยู่ แต่เน้นที่ภาพถ่ายของรูปแกะสลัก (Photography of Sculpture) ก็น่าสนใจดี แต่สู้อันแรกของ Henri ไม่ได้

ตอนเช้าๆ อากาศจะเย็น และตอนบ่ายๆ จะร้อน ตอนเย็นก็เย็นลงอีกที ฉันมักจะลืมล้างจมูก ก็เลยจามมโหฬารช่วงเช้าๆ

ห้องที่อยู่ตอนนี้แคบกว่าที่ฟินแลนด์ เดินจงกรมไม่สะดวก และพื้นมันก็ดังเอี้ยดด้วย ฉันจะเดินตอนตีห้า ก็เกรงใจเพื่อนข้างห้อง ก็เลยขยับมือแทน ไม่ได้ทำมานานแล้ว

พอภาวนาแล้วก็ทำให้ไม่เบื่อ ไม่รังเกียจการรอ เช่น รอรถ รอคน หรือเดินทาง ก็ขยับนิ้ว เคาะนิ้วไป ฉันว่าก็ในชั้นต้น ก็ทำให้ไม่เป็นคนขี้หงุดหงิด จะกลับมาเกิดใหม่หรือไม่ บรรลุธรรมถึงขั้นไหน ฉันไม่ได้กังวลมากนัก เพราะอยากได้ก็ใช่ว่าจะได้

Spring Blooms in Zurich (1/4)

2011-04-21T00:41:00.005+07:00

รูปบน Picasa Web Album

ฉันมาถึงซูริกตอนสายๆ ด้วยความที่กลัวไม่ตื่น ก็เลยนอนไม่ค่อยหลับ ก็หลับมานิดหน่อยในเครื่องน่ะ ไม่รู้ทำไมนะ มันมีอะไรในเสียงลพ.สุเมโธที่ผ่อนคลายมากๆ เลย ถ้าฉันอยากหลับในรถหรือเวลาเดินทางนะ จะเอามาฟัง ต้องเป็นภาษาอังกฤษด้วยนะ

จอไว้ให้ดูชื่อป้ายที่รถกำลังจะไปถึง

จากสนามบิน ฉันก็เดินตามป้ายเพื่อขึ้นรถไฟ สนามบินใกล้เมืองมากๆ เลย ผ่านมอลล์กว่าจะถึงที่ซื้อตั๋ว จากประสบการณ์ที่คราวที่แล้วภูเขาไฟระเบิดแล้วต้องลากกระเป๋าเดินทางขึ้นรถไฟ ลงเรือ ทำให้ฉันไปซื้อกระเป่าใหม่เลย มี ๔ ล้อ เราเข็นเอาได้ ไม่ต้องลากให้เหนื่อย

ฉันซื้อ ZurichCard ที่ให้เราใช้ Public transportation และเข้า museums ได้ฟรี ถูกกว่าซื้อแยก ก็ขึ้นรถไฟ แล้วต่อรถบัส ตอนแรกงงว่าจะไปขึ้นที่ Exit ไหน เพราะประตูทางออกจากสถานีเยอะมาก

ที่สถานีรถไฟหลักในเมืองใหญ่ใน ยุโรป มักจะมี Tourist Center ที่นี่ก็เหมือนกัน ก็แวะเอาแผนที่และ Guidebook ที่นี่ใจดีมาก วางไว้เป็นถังให้หยิบเลย ไม่ต้องเสียเวลาต่อคิว ไปมาหลายที่ บางที่ก็ให้ซื้อ บางที่ก็ต้องต่อคิวเอาคนละอัน ไม่เคยมีที่ไหนวางไว้ขนาดนี้

เมืองนี้มีรถบัสและรถราง (Tram) เจ้าบ้านบอกชื่อป้ายที่ลง ในรถบัสเค้าทำดีมากเลย เค้ามีจอบอกเลยว่าป้ายที่จะจอดนี่ชื่ออะไร อีกสามป้ายข้างหน้าคืออะไร และใช้เวลาเท่าใดกว่าจะไปถึง เริ่ดมาก ปัญหาสำหรับคนไม่รู้ภาษาเยอรมันและฝรั่งเศสคือจะอ่านชื่อไม่ออก ฟังไม่รู้เรื่อง แต่พอมีตัวหนังสือให้ดูก็ง่าย ที่นี่เค้าไม่ต้องให้สอดตั่วเข้าเครื่องเวลาขึ้นบัส เราก็เดินขึ้นไปเลย แต่ถ้าเค้าตรวจขึ้นมาแล้วเราไม่มี ก็ถูกปรับและขายหน้ามาก เค้าเชื่อใจคนขนาดนั้นเลย

ที่ Kundsthaus

มาถึงที่พักเป็น Bed & Breakfast คือ เค้าแบ่งห้องแล้วแชร์ห้องน้ำด้วยกัน ถูกกว่าโรงแรมบางที่ และฉันว่ามันมีเอกลักษณ์มากกว่า แล้วเค้าก็มีข้าวเช้าให้กินด้วย ห้องฉันเล็ก แต่ดีมีอินเตอร์เน็ต และไปนั่งในครัวได้ ไม่มึใครแย่งใช้ ให้ทำกับข้าวได้ด้วย ไม่กะทำหรอก อาจจะต้มมาม่า อะไรงี้ นี่นั่งอยู่ที่โต๊ะในครัว

ที่ซูริกนี่ อะไรๆ มันค่อนข้างแน่นๆ ถามเจ้าของบ้านว่าเค้าจำกัดความสูงของตึกหรือเปล่า เค้าว่าเปล่า แต่ว่ามันมีตึกเก่าที่เค้าต้องการอนุรักษ์ไว้เยอะ

วันนี้ ก็เดินเล่นดูเมืองเก่า ตามเส้นทางที่เค้าแนะนำในแผนที่ แล้วก็ไปดู Art Museum (Kunsthaus) เด็ดมาก มีงานของคนดังๆ เยอะ และคนก็ไม่ค่อยมีด้วย แถมให้ใช้ Audio guide ฟรีอีก ฉันเริ่มสังเกตแล้วว่าคนที่นี่ใจดีนะ แต่หน้าโหด ไม่ค่อยยิ้ม มีแต่คนไทยละมังที่ยิ้มไว้ก่อน

Lindenhof

ที่นี่ร้านอาหารไทยเยอะมากก เป็นเมืองต่างประเทศที่แรกที่เจอร้านอาหารไทยเยอะกว่าจีน ป้ายยังเขียนขื่อไทยเลย เช่น "อาหัว" "ร้อยเอ็ด" มีปิคนิคที่สวนแบบมีเสื่อ มีครกด้วย

Temporarily Finnish

2011-04-17T22:15:00.005+07:00

With Kaisa

รูปที่อัพโหลดบน Picasa web album.

ที่ Vasaa, Finland หนาวจนน้ำมันมะพร้าวเอาไม่อยู่ เริ่มแห้งจนคัน มันแห้งจนตากเสื้อยีดคืนเดียวก็แห้ง ซื้อโลชั่นสำหรับผิวแห้งพิเศษของที่นี่มาใช้

วันเสาร์ ฉันเดินไปพิพิธภัณฑ์ของเมือง (Ostrobothnian Museum) เป็นที่เล็กๆ แต่มีอะไรเยอะ มีภูมิศาสตร์ แสดงให้ดูว่าพื้นที่แถบนี้มีภูมิประเทศแบบนี้ได้ยังไง เล่าตั้งแต่สมัยเกิดโลกเลย (ฉันไม่ค่อยสนใจภูมิศาสตร์ เลยดูผ่านๆ) มีตัวอย่างหิน มีโชว์ผีเสื้อและแมลงสตาฟ มีเหรียญ (Coins) มี Silver collections (ของใช้ที่ทำจากเงิน) มีภาพวาด มีการจัดแสดงเสื้อผ้า/ของใช้ของคนแถบนี้สมัยก่อน มีโชว์ตัวอย่างห้องในบ้านคนสมัยก่อนด้วย ฉันชอบมันนะ ถึงจะเล็กแต่ก็ดูตั้งใจดี แล้วชอบเวลาคนน้อยๆ เหมือน museum เป็นของเรา

กระท่อมจำลองที่หลังคามุงหญ้า

แล้วเพื่อนอาจารย์ก็พาไปกินข้าว ที่นี่ใช้พนักงานน้อยมาก คนนึงคุมโต๊ะหลายโต๊ะ ถามเค้าว่าค่าแรงขั้นต่ำเท่าไหร่ ตกวันละ ๑๐๐ ยูโร (1 euro = 44 บาท) ต่อการทำงาน ๗.๕ ชม. วันนึงเค้าได้ ๔๔๐๐ บาทขั้นต่ำ ฟังเสร็จก็อืม..มิน่าเลยให้ลูกค้ารอ... แต่ภาษีก็คงหนักเช่นกัน

Ostrobothnian Museum

วันอาทิตย์เพื่อนและภรรยาพาขับรถออกนอกเมือง ไป Kvarken Archipelago ที่เป็น Unesco World Heritage Site ทางธรรมชาติ เป็นบริเวณนิเวศวิทยาน้ำตื้นติดทะเล ที่ยังมีแผ่นดินยกขึ้นมา (Land uplift) ฉันก็ไม่รู้ความสำคัญของมันละเอียดนัก มันเป็นป่าสน มีบริเวณน้ำตื้นด้วย (Swamp) จริงๆ มันครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งทั้งของฟินแลนด์และสวีเดน

พวกเราก็เดินขึ้นไปขึ้นหอชมวิว ลมแรงมาก อุณหภูมิ (Ambient temperature) ไม่ค่อยเท่าไหร่ แต่ลมกรรโชกนี่สิ ทำเอาหนาวมาก วันนี้ใส่กางเกงสองตัว เสื้อ ๓-๔ ตัว ขนาดมีแจ้กเก็ตกันลมแบบเฉพาะยังเอาไม่อยู่เลย ตะกายหอขึ้นไปแล้ว Kaisa, ภรรยาเพื่อนก็ควักกระติกน้ำเบอรรี่อุ่นๆ และคุกกี้ออกมาให้กิน เริ่ดมาก

Josu & Kaisa on the top of
the observation tower

นอกจากเราที่อยู่ที่นั่น ก็มีคู่หนุ่มสาวมาเดินเล่น ครอบครัวมาด้วยกัน คนมาดูนก ที่นี่มี Sea Eagles ฉันไม่เห็นหรอก

ภูมิประเทศช่วงขับรถ เห็นเป็นป่าสน ที่มีหินก้อนโตๆ เยอะมากเลย ทำให้ไม่เหมาะกับการเกษตร คือ ถ้าทำ ก็ต้องเอาหินออก หินพวกนี้มาจากเมื่อแผ่นดินยกตัวขึ้นมา เพราะน้ำแข็งละลาย

Floating sauna

ที่ฟินแลนด์นี่ คนชอบกิจกรรม outdoor มาก เช่น ไปตกปลา เดินออกกำลัง ขี่จักรยาน Cross country ski (สกีบนพื้นราบ โดยใช้ไม้ดึงตัวไปข้างหน้า ใช้พลังงานเยอะมาก คล้ายวิ่ง) ขับรถออกไปมีแต่ป่าสน คนทั่วไปสามารถไปกางเต็นท์นอนในป่าได้ (บางอันเป็นของรัฐ บางอันมีเจ้าของ) ไปเก็บเบอรรี่ได้ เค้าเรียก Every man's right มีทางจักรยานโดยเฉพาะ (เอาไว้เดินด้วย) อยู่ข้างๆ ถนนของรถเลย คนก็ออกมาตกปลามั่ง เดินเล่นมั่ง ขี่จักรยาน ดูนก เดินป่า Get some fresh air น่ะ ยังเสียดายเลยที่ขี่จักรยานไม่แข็ง ไม่งั้น น่าสนุกมาก และที่นี่ปลอดภัย จะไปไหนก็ไม่ต้องกลัว

ส้วมหลุมที่ไม่มีกลิ่นใดๆ ที่ Park

กิจกรรมตกปลาเค้าในหน้าหนาวน่าสนใจและน่าทึ่งมาก เค้าต้องเดินบนน้ำทะเลที่แข็งตัว ใช้สว่านมือเจาะช่องในพื้นน้ำแข็งเพื่อหย่อนเบ็ด แล้วนั่งรอ คือ ถ้ามองว่ามันเป็นการอยู่กับธรรมชาติ สร้างความอดทน ก่อให้เกิดสมาธิ ก็ใช่อ่ะนะ แต่ทำไมฉันต้องทำตัวให้ลำบากขนาดนั้น เจอลมทะเลขนาดนั้นอีก I have to lose my sanity first before I get myself to go... แต่มองอีกที ส่วนใหญ่เค้าก็ไปกับเพื่อน ก็คงได้นั่งคุย กินเบียร์อะไรกัน

วันอาทิตย์ ร้านส่วนใหญ่ปิดหมด (ตอนนี้ค่อยๆ เปลี่ยนแล้ว บางร้านเปิด แต่ก่อนนี่ ร้านอาหารยังปิดเลย เปิดแต่ McDonald's) เดิมปิดหมดเพื่อให้คนไปโบสถ์ แต่เดี่ยวนี้จำนวนคนเข้าโบสถ์ในยุโรปหลายๆ ประเทศลดลงมาก บางที่ไม่มีบาทหลวงประจำ (demand > supply) เพราะคนจำนวนมากไม่นับถือศาสนาคริสต์อีกต่อไป มีโบสถ์ที่อัมสเตอร์ดัม (เนเธอร์แลนด์) และที่ลอนดอนเปลี่ยนเป็นที่เที่ยวกลางคืนเลย (ไม่มีวันทำได้ในไทย) บางทีฉันสงสัยว่าถ้าไม่มีที่พึ่งทางจิตวิญญาณ (Spiritual Refuge) แล้วไม่เคว้งหรือ อาจเป็นได้ว่า Materialism and consumerism จะเป็นศาสนาใหม่แทนศาสนาเดิมในโลกก็เป็นได้ อ้อ อีกศาสนานึงคือทำงานเป็นบ้าเป็นหลัง Working as a refuge

กระท่อมสีแดงซึ่งเป็นสีดั้งเดิมของแถบนี้

ฉันชอบที่นี่มากขึ้น เริ่มเข้าใจวิถีขีวิตของเขา เรียบง่าย ใกล้ธรรมชาติ ช่วยตัวเองเยอะ ถามเค้าว่าวันเสาร์อาทิตย์คนทำอะไรกัน เค้าว่า...ก็ออกนอกเมือง ไปกระท่อม (Cottages) กระท่อมพวกนี้หลังเล็กๆ ติดทะเล ไม่มีน้ำประปา ไม่มีไฟฟ้า บางคนสร้างบ้านเองด้วย บางอันอยู่บนเกาะ หรือที่ๆ ไม่มีถนนเข้าถึง เค้าก็พายเรือเข้าไปหรือขี่สกูตเตอร์เข้าไป (เมื่อน้ำเป็นน้ำแข็ง) ถามเค้าว่า อยู่กระท่อมทำอะไร เค้าว่า..ก็อ่านหนังสือ ประเทศนี้เค้าใช้ภาษาฟินนิช และสวีดิช (ของประเทศสวีเดน เพราะเค้าเคยเป็นเมืองขึ้น) จำนวนหัวนิตยสารเยอะมากเมื่อคิดว่าประเทศนี้มีประชากรห้าล้านคน

ฉันก็ว่า เอ่อ..แปลกดี..คนในประเทศพัฒนาแล้วอยากอยู่แบบไม่พึ่งเทคโนโลยี แบบ primitive แต่คนในประเทศกำลังพัฒนาอยากอยู่บ้านปูน มีน้ำไหล ไฟสว่าง มีทีวี เครื่องใช้ไฟฟ้า We want what we don't have...

ฉันเดินดูร้านขายของ มีร้านขายอุปกรณ์หัตถกรรม (Crafts) เยอะมาก ขายไหมพรม ขายผ้า ขายอุปกรณ์ทำงานศิลปะ ขายอุปกรณ์พวก Do it yourself ก็มี พวกเครื่องมือช่างน่ะ ฉันว่ากิจกรรมของคนที่นี่สร้างสรรค์กว่าเรานะ ของเราเหรอ...เดินห้าง ดูหนัง กินข้าวซะเป็นส่วนใหญ่ ฉันก็เป็นแบบนั้นแหละ

เนินดินนี่คือรังมด

อ้อ ที่นี่มียุง มีมดด้วยนะ เห็นรังมดขนาดใหญ่ด้วยวันนี้ ถามเค้าว่าแล้วมันไปอยู่ไหนหน้าหนาว เค้าบอกว่ามันจำศีลอยู่ใต้ดินลึกๆ

"Switch" to wind turbines

2011-04-15T00:06:00.004+07:00

วันนี้ตอนบ่ายตามนศ.ป.เอกที่ Dept of Production, University of Vasaa, Finland ไปดูโรงงาน Switch ซึ่งผลิต Power converters for wind turbines and power generators โดย Converters พวกนี้เป็น

Electricity stabilizer คือ บางทีลมแรง ก็ได้ไฟมาก เวลาลมไม่มี ก็ยังคงต้องมีไฟเข้า Power grids อยู่
AC-DC converters เปลี่ยนกระแสตรงเป็นกระแสสลับ

ที่ประทับใจมากคือ Mini factory concept คือเค้ามี Production Technology Transfer Team (PTTT) เพื่อก็อบปี้สายการผลิตไปยังประเทศอื่น ส่วนใหญ่คือจีน ซึ่งหมายความว่า R & D ต้องทำทั้ง product design and also process design เค้ามี "Documentation engineers" ไว้สร้างเอกสารที่คนงานที่สายประกอบใช้ (Work Manual) และรายการวัตถุดิบ/ชิ้นส่วนที่จะต้องใช้ (Bill of materials: BOM) เค้าสร้าง Work instruction จาก 3-dimensional models เพื่อให้ดูแล้วเข้าใจง่าย มันละเอียดขนาดว่าแต่ละหน้า บอกว่าจะใช้เครื่องมืออะไร (เช่น ใช้ Torque หรือใช้มือขัน) ใช้ชิ้นส่วนอะไร เข้าไปที่ตรงไหน เค้าไอเดียดีมาก เค้าใช้สัญลักษณ์แทนที่จะใช้ภาษาอธิบาย ซึ่งทำให้ไม่เสียเวลาแปล (จาก Finnish to Chinese or Indian) และกระชับเวลาสื่อสาร

โรงงานนี้ทำให้ฉันนึกถึง Dell Computers คือ เค้าไม่ใช่ผู้ผลิต แต่เป็นผู้ประกอบ ทำวิจัย ทำการตลาดมากกว่า ชิ้นส่วนทั้งหมดจ้างให้คนอื่นทำ แล้วที่โรงงานนี้ประกอบอย่างเดียว กระทั่งเก็บ Inventory และเตรียม KITS (รถเข็นที่มีชิ้นส่วนเท่าที่จะใช้ประกอบในขั้นตอนนั้นๆ) ก็จ้างคนอื่นทำ อ้อ ที่ทำเองอีกอย่างคือ Testing ว่าอุปกรณ์มันใช้งานได้จริง เนื่องจากแต่ละตัวราคาแพงมาก

Business model เค้าน่าสนใจ คือ เค้าขายให้จีนเยอะ แทนที่จะผลิตจากฟินแลนด์แล้วส่งไปจีน ก็ไปหา "Partners" ที่จีน ซึ่งก็คือผู้รับจ้าง เหมือน OEM โดยบางรายก็ลงทุนเอง บางรายทางบริษัทแม่ก็ลงทุนให้ ทำให้เค้าไม่ต้องลงทุนมาก และสามารถเพิ่มหรือลดกำลังการผลิดได้อย่างรวดเร็ว ไม่ต้องจ้างคน ลดคน ไม่ต้องยุ่งกับการบริหารโรงงานในจีน; Partners ผลิตอย่างเดียว ส่วน Switch ขายและทำทุกอย่างที่เหลือ ที่โรงงานแม่ นอกจากมีสายการผลิตจริงแล้ว ยังมี Prototype line สำหรับทดลองผลิต Product ใหม่ๆ ด้วย ถามเค้าว่ามีบริษัทอื่นไม๊ที่ใช้ concept นี้ เค้าว่ามี ABB และอีกอันที่ฉันจำชื่อไม่ได้

ปัญหาของการไปตั้งโรงงานที่จีนคือ Suppliers ที่นั่นคุณภาพไม่ดี ความน่าเชื่อถือน้อยกว่าที่ฟินแลนด์ ทำให้ต้องมีการตรวจรับสินค้าเข้า ซึ่งก็หมายความว่าต้องตั้ง Spec ขึ้นมาและเสียเวลาตรวจด้วย

เค้าใช้ IT มาช่วยเยอะมาก เช่น ระบบ NOVA ที่เอาไว้ทำ ERP (Enterprise Resource Planning) สำหรับ Management ดู แต่ระบบ ERP แบบที่เอาไว้ให้ Production floor ดูคือ NetMES เป็น Shop floor monitoring system ซึ่งจะมีหน้าจอ Touch screen อยู่ที่ Workstation โดย ๑ สถานีจะมีคนงานสองคน แล้วคนงานจะเห็นรูป Work instruction ว่าต้องทำอะไร พอทำเสร็จ ก็คลิกหน้าต่อไป ซึ่งการคลิกนี้ทำให้รู้ด้วยว่าขั้นตอนนั้นๆ ใช้เวลาจริงเท่าใด ที่หน้าจอนี้ยังมีระบบ Andon (from Japan) ด้วย คือ การรายงานปัญหาที่เกิดหน้างาน พอรายงานปั๊บ ไฟที่อยู่ที่เสาจะกระพริบ (เหมือน Alarm) สายการผลิตจะหยุดทั้งหมดจนกว่าปัญหาจะถูกแก้; Supervisor จะได้รับ SMS เมื่อปัญหาถูกรายงานบน Andon และต้องเข้ามาดูภายใน ๑๐ นาที (ฉันสงสาร Sup เหมือนกันที่ต้องเป็นทาสมัน)

นอกจาก Andon แล้ว ก็มี Japanese concepts หลายอย่างที่เรารู้จักกันดีเพราะมีบริษัทญี่ปุ่นในไทยเยอะ เช่น Kanban cards ในกล่องวัตถุดิบเพื่อควบคุมไม่ให้มีมากเกินจำเป็นในไลน์ แต่ของต้องไม่ขาด; การใช้สีเพื่อให้สังเกตง่าย ที่แต่ละสถานีประกอบก็มีสีไม่เหมือนกัน; ที่แขวนเครื่องมือมีรูป Outline ว่าตรงนั้นๆเอาไว้แขวนอะไร (เหมือนที่ MK Suki ก็มีน่ะ); มีเครื่องมือเท่าที่จำเป็นต้องใช้ที่สถานีนั้นๆ เพื่อไม่ให้เสียเวลาค้น; Lean production ที่สายประกอบทำเฉพาะการประกอบเข้าตู้ Converter เท่านั้น เพราะนั่นเป็น value-added activity การเตรียมของจะถูกทำข้างนอก (สกรูก็เอา Nuts เสียบไว้ให้พร้อม) โดยเค้าจัดของเท่าที่จำเป็นจะต้องใช้ที่ขั้นตอนนั้นๆ เท่านั้น ถ้าน้อตขาดหรือเกินแปลว่าทำอะไรผิด พอขันน้อตเสร็จ ต้องเอาเมจิกขีดทะแยงไว้ด้วย เพราะทำให้เห็นง่ายเวลาขันไม่แน่น เส้นทะแยงมันก็จะไม่ทะแยงอีกต่อไป (คิดมาแล้วทุกขั้นตอนจริงๆ) เค้าห้ามถ่ายรูปเลยไม่มีให้ดู

ฟังเค้าพูดถึงยอดขายที่ขายให้จีนแล้วน่ากลัวมาก จีนซื้อเยอะจริงๆ ขายเป็นร้อยๆ ตัว ขณะที่ยอดในฟินแลนด์เป็นหลักสิบ แต่ประเทศเค้าใหญ่ คนก็เยอะ ก็เป็นเรื่องธรรมดา และก็รู้สึกว่า alternative energy เป็นเรื่องที่คงอยู่กับเราไปอีกนาน

บางทีคิดเล่นๆ ว่ามนุษย์พัฒนามาขนาดนี้ น่าประหลาดที่ Basic human sufferings are still the same. แล้วก็การที่เราผลิต หรือดำเนินการได้มีประสิทธิภาพขึ้นเรื่อยๆ แล้วคนจะไปทำอะไร คือ ตอนนี้เราเน้นให้ head count มันน้อยๆ โดยใช้เครื่องจักรแทนบ้าง ลดขั้นตอนการทำงานบ้าง นั่นหมายความว่าคนต้องฉลาดขึ้นเรื่อยๆ หรือเปล่า เพราะงานง่อยๆ เครื่องจักรมันทำหมดแล้ว หรือเราอาจจะสบายจนเคยตัวจนโง่ จนขี้เกียจไปเลยก็ได้ Like a cycle of growth and decline...

คนที่พาเราดูโรงงานเป็น Project manager มาจากจีน เรียนป.ตรีที่ฟินแลนด์ และป.โทที่สวีเดน กำลังต่อเอกอยู่ที่ Dept of Production ของม.ที่ฉันมาเยี่ยม ฉันว่าการที่เดี๋ยวนี้จีนมีเศรษฐกิจที่ใหญ่มาก ทำให้ภาษาจีนเป็นสิ่งจำเป็น คือ ถ้ารู้ก็ดี แต่ต้องรู้อย่างอื่นด้วย เช่น คุณ Stone คนนี้ฉลาดมาก จนบริษัทดึงตัวมาจากสวีเดน

It's a small world indeed

2011-04-15T00:03:00.002+07:00

แค่ปีเดียว ที่เมืองมหาลัยเล็กๆ ที่ฟินแลนด์ก็มีร้านของชำเอเชีย (ร้านอาหารไทยมีเมื่อปีที่แล้ว ภรรยาไทยของคนฟินน์) มีของชำพวกตะวันออกกลาง/African มีนศ.ต่างชาติเยอะขึ้นมาก เห็นคนเอเชีย คนผิวสีเยอะมากขึ้น รวมทั้งนอกมหาลัยด้วย อ้อ ที่ร้านสะดวกซื้อมีขายมาม่า (Thai brand) ด้วย

วันนี้เจอนักเรียนที่เพิ่งมาเรียนคลาสฉันหนแรกจากทั้งหมดสามครั้ง เค้าดูใสซื่อมาก บอกว่ามาไม่ได้เพราะติดอย่างอื่น บางคนก็บอกว่าติดเรียนวิชาอื่น ฉันก็งงกับคนจัดตารางสอนนะ แล้วมันจะเรียนเข้าใจยังไงเนี่ย และส่วนที่สอนนี่ต้องถูกสอบด้วย ไม่รู้ว่าเป็นเพราะเด็กเรียนฟรีหรือเปล่า (รัฐให้เงินค่าเช่าบ้านด้วย แต่ภาษีเงินได้ที่นี่สูงมากก เค้าเป็น Socialist น่ะ เลี้ยงกันตั้งแต่เกิดยันตาย) เด็กก็เลยไม่ค่อยสนใจเท่าไหร่ ขาประจำที่มาเรียนทุกครั้งน่ะมี แต่ประมาณ ๑๐% ของทั้งหมด และดูเป็นคนทำงานมาแล้ว ไม่ใช่วัยรุ่น เราก็ได้แต่บ่นในใจ ถ้าเป็นเด็กไทยน่ะเหรอ ฉันจับ Quiz ทุกคาบไปแล้วและถูกด่าด้วย

วันนี้เริ่มเล่านอกเรื่องเป็นแล้ว แต่ก็ยังเกี่ยวกับเรื่องที่สอนน่ะ ไม่ใช่เรื่อง entertainment

แปลกมากที่ภาษาอังกฤษฉันไม่สนิมขึ้นอย่างปีแรกๆ ที่กลับมาเมืองไทย ก็ไม่ได้ใช้มันมากเท่าไหร่นะ

ฉันมาคราวนี้ เริ่มสงสัยว่าคนต่างชาติเหล่านี้จะกลมกลืนกับคนท้องถิ่นเดิมจริงเหรอ หลายประเทศในยุโรป เช่น สวีเดน ฝรั่งเศส เบลเยี่ยม บางทีมีปัญหาว่าคนพวกนี้แยกออกไป หรือคนพวกนี่้มาใช้สวัสดิการของรัฐที่คนพื้นเมืองเป็นคนออกตังค์ส่วนใหญ่ เช่น โรงพยาบาล โรงเรียน แต่มันก็ขึ้นอยู่กับว่าผู้มาใหม่มีรายได้แค่ไหน มีการศึกษาหรือไม่ The hard part is that Finnish is quite different from English and to be a Finnish citizen,they have to pass the language test.

ฉันชอบคนฟินน์นะ เรียบร้อย สุภาพ ตอนมาปีแรกมีหนุ่มฟินน์ที่เป็นนศ.พาเที่ยวด้วย คนที่นี่เงียบๆ เป็นคนชาติแรกที่พบว่าคนนั่งอยู่ด้วยกันเฉยๆ โดยไม่พูดจากันได้ คือ คนไทยหรือคนอเมริกันต้องมีคนใดคนหนึ่งพูดตลอดเวลา ไม่งั่นอึดอัดน่ะ

My first day of class at Vasaa

2011-04-11T23:50:00.002+07:00

At University of Vasaa by the lake

วันนี้สอนตอนบ่ายสอง เลิกสี่โมง คาบแรกของการสอนเป็นไปด้วยดี (at least for me) พบว่าสอนเป็นภาษาอังกฤษเหนื่อยกว่าภาษาไทย เพราะต้องคิดมากกว่า และอู้ด้วยการไถลนอกเรื่องไม่ได้ เพราะไม่รู้จะเล่าอะไร สอนภาษาไทยยังมีอบรมศีลธรรมหรือเล่าเรื่องข่าวที่คิดว่าน่าสนใจและเด็กควรรู้ (เด็กไทยไม่ค่อยรู้ข่าวต่างประเทศ รู้แต่ข่าวบันเทิง) แต่นี่เด็กฝรั่ง ก็ไม่รู้จะเล่าอะไร

ตอนสอน มีสะดุดทางเทคนิคเล็กน้อย เพราะใช้ Excel คนละ version กัน ซอฟท์แวร์ addin เลยไม่ปรากฎ แต่ในที่สุด ก็ work เด็กมาเรียนมากกว่าที่คาดไว้ ชีทเลยไม่พอ จะอีเมล์ไปให้ทีหลัง

เช็ค LCD ก่อนสอน พบว่าไม่ต้องปรับอะไรมันเลย ในประเทศที่พัฒนาแล้ว ของมันทำงานอย่างที่เราคาดว่ามันจะทำ เสียบสายอย่างเดียว ชัดเป๊ะ แอบคิดเล่นๆ ว่าจริงๆ แล้วคนไทยกับคนอินเดียฉลาดกว่าฝรั่งหรือเปล่า เพราะต้องแก้ปัญหาเฉพาะหน้าตลอดเวลา

Foggy morning

เมื่อเช้าหมอกลงหนัก ตอนนี้แดดออก อากาศดีมาก ขำเนอะ ทำไมไม่ยักรู้สึกชอบแดดเวลาอยู่กรุงเทพ?

มีเด็กป.เอกมานั่งเรียนด้วยหลายคน ก็ดี ไหนๆ ก็จะเหนื่อยแล้ว แต่ก็มีประหม่าเหมือนกันนะ คนเยอะๆ จริงๆ ด้วยปริมาณไม่เยอะหรอกค่ะ ๑๗ ถึง ๑๘ คน แต่นั่งกระจายกันในห้องคอมพ์แล็บ คิดว่าเรียนๆ ไปน่าจะลดลงไปอีก

ได้คุยกับเด็กป.เอกคนหนึ่งมาจาก Ghana อยู่อังกฤษมา ๑๐ ปี พบว่าเค้าจะไปดูงานกันวันพฤหัสนี้ ก็จะขอพ่วงไปด้วย โชคดีที่ไม่ตรงกับเวลาสอน มีเด็กอีกคนเคยเรียนไปแล้วปีที่แล้ว โชคดีที่ฉันปรับสไลด์ ไม่งั้นอายเด็กตาย สอนสองทีเหมือนเดิมเป๊ะ

พบว่าชอบเวลาอยู่ต่างประเทศที่ไม่ใช้ภาษาที่เรารู้ตรงที่เราไม่ต่องเปลืองสมอง process ข้อมูลที่ไม่จำเป็น ฟังไม่รู้เรื่อง อ่านไม่ออก วันนี้ที่ห้องออฟฟิศ Officemate เป็นคนจีน ก็คุยภาษาจีนกับเพื่อน เราก็ฟังไม่รู้เรื่องก็เลยไม่รำคาญ

มาฮ่องกงเป็นกลุ่ม (2/2)

2011-04-09T10:20:00.003+07:00

พบข้อดีของการมากับทัวร์ คือ ถ้ามาเอง จะเดินหรือขึ้นรถไฟฟ้าใต้ดิน ซึ่งก็จะไม่เห็นวิวข้างทาง พอมากับทัวร์ ก็เห็นวิวเยอะกว่า และไกด์เค้าก็ปล่อยให้เราเดินเองในบางช่วงของวัน ก็มีอิสระพอควร

รถราง

ช่วงเช้าของวันนี้ ฉันไป Hong Kong University of Science and Technology เพื่อนเป็นอาจารย์อยู่ที่นี่. เรามีอ.ที่ปรึกษาตอนเรียนป.เอกคนเดียวกัน. ม.อยู่บนเนินริมทะเล วิวดีมาก สร้างมาไม่ถึงสิบปี เค้ามีหอให้นศ.และอาจารย์ด้วย เพราะค่าเช่าบ้านแถวนั้นแพง นศ.บางคนก็อยู่บ้านพ่อแม่. ที่ม.นี้เหมือนในอเมริกามาก ทำให้คิดถึงตอนที่เรียนที่นั่น เค้ามีระบบการประเมินอ.เหมือนที่ U.S. คือ อ.ต้องหาทุนวิจัย ต้องตีพิมพ์บทความในวารสารดีๆ การแข่งขันสูงมาก. เพื่อนผ่านขั้นตอนนั้นมาแล้ว แต่ก็ยังต้อง”วิ่ง” ต่อไป เห็นหน้าก็รู้ว่าเหนื่อย แต่ไม่ใช่อ.ทุกคนที่ภาคนี้ที่หน้าตาโทรม หัวหน้าภาคนี้หน้าใสกิ๊กอยู่

ถ้วยชาอายุหลายร้อยปี

ช่วงบ่าย เค้าพาเราไป drop ที่จุดช้อปปิ้ง แต่ฉันเลือกไปเดินที่ Hong Kong Museum of Arts ที่อยู่ใกล้ๆ กันแทน ฉันเคยมาที่พิพิธภัณฑ์นี้แล้ว แต่ว่าเค้าจะจัดแสดงใหม่อยู่เรื่อยๆ ได้ดูพวกภาพวาดจีนและงานเซรามิค งานเซรามิคของจีนโดดเด่นมาก เค้าเอาไว้ใช้ประดับ ประกอบพิธีกรรม และใส่ในหลุมฝังศพ (แทนของจริง เช่น แทนม้า คนใช้ บ้านจริง สมัยนี้ก็ใช้บ้านกระดาษแทนในงานศพคนจีน) ฉันมักจะเช่า audio guide เวลาไปชม museum เพราะประหยัดสายตาและเวลาอ่าน และช่วยให้เรา “อิน” กับการชมงานศิลปะมากขึ้น เพราะมันมีเสียงเพลงประกอบ ช่วยให้เราสนใจเฉพาะงานตรงหน้า ภาพวาดจีนที่ได้ดูเป็นภาพทิวทัศน์ (Landscape) วาดด้วยหมึกสีดำเป็นส่วนใหญ่ มีสีอื่นบ้าง งานที่แสดงเป็นงานในช่วงที่เปลี่ยนแผ่นดิน จาก Ming เป็น Qing คือจากพวก Han เป็นพวก Mongol (พวกมีวัฒนธรรม -> ป่าเถื่อน) ทำให้พวกกลุ่มคนที่มีการศึกษา (Literati หรือพวกจอหงวน) ถูกบีบให้เป็นพระ หรือไปเป็นฤาษี (Recluse) อยู่ตามป่า เค้าเลยวาดรูป Landscape เพื่อระบายความอัดอั้นตันใจ คนจีนที่มีการศึกษาสมัยก่อนจะวาดรูปได้ เขียนตัวหนังสือด้วยพู่กันจีนได้ (Calligraphy) แต่งกลอนได้ และเล่นดนตรีได้. บางภาพก็จะมีบทกลอนด้วย โดยการจัดวางตัวหนังสือจีนก็ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของภาพวาดด้วย. ถึงอ่านภาษาจีนไม่ออก แต่ฉันชอบ Chinese calligraphy มาก พวก Arabic calligraphy ก็ชอบ

ชอบท่าของมัน เค้าเอาใส่หลุมศพ

ที่ฮ่องกงไม่ค่อยมีร้านกาแฟให้นั่งมากเท่าที่กรุงเทพ หรือเมืองใหญ่ในยุโรปหรืออเมริกา มี Starbucks บ้าง แต่ไม่มาก ฉันว่าน้อยกว่ากรุงเทพอีก เหมือนเค้ากินน้ำชากันเยอะแล้วมั้ง คล้ายๆ ที่อินเดียน่ะ ที่คนท้องถิ่นก็มีเครื่องดื่มที่กินประจำอยู่แล้ว ของใหม่ก็เลยไม่ค่อยติดตลาด

View from Repulse Bay

ฉันมาเที่ยวนี้ชอบฮ่องกงมากกว่าที่คิดนะ มันมีส่วนที่เป็นธรรมชาติเหมือนกัน เวลาออกนอกเมือง มีอ่าว มีต้นไม้ มีทะเล เค้าดูแลต้นไม้ดี มันจึงสวย ปลูกกันทุกที่ๆ ปลูกได้ กระทั่ง slope ริมทาง Highway ก็ปลูกต้นไม้ให้ขึ้นเอียงๆ ไว้

On data collection

2011-04-04T13:05:00.001+07:00

Excerpt from the book "How to measure anything" by D.W. Hubbard, 2007, John Wiley & Sons.

Before we measure, we should ask the following questions:

What is the decision that is supposed to support?
What really is the thing being measured?
Why does this thing matter to the decision being asked?
What do you know about it now?
What is the value to measuring it further?

Types of observation biases:

Expectancy bias: Seeing what we want to see
Selection bias: Even when attempting randomness in samples, we can get unintentional nonrandomness
Observer bias: (or the Hawthrone effect): Subjects change their behaviors when they are aware that they are being observed.

Notes on data sampling: When you have a lot of uncertainty, a few samples greatly reduce it.

Strategies to avoid response bias:

Keep the question precise and short
Avoid loaded terms, e.g., ones with positive or negative connotation, like "liberal"
Avoid leading question, i.e., it tells the respondent which particular answer is expected.
Avoid compounded question.
Reverse questions to avoid response set bias, i.e., tendency of respondents to answer questions (scales) in a particular direction regardless of the content.

Biases in human judgement:

Anchoring (cognitive bias): once respondents are given some numerical values, they tend to fixate on them.
Halo/horns effect: if people favor or disfavor one alternative, they are more likely to interpret additional subsequent information in a way that supports their conclusion.
Bandwagon bias: follow the herd.
Emerging preferences: once people begin to prefer one alternative, they will actually change their preferences about additional information in a way that supports the earlier decision.